IV SA/Gl 592/08
WyrokWSA w Gliwicach2009-03-12
Skład orzekający: Adam Mikusiński, Stanisław Nitecki, Małgorzata Walentek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta C. o zwrocie nienależnie pobranego zasiłku rodzinnego i dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka, wydana z naruszeniem przepisów o uzasadnieniu i przepisów prawa materialnego dotyczących okresu rozliczeniowego dodatku, jest zgodna z prawem?Ratio decidendi
Zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów o uzasadnieniu, w szczególności w zakresie wyjaśnienia wysokości kwoty nienależnie pobranego świadczenia. Ponadto, organ odwoławczy naruszył prawo materialne, stosując nieprawidłową wykładnię przepisów dotyczących okresu rozliczeniowego dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka, co miało wpływ na wynik sprawy. W związku z tym, skarga została uwzględniona.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C., która utrzymała w mocy decyzję Prezydenta Miasta C. o zwrocie nienależnie pobranego zasiłku rodzinnego i dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka. Skarżąca kwestionowała zasadność żądania zwrotu, powołując się na trudną sytuację materialną i zdrowotną. Organy administracji uznały, że świadczenia były nienależnie pobrane z powodu niepoinformowania o skreśleniu syna z listy słuchaczy studium.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję i określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Adam Mikusiński Sędziowie Sędzia WSA Stanisław Nitecki (spr.) Sędzia WSA Małgorzata Walentek Protokolant Referent Ewa Pasiek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 marca 2009 r. sprawy ze skargi M. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego i dodatku do zasiłku rodzinnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.
Prezydent Miasta C. decyzją z dnia [...] r. przyznał M.B. zasiłek rodzinny na okres od [...] r. do [...] r. wraz z dodatkami z tytułu samotnego wychowywania dziecka oraz rozpoczęcia roku szkolnego na dziecko J. B.
Z kolei decyzją nr [...] z dnia [...] r., wydaną na podstawie art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych ( Dz. U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.) oraz art. 163 Kodeksu postępowania administracyjnego, wskazany wyżej organ orzekł o uchyleniu w części powołanej powyżej decyzji oraz wstrzymał od dnia [...] r. wypłatę zasiłku rodzinnego oraz wypłatę dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka. Zdaniem organu strona pomimo ciążącego na niej obowiązku nie powiadomiła o istotnej okoliczności, będącej podstawą ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych, a mianowicie, że syn J. B. z dniem [...] r. został skreślony z listy słuchaczy Policealnego Studium A w C. Organ uznał, że skoro J.B. w okresie od [...] r. do [...] r. nie kontynuował nauki w szkole i miał ukończone 18 lat, to przyznane decyzją świadczenia rodzinne w tym okresie nie przysługiwały. Decyzja ta stała się decyzją ostateczną, ponieważ strona nie wniosła od niej odwołania.
Następnie decyzją Nr [...] z dnia [...] r. wydana na podstawie art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego i art. 30 ust. 1, ust. 2 pkt 1, ust. 7, ust. 8 i ust. 9 ustawy o świadczeniach rodzinnych Prezydent Miasta C. orzekł o zwrocie przez M.B. kwoty [...] zł z tytułu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych na dziecko J. B. za okres od [...] r. do [...] r. wraz z ustawowymi odsetkami w wysokości [...] zł oraz rozłożył zadłużenie na [...] rat.
W następstwie wniesionego odwołania decyzją z dnia [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. uchyliło powyższą decyzję organu I instancji w całości i przekazało sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia. Kolegium wskazało, iż w odwołaniu strona wnosiła o umorzenie kwoty nienależnie pobranych świadczeń, toteż przy wydaniu decyzji w sprawie nienależnie pobranych świadczeń organ powinien rozważyć możliwość jej umorzenia.
Decyzją z dnia [...] r. Prezydent Miasta C. odmówił stronie umorzenia kwoty [...] zł tytułem nienależnie pobranych świadczeń oraz wskazał termin do dokonania wpłaty tej kwoty wraz z odsetkami, gdyż w wyniku przeprowadzonego wywiadu środowiskowego nie znalazł podstaw do uwzględnienia wniosku strony.
Odwołanie od tej decyzji wniosła strona, która wyraziła swoje niezadowolenie z otrzymanej decyzji i wystąpiła o umorzenie kwoty nienależnie pobranego świadczenia, a jako powód podała trudną sytuację materialną rodziny oraz zły stan zdrowia.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. decyzją z dnia [...] r. Nr [...] uchyliło decyzję organu pierwszej instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. W motywach rozstrzygnięcia nakazano organowi pierwszej instancji przeprowadzenie wnikliwego postępowania dowodowego zmierzającego do wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy, a w szczególności tego, czy w przypadku strony występuje szczególny przypadek uzasadniający umorzenie nienależnie pobranego świadczenia.
Organ pierwszej instancji decyzją z dnia [...]r. ponownie odmówił stronie umorzenia kwoty nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych oraz odsetek ustawowych. Natomiast decyzją z dnia [...]r. rozłożono zadłużenie na raty. Decyzję tą Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. rozstrzygnięciem z dnia [...] r. uchyliło i umorzyło postępowanie organu I instancji, z kolei decyzję o odmowie umorzenia zadłużenia z dnia [...] r. wskazane Kolegium rozstrzygnięciem z dnia [...] r. uchyliło i sprawę przekazało do ponownego rozpoznania.
Decyzją nr [...] z dnia [...] r., Prezydent Miasta C. ponownie odmówił M.B. umorzenia kwoty nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych w wysokości [...] zł oraz odsetek ustawowych w wysokości [...] zł. W podstawie rozstrzygnięcia powołał art. 104, art. 107 i art. 108 k.p.a. oraz art. 30 ust. 1, ust. 2 pkt 1, ust. 7,8,9 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych ( t.j. Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.). W uzasadnieniu decyzji w pierwszej kolejności nawiązano do rozstrzygnięć wydanych w toku postępowania. Następnie analizując sytuację rodzinno-dochodową strony, ustalono, iż nie ponosi ona kosztów związanych z utrzymaniem mieszkania, gdyż ponosi je jej matka, na syna ma ustalone prawo do zaliczki alimentacyjnej w wysokości [...] zł miesięcznie, nadto syn otrzymuje stypendia socjalne oraz na wyżywienie na Politechnice [...] w łącznej kwocie [...] zł miesięcznie. Ponadto wskazano, że strona nie przedłożyła dokumentów potwierdzających okoliczność ubiegania się o przyznanie [...], jest natomiast w wieku umożliwiającym podjęcie pracy zawodowej. Do [...] r. korzystała z pomocy społecznej w postaci zasiłku celowego, okresowego oraz dofinansowania do turnusu rehabilitacyjnego dla syna. Obecnie z pomocy tej nie korzysta. Dalej, rozważając umorzenie kwoty zadłużenia, zauważono iż pomimo prawidłowego pouczenia strona nie powiadomiła o zmianach mających wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych. Wyrażono zatem przypuszczenie, że strona świadomie wprowadziła w błąd organ orzekający i pobierała świadczenia rodzinne mając wiedzę, iż świadczenia jej nie przysługiwały. Ostatecznie organ stwierdził, iż nie znalazł szczególnie uzasadnionych okoliczności, które przemawiałyby za umorzeniem kwoty nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych.
W odwołaniu od powyższej decyzji M. B. wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy zarzucając organowi I instancji pominięcie podnoszonych przez nią argumentów. Wskazała na swoją ciężką sytuację zdrowotną i materialną. Do odwołania dołączyła dokumentację medyczną potwierdzającą jej zły stan zdrowia.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. decyzją z dnia [...] r. Nr [...] wydaną w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia w pierwszej kolejności podało, że decyzją z dnia [...] r. organ I instancji przyznał stronie prawo do zasiłku rodzinnego na okres od dnia [...] r. do [...]r., który został skrócony do [...] r. Strona pomimo ciążącego na niej obowiązku nie poinformowała organu, że jej syn J.B. w dniu [...] r. został skreślony z listy słuchaczy Policealnego Studium A. Pobierane w tym okresie świadczenie jako nienależne podlegało zatem zwrotowi. Wskazano, że organ I instancji zobowiązał stronę do zwrotu kwoty [...] zł wraz z odsetkami, natomiast strona wniosła o umorzenie jej w całości. Następnie Kolegium przychyliło się do stanowiska organu I instancji wyrażonego w zaskarżonej decyzji podzielając zasadniczo przedstawione w niej ustalenia, co do sytuacji materialnej i zdrowotnej strony, jak również co do świadomego wprowadzenia organu w błąd przez stronę.
W skardze do Wojewódzkiego sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżąca podniosła, iż nie jest w stanie sama obronić się przed zarzutami w tej sprawie. Następnie obszernie przedstawiła swoją sytuację rodzinną, zdrowotną i materialną akcentując, iż po ukończeniu liceum syn podjął naukę w Policealnym Studium A w C. oraz na studiach. Wskazała, że gdyby syn nie radził sobie na studiach wówczas kontynuowałby naukę w Studium. Ze stypendium syna oraz kwoty zaliczki alimentacyjnej nie jest w stanie uiścić kwoty nienależnie pobranych świadczeń.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 22 stycznia 2008 r. sygn. akt IV SA/GL 777/07 uwzględnił wniesioną skargę i uchylił zaskarżoną decyzję jak również decyzje organu pierwszej instancji. W motywach rozstrzygnięcia Sąd wskazał, że zgodnie z art. 30 ust. 9 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych organ właściwy, który wydał decyzję w sprawie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, może umorzyć kwotę nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, jeżeli zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny. Z przepisu tego wynika, że rozstrzygnięcie w kwestii umorzenia, odroczenia czy rozłożenia na raty nienależnie pobranych świadczeń powinno być poprzedzone decyzją, w której organ ustali nienależnie pobrane świadczenia i zobowiąże stronę do ich zwrotu. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie uchylono jedynie decyzję przyznającą świadczenie rodzinne, natomiast nie zażądano jego zwrotu. Wprawdzie decyzją z dnia [...] r. organ I instancji orzekł o zwrocie kwoty nienależnie pobranego świadczenia wraz z odsetkami oraz o rozłożeniu tej kwoty na raty, jednakże decyzja ta została przez organ II instancji w całości uchylona, a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia. Tym samym zdaniem Sądu nie było podstaw do orzekania w przedmiocie umorzenia kwoty nienależnie pobranego świadczenia wraz z odsetkami, skoro nie doszło do ustalenia czy kwota ta stanowi nienależne świadczenie w rozumieniu art. 30 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych.
Konsekwencją powyższego wyroku stała się decyzja Prezydenta Miasta C. z dnia [...] r. Nr [...] wydana na podstawie art. 104,art. 107 i art. 109 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 3 pkt 18, art. 6 ust. 1, art. 20 ust. 3 oraz art. 30 ust. 1, ust. 2, pkt 1, ust. 7 i ust. 8 ustawy o świadczeniach rodzinnych, mocą której orzekł o zwrocie kwoty [...] zł z tytułu nienależnie pobranego świadczenia od dnia [...] r. do [...] r., w tym [...] zł nienależnie pobranego zasiłku rodzinnego oraz [...] zł jako nienależnie pobranego dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka. W uzasadnieniu decyzji w pierwszej kolejności przedstawiono historię przedmiotowego postępowania, w tym podejmowane rozstrzygnięcia. W końcowej części uzasadnienia wskazano, że w powyższym wyroku tutejszego Sądu nakazano organowi administracji wydanie orzeczenia o żądaniu zwrotu nienależnie pobranego świadczenia rodzinnego, nadto zaznaczono, że decyzją tego organu z dnia [...] r. takie rozstrzygnięcie w sprawie zapadło, jednakże organ wyższego stopnia uchylił tę decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.
Z decyzją tą nie zgodziła się M.B., która wniosła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. W odwołaniu tym ponownie wystąpiła o umorzenie nienależnie pobranego świadczenia i podniosła, że jej sytuacja materialna jest bardzo trudna, a sytuacja zdrowotna bardzo zła. Wskazała także, że nie jest w stanie zwrócić żądanej od niej kwoty.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. decyzją z dnia [...] r. nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia organ ten przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania, następnie zaś przywołano treść przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych określających wymogi, jakie należy spełniać, aby móc otrzymywać zasiłek rodzinny wraz z dodatkami. W dalszej części uzasadnienia organ odwoławczy przeprowadził analizę sytuacji osobistej J. B. i doszedł do przekonania, że z uwagi na skreślenie go z listy uczniów Policealnego Studium A w C. przestał spełniać wymogi do otrzymania zasiłku rodzinnego. W tej sytuacji pobrane przez M.B. świadczenia rodzinne ( zasiłek rodzinny i dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka ) były świadczeniami nienależnie pobranymi, a stosownie do obowiązujących unormowań wynikających z art. 30 ust. 1 i 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych jest zobowiązana do ich zwrotu. Jednocześnie z treści uzasadnienia wynika, że obowiązek zwrotu dotyczy świadczeń wypłaconych od [...] r. do [...] r. wraz z ustawowymi odsetkami.
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wniosła M. B., która wyraziła swoje niezadowolenie z zapadłego rozstrzygnięcia. Wystąpiła z ponownym wnioskiem o umorzenie nienależnie pobranego świadczenia, a jako uzasadnienie przywołała trudną sytuację materialną oraz zły stan zdrowia. Wskazała także, że syn w dalszym ciągu się uczy i jeszcze nie pracuje, a to co uda mu się zarobić w ramach prac dorywczych to przeznacza na potrzeby związane z nauką.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. wniosło o oddalenie skargi i przytoczyło analogiczną argumentację do tej, jaką zaprezentowało w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Kontrola legalności zaskarżonej decyzji przeprowadzona w oparciu o postanowienia art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ) wykazała, że zaskarżona decyzja nie odpowiada wymogom prawa. Zgodnie z brzmieniem art. 145 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd administracyjny uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Stosownie do postanowień art. 134 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
W rozpatrywanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uwzględnił wniesioną skargę, jednakże nie z powodu podniesionych w niej zarzutów, lecz przeprowadzona z urzędu kontrola prawidłowości zaskarżonej decyzji wykazała, że podjęta została ona z takimi uchybieniami, które uzasadniają jej uwzględnienie.
Zgodnie z wymogami wynikającymi z treści art. 107 Kodeksu postępowania administracyjnego decyzja administracyjna powinna zawierać uzasadnienie prawne i faktyczne. Przez uzasadnienie prawne rozumie się wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów, a przez uzasadnienie faktyczne wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyny z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej.
Na wstępie przyjdzie dostrzec, że decyzja organu pierwszej instancji w istocie nie zawiera żadnego uzasadnienia, ponieważ to co organ ten nazwał uzasadnieniem nie pełni takiej funkcji. W tej części decyzji organ ten dokonał opisu podejmowanych w ramach przedmiotowego postępowania rozstrzygnięć, a w końcowej części wskazał, że zgodnie ze wskazaniami zamieszczonymi w uzasadnieniu wyroku tutejszego Sądu z dnia 22 stycznia 2008 r. niezbędnym stało się wydanie decyzji, w której organ administracji będzie żądał zwrotu nienależnie pobranego świadczenia. Poza wskazanym stwierdzeniem brak jest w uzasadnieniu tej decyzji jakichkolwiek innych rozważań poświęconych podjętemu rozstrzygnięciu. W decyzji organu odwoławczego uzasadnienie jest rozbudowane i składa się na nie szereg wątków, jednakże brak jest w nim wyjaśnienia wysokości kwoty nienależnie pobranego świadczenia rodzinnego. W szczególności organ odwoławczy nie dokonał analizy kwoty nienależnie pobranego świadczenia, w tym jaka część przypada na zasiłek rodzinny, a jaka na dodatek z tytułu samotnego wychowywania. Na marginesie należy dostrzec, że w sentencji rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji kwoty te są wymienione, jednakże dla oceny prawidłowości zapadłego rozstrzygnięcia nie jest to wystarczające, tym bardziej, ze organy nie wyjaśniły mechanizmu, jaki doprowadził je do tej kwoty. Analiza dokonana przez Sąd pozwala uznać, że w przypadku zasiłku rodzinnego, na podaną kwotę składa się siedem zasiłków rodzinnych po [...] zł, co oznacza, że dopiero zasiłki wypłacane od [...] r. uznane zostały za nienależnie pobrane, natomiast w przypadku dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka sytuacja przedstawia się odmiennie, gdyż siedem tego typu dodatków po [...] zł daje kwotę [...] zł, natomiast organy wyliczyły tę kwotę na [...] zł, zatem należy domniemywać, że za nienależnie pobrany dodatek uznały część dodatku za okres od [...] r.
Przedstawione powyżej uchybienia w zakresie uzasadnienia zaskarżonej decyzji, a w zasadzie brak takiego uzasadnienia, gdy idzie o wyjaśnienie wysokości wyliczonej kwoty nienależnie pobranego świadczenia wyczerpują znamiona uwzględnienia wniesionej skargi przewidziane treścią art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono wpływ na wynik sprawy.
Kolejną kwestią, która wymaga analizy, to problem ustalenia wysokości kwoty nienależnie pobranego świadczenia, albowiem jak zostało to już zaznaczone w przypadku zasiłku rodzinnego organy administracji żądają zwrotu siedmiu jego wysokości, natomiast inaczej postępują w przypadku dodatku z tytułu nienależnie pobranego świadczenia, gdyż domagają się takiego zwrotu począwszy od [...] r. to jest od dnia, skreślenia J.B. z listy słuchaczy Studium. W tej sytuacji należy przeprowadzić analizę obowiązujących przepisów prawa. Na wstępie należy dostrzec fakt, że w ramach prowadzonego postępowania chodzi o świadczenia nienależnie pobrane w okresie od [...] r. do [...] r., a zatem o pierwszy okres zasiłkowy przewidziany postanowieniami ustawy o świadczeniach rodzinnych. Kolejnym elementem, który musi tu być brany pod uwagę to zmiany stanu normatywnego, jakie zachodziły w tym zakresie. Zasiłek rodzinny przyznawany był za okres zasiłkowy a wypłacany za miesiąc kalendarzowy, a wynika to z postanowień art. 47 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. W przypadku dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka obowiązywał art. 12 tej ustawy, zgodnie z którym świadczenie to przyznawano na okres miesiąca kalendarzowego, a w przypadku, gdy świadczenie nie obejmowało pełnego miesiąca to wypłacane było w wysokości 1/30 dodatku miesięcznego za każdy dzień. Zatem przedmiotowa ustawa wprowadziła w tym zakresie rozróżnienie, jednakże powyższa okoliczność podlega dalszemu skomplikowaniu, ponieważ Trybunał Konstytucyjny mocą wyroku z dnia 18 maja 2005 r. sygn. akt I 16/04 stwierdził niezgodność art. 12 ustawy o świadczeniach rodzinnych z art. 18, art. 32 ust. 1 i art. 71 ust. 2 Konstytucji RP i orzekł, że traci on moc z dniem 31 grudnia 2005 r. Jednocześnie przepisy art. 11a obowiązujące w dniu wydania przedmiotowych decyzji przewidują, iż dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka przyznawany jest za okres miesiąca kalendarzowego. W świetle przedstawionego stanu normatywnego przyjdzie opowiedzieć się za tym, że organ administracji będzie zobowiązany do stosowania przepisów prawa obowiązujących w dniu wydania przedmiotowych decyzji, a to posiada istotne znaczenie dla podjętych rozstrzygnięć, zwłaszcza w części dotyczącej żądania zwrotu przyznanego dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka. W konsekwencji oznacza to, że organ może domagać się zwrotu nienależnie przyznanego świadczenia jedynie za określony miesiąc kalendarzowy. Tym samym przepisy te nie dają już podstaw do dzielenia przyznanego dodatku na dni w przypadku ubiegania się o niego, jak również wówczas, gdy organ stwierdza fakt, że wskazany dodatek już nie przysługuje.
Konsekwencją przeprowadzonych powyżej rozważań jest to, że zaskarżona decyzja jak również poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji wydane zostały z naruszeniem przepisów prawa materialnego ( art. 11a ustawy o świadczeniach rodzinnych), które miało wpływ na wynik sprawy, a tym samym wyczerpana została przesłanka uwzględnienia skargi przewidziana treścią art. 145
§ 1 pkt 1 lit. "a" ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Na marginesie niniejszych rozważań przyjdzie stwierdzić, że zarzuty podnoszone przez skarżącą nie mogły zostać uwzględnione. Jak wynika to z akt sprawy przedmiotowe postępowanie zmierzało do tego, aby organ administracji wystąpił do strony z żądaniem zwrotu nienależnie pobranego świadczenia rodzinnego. Co jest także istotne, to fakt, iż postępowanie to zostało organom administracji narzucone postanowieniami wyroku tutejszego Sądu z dnia 22 stycznia 2008 r. sygn. akt IV SA/Gl 777/07 i organy administracji stosownie do postanowień art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zobowiązane były do przeprowadzenia tego postępowania i wydania stosownej w tym zakresie decyzji. Zarzuty strony, co należy przypomnieć, sprowadzają się do przedstawiania trudnej sytuacji materialnej oraz złego stanu zdrowia, które to jej zdaniem wyczerpuje przesłankę umorzenia nienależnie pobranego świadczenia przewidzianą treścią art. 30 ust. 9 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Wskazane zarzuty i podnoszone argumenty nie są zasadne w ramach postępowania zobowiązującego skarżącą do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia. Okoliczności te stanowią natomiast podstawę do uruchomienia odrębnego postępowania, w ramach którego organ będzie rozważał, czy faktycznie wyczerpane zostały przesłanki przewidziane wskazanym powyżej przepisem do rozłożenia na raty nienależnie pobranego świadczenia czy też nawet umorzenia tej kwoty. Oznacza to, że argumentacja prezentowana przez skarżącą w ramach prowadzonego postępowania nie mogła być brana pod uwagę, ponieważ nie była związana z istotą prowadzonego postępowania.
Następstwem niniejszego wyroku jest powrót sprawy przed organ pierwszej instancji, który kierując się wskazaniami zamieszczonymi w niniejszym wyroku oraz przeprowadzoną wykładnią przepisów, które mają być w niej zastosowane, winien ustalić wysokość nienależnie pobranego zasiłku rodzinnego oraz dodatku do tego zasiłku z tytułu samotnego wychowywania dziecka, a następnie podjąć stosowne rozstrzygnięcie.
Z uwagi na to, że mocą zaskarżonej decyzji nałożono na skarżącą obowiązek zwrotu nienależnie pobranego zasiłku rodzinnego wraz z dodatkiem z tytułu samotnego wychowywania dziecka, stosownie do postanowień art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono o tym, że zaskarżona decyzja nie może być wykonywana.
Wobec powyższego stosownie do postanowień art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" wyżej wymienionej ustawy należało orzec jak w sentencji.
su.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło