IV SA/Gl 591/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga – Gajewska Sędzia WSA Andrzej Matan Protokolant st. sekr. sąd. Magdalena Nowacka-Brzeźniak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 marca 2013 r. sprawy ze skargi M. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę. Burmistrz C. decyzją z dnia [...] nr [...] przyznał M.F. zasiłek celowy na zakup posiłku lub żywności w ramach programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" w kwocie [...] zł jednorazowo. W uzasadnieniu wskazał, że zgodnie z ustawą z dnia 29 grudnia 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" pomoc w formie posiłku może być przyznana bezpłatnie osobom, które we własnym zakresie nie mogą go sobie zapewnić, jeżeli dochód osoby samotnie gospodarującej lub dochód na osobę w rodzinie nie przekracza 150% kryterium dochodowego. Podniósł, że na podstawie wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu [...] oraz zebranej dokumentacji ustalił, iż dochód strony wynosi [...] zł i jest niższy od kwoty 715,50 zł stanowiącej 150% wysokości kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Organ również podkreślił, że strona znajduje się w trudnej sytuacji i zwróciła się o pomoc z powodu: niepełnosprawności, ubóstwa i długotrwałej choroby. Dodatkowo wskazał, iż przyznanie pomocy w formie gorącego posiłku jest nieuzasadnione ze względu na możliwość samodzielnego przygotowania posiłku przez stronę, a tym samym przyznano zasiłek celowy na zakup żywności. Od powyższej decyzji M.F. wniósł dnia [...] odwołanie, nie zgadzając się z podjętym rozstrzygnięciem. Strona oświadczyła, że pomoc jest zbyt niska i zażądała zmiany decyzji w postaci zwiększenia jej do kwoty [...] zł. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją z dnia [...], nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał na treść art. 7 ustawy o ustanowieniu programu wieloletniego, który stanowi, że do udzielenia świadczeń określonych w tej ustawie stosuje się przepisy ustawy o pomocy społecznej. Natomiast, zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy o ustanowieniu programu wieloletniego pomoc w zakresie dożywiania może być przyznana nieodpłatnie osobom i rodzinom, o których mowa w art. 3 pkt 1, jeżeli dochód osoby samotnie gospodarującej lub dochód na osobę w rodzinie nie przekracza 150% kryterium dochodowego, o którym mowa odpowiednio w art. 8 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej. Następnie, powołując się na art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej organ podkreślił, że przyznanie zasiłku celowego ma charakter uznaniowy, co w konsekwencji oznacza, iż nawet przy zaistnieniu ustawowych przesłanek do jego otrzymania, nie każda osoba ubiegająca się o niego, musi go uzyskać. Zdaniem organu, uznanie administracyjne wiąże się także z prawem dokonania oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb, które należy rozeznać w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc, zgłoszonych przez nich potrzeb oraz ograniczoną ilość środków finansowych, którymi dysponują Ośrodki Pomocy Społecznej. Kolegium podniosło, że na podstawie wywiadu środowiskowego ustalono, iż M.F. prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, mieszka na piętrze budynku prywatnego należącego do jego syna. Jedynym źródłem jego utrzymania jest pomoc finansowa z Ośrodka Pomocy Społecznej w C. Natomiast jego trudna sytuacja spowodowana jest ubóstwem, niepełnosprawnością oraz długotrwałą chorobą. Ostatecznie organ odwoławczy stwierdził, iż nie znajduje podstaw do uwzględnienia odwołania i podwyższenia stronie przyznanego zasiłku celowego na żywność do wysokości żądanej przez nią kwoty. M.F. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, uzasadniając swoje żądanie faktem, iż "granice uznaniowości w stosunku do osoby, która ma zalecenia medyczne związane z koniecznością stosowania diety nie powinny dotyczyć zakupu tańszych produktów o tej samej ilości kalorii, która ma zaspokoić kaloryczne zapotrzebowanie organizmu". Oświadczył również, że pozostałe zarzuty pokrywają się z tymi podniesionymi w skardze na decyzję SKO dotyczącą zasiłku celowego na zakup leków. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. w odpowiedzi na skargę postulowało jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa proceduralnego i materialnego, co skarżący zarzucił wyraźnie dopiero na rozprawie. Nie kwestionował on samej zasady przyznania mu pomocy w formie pieniężnej, mimo że w ramach programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania", przywołanego w decyzjach obu instancji, podstawowa jest forma rzeczowa dożywiania. Akceptacja finansowego sposobu wsparcia wyrażona została przez skarżącego choćby przez żądanie podwyższenia wysokości kwotowej zasiłku celowego. Niezależnie od stanowiska skarżącego, wybór przez organ pomocy społecznej formy pieniężnej nie budzi zastrzeżeń w świetle okoliczności sprawy. Mianowicie organ ten wskazał na konkretną przyczynę tego wyboru, jaką jest możliwość samodzielnego przygotowywania posiłku przez skarżącego. Przy uwzględnieniu nadto, stwierdzonego w toku wywiadu środowiskowego pogorszenia się jego sprawności fizycznej, połączonego z rzadkim opuszczaniem domu, uznać należy, iż wystąpiła tego rodzaju sytuacja osobista skarżącego, która w myśl § 6 rozporządzenia z dnia 7 lutego 2006 r. w sprawie realizacji programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" (Dz. U. Nr 25, poz. 186, ze zm.) uzasadnia udzielenie pomocy w formie świadczenia pieniężnego. Natomiast przyznanie zasiłku w kwocie [...] zł odbyło się w ramach uznania administracyjnego, którego granice nie zostały przekroczone. Wynika to z okoliczności, które nie zostały wprawdzie dość wyraźnie wyartykułowane przez organy administracyjne, ale wprost wynikają ze zgromadzonego materiału dowodowego. W pierwszym rzędzie należy jednak zauważyć stwierdzenie Kolegium, że skarżący regularnie otrzymuje wsparcie finansowe z pomocy społecznej, co oznacza, że jego potrzeby są na bieżąco monitorowane i zaspokajane odpowiednio do ich zasadności i możliwości Ośrodka Pomocy Społecznej. Z ustaleń wywiadu środowiskowego wynika nadto, iż w kolejnych dwóch miesiącach poprzedzających decyzję pierwszoinstancyjną skarżący, spełniający co prawda ustawowe kryterium dochodowe, dysponował wolnymi środkami finansowymi, umożliwiającymi mu choćby tylko częściową partycypację w pokrywaniu swoich bieżących wydatków, do których zalicza się m. in. wyżywienie. Tak więc, zważywszy na wyrażoną w art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej zasadę subsydiarności, skarżący nie może skutecznie zakładać, że pomoc społeczna będzie mu udzielona w pełnym zakresie jego żądań. Uniemożliwia to również wzgląd na aspekt związany z zasobami pomocy społecznej (art. 3 ust. 4 cyt. ustawy). W końcu wskazać należy obowiązek wykorzystywania własnych uprawnień przez osoby wspierane pomocą społeczną, o czym też stanowi art. 2 ust. 1 ustawy. O ile bowiem pomoc społeczna nie jest w stanie nadążyć za zgłaszanymi przez skarżącego potrzebami, lub je zaspokoić w oczekiwanym przez niego rozmiarze, to winien rozważyć możliwość uzupełnienia środków utrzymania w ramach obowiązku alimentacyjnego jego krewnych z katalogu zawartego w art. 128 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, jeżeli osoby te dobrowolnie nie przejawiają gotowości owego wsparcia. Dane z wywiadu środowiskowego, zwłaszcza w zakresie możliwości finansowych krewnych skarżącego, nie wykluczają skuteczności takich ewentualnych jego działań. Niepodejmowanie ich może natomiast uzasadniać ograniczenie wymiaru pomocy społecznej. Skarżący zamieszkuje przy tym razem z najbliższymi krewnymi (rodzicami i synem). Mimo deklarowanego prowadzenia odrębnego gospodarstwa, z wywiadu środowiskowego wynika, że pozostaje on z rodziną w poprawnych stosunkach i uzyskuje od niej pomoc (bezpłatne mieszkanie, pomoc usługowa). Aktualnie nie jest zatem uzasadniona obawa, by w razie pojawienia się rzeczywiście trudnej sytuacji, pozostał on bez odpowiedniego wsparcia zarówno instytucjonalnego, jak i rodzinnego. W tym stanie rzeczy, mimo pewnych braków w zakresie umotywowania decyzji organów obu instancji, nie zachodzą podstawy do podważenia zawartego w nich rozstrzygnięcia, wynikającego z prawidłowo przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego i właściwego zastosowania prawa materialnego. Dlatego też z mocy art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzeczono jak w sentencji. mw