IV SA/Gl 599/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax Sędziowie Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik (spr.) Asesor WSA Edyta Żarkiewicz Protokolant Referent Izabela Auguścik-Michułka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 października 2007 r. sprawy ze skargi Huty A na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej 1. uchyla zaskarżoną decyzję 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Decyzją z dnia [...] Nr [...] Powiatowy Inspektor Sanitarny w B. w oparciu o art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz.U. z 1998 r. Nr 90, poz. 575 z późn. zm.) stwierdził u G.D. chorobę zawodową – [...], która to choroba wymieniona została w poz. 1/10 wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115). Z motywów wskazanego rozstrzygnięcia wynikało, iż G.D. pracował w latach [...] w ekspozycji na [...] w stężeniach od [...] do [...] mg/m3 będąc pracownikiem Huty A. Lekarze Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy Poradni Chorób Zawodowych w S. rozpoznali u pracownika orzeczeniem lekarskim z dnia [...] chorobę zawodową. Powyższe zdaniem organu inspekcji sanitarnej wskazywało na spełnienie warunków do stwierdzenia choroby zawodowej. Od wydanej przez Państwowego Inspektora Sanitarnego decyzji odwołał się zatrudniający G.D. zakład pracy. W odwołaniu wniósł o ponowne rozpoznanie sprawy ze względu na wątpliwości wynikające z nazewnictwa stwierdzonej u pracownika choroby określonej jako "[...]". Powołał się na treść art. 237 § 1 pkt 2 kodeksu pracy wskazując, iż za chorobę zawodową uważa się taką chorobę, która określona została w wykazie chorób zawodowych. Wskutek złożonego odwołania Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. wystąpił w dniu [...] do jednostki orzeczniczej II stopnia – Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. z wnioskiem o zbadanie G.D. i wydanie stosownego orzeczenia. G.D. nie zgłosił się jednak, mimo dwukrotnych wezwań na ponowne badanie. W dniu [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. zwrócił się do Kierownika Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy Poradni Chorób Zawodowych w S. o wyjaśnienie użycia w wydanym przez tą jednostkę orzeczeniu określenia "[...]", nie odpowiadające definicji choroby wymienionej w pozycji 1/10 wykazu chorób zawodowych, jako choroby stwierdzonej u badanego G.D. z jednoczesnym zaliczeniem jej jako choroba zawodowa. W wykonaniu wniosku organu inspekcji sanitarnej Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy Poradni Chorób Zawodowych w S. wydał ponowne orzeczenie określające pełną nazwę rozpoznania choroby zawodowej jako "[...]". W uzasadnieniu orzeczenia przedstawiono wyniki badań dodatkowych, poddano analizie dostarczoną placówce dokumentację medyczną, z której wynikało, iż od [...] u badanego występowały podwyższone wartości dopuszczalnych stężeń biologicznych [...], [...] i [...] i w konsekwencji uznano, iż wyniki przeprowadzonych badań pozwalają na rozpoznanie u G.D. [...]. W oparciu o powyższe, decyzją Nr [...] z dnia [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K., działając na mocy art. 138 § 1pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie organu I instancji podzielając wyrażoną tam opinię o podstawach do stwierdzenia u G.D. choroby zawodowej w postaci – [...]. Zdaniem organu odwoławczego zakres rozpoznania sprawy o stwierdzenie choroby zawodowej został uregulowany szczegółowo w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz.U. Nr 132, poz. 1115), a w przedmiotowej sprawie w pełni uwzględniony. Do medycznego rozpoznania chorób zawodowych właściwi są lekarze zatrudnieni w upoważnionych jednostkach organizacyjnych służby zdrowia wymienieni w § 5 cyt. rozporządzenia. G.D. został zbadany w takiej jednostce, która w ponownie wydanym orzeczeniu rozpoznała u niego występowanie choroby określonej w poz. 1/10 wykazu chorób zawodowych. Faktem bezspornym w opinii Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. było również, iż G.D. wykonywał wieloletnią pracę w warunkach narażenia zawodowego na [...] w stężeniach przekraczających normatywy higieniczne. W powołaniu na przytoczoną argumentację organ odwoławczy nie znalazł podstaw do uwzględnienia odwołania złożonego przez zakład pracy zatrudniający G.D.. Nie godząc się ze stanowiskiem przedstawionym w przytoczonej decyzji, Huta A skierowała do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę, w której domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji, gdyż narusza ona art. 4 ustawy z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych, określający, że chorobą zawodową jest choroba określona w wykazie chorób zawodowych, o którym mowa w art. 237 § 1 pkt 2 kodeksu pracy. Tymczasem w orzeczeniu, które było podstawą wydania decyzji organu I instancji, opisano jako chorobę zawodową "[...]", które odbiega od choroby nazwanej w wykazie "[...]". Powołując się na stanowisko judykatury skarżący podniósł, iż stosowanie nazw chorób nie mieszczących się w definicji prawnej zawartej w wykazie chorób zawodowych powoduje uchylenie decyzji administracyjnej inspekcji sanitarnej i nakazanie ponownego wystąpienia do kompetentnej placówki medycznej o uzyskanie nowego orzeczenia lekarskiego z właściwie zdefiniowaną nazwą choroby zawodowej. Mimo tego organ odwoławczy utrzymał w mocy orzeczenie wydane z naruszeniem wskazanej reguły. Skarżąca wskazała także, iż mimo zlecenia jednostce orzeczniczej II stopnia przeprowadzenia stosownych badań i wydania orzeczenia, ze względu na niestawiennictwo pracownika, orzeczenia nie wydano, a tym samym stan faktyczny sprawy nie został należycie wyjaśniony a sprawa nie dojrzała do rozstrzygnięcia. Odpowiadając na skargę organ inspekcji sanitarnej nie znalazł podstaw do jej uwzględnienia i przytoczył dotychczasowo podnoszone argumenty. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Jak stanowi art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) zwanej dalej p.p.s.a. sądy administracyjne w zakresie swoich kompetencji sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, w tym wydawane przez organy administracji decyzje. Kontrola ta przeprowadzana jest pod względem zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym, jak i procesowym. Wyłącznie w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa sąd administracyjny kontrolujący daną decyzję, władny jest ją wzruszyć. Bierze przy tym pod uwagę zarzuty zawarte w skardze, a także bada sprawę z urzędu, jak stanowi art. 134 § 1 p.p.s.a. Dokonawszy zatem kontroli legalności zaskarżonej decyzji w oparciu o przywołane wyżej normy prawne Wojewódzki Sąd Administracyjny stanął na stanowisku, iż postępowanie administracyjne poprzedzające jej wydanie przeprowadzono w sposób nie pełny, uchybiający zasadom wynikającym z przepisów prawa procesowego zawartym w kodeksie postępowania administracyjnego, jak również niezgodnie z przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. nr 132, poz. 1115), zwanego dalej rozporządzeniem w sprawie wykazu chorób zawodowych. Przede wszystkim wskazać należy, iż stosownie do § 2 rozporządzenia w sprawie wykazu chorób zawodowych, chorobą zawodową jest choroba ujęta w wykazie, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanymi "narażeniem zawodowym". Ocenę narażenia zawodowego, odnosi się m.in. do sposobu wykonywania pracy, a więc określenia stopnia obciążenia wysiłkiem fizycznym oraz chronometrażem czynności, które mogą powodować nadmierne obciążenie narządów. Jak wynika z brzmienia wskazanej normy prawnej, chorobą zawodową nie jest każde schorzenie, na które zapada pracownik w trakcie wykonywania pracy, lecz takie schorzenie, które wymienione zostało w wykazie chorób zawodowych, a nadto którego etiologia związana jest z warunkami pracy. Właściwymi do orzekania o rozpoznaniu choroby zawodowej lub o braku podstaw do jej rozpoznania są jednostki orzecznicze wymienione w § 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach. Wracając na grunt rozpoznawanej sprawy należy zauważyć, że uprawniony po myśli wskazanego wyżej przepisu Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy Poradni Chorób Zawodowych w S. działający jako jednostka orzecznicza I stopnia rozpoznała u skarżącego chorobę w istocie nie ujętą w wykazie chorób zawodowych przyjmując wbrew treści poz. 1/10 wykazu chorób zawodowych jako chorobę zawodową schorzenie o nazwie "[...]". Zakład pracy zatrudniający G.D. nie wnioskował jednak o przeprowadzenie ponownego badania przez jednostkę orzeczniczą II stopnia. Nie zawarł również takiego wniosku w odwołaniu złożonym od wydanej przez organ inspekcji sanitarnej I instancji decyzji, która oparła się w pełni na pozostającym w sprzeczności z dyspozycją zawartą w wyżej przywołanym § 2 ust. 1 rozporządzenia w sprawie wykazu chorób zawodowych orzeczeniu wydanym przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy Poradni Chorób Zawodowych w S.. Zauważa się jednak, iż w toku postępowania odwoławczego Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. kierując się zarzutami sformułowanymi w odwołaniu złożonym przez zakład pracy zatrudniający G.D. przeprowadził dodatkowe postępowanie wyjaśniające. Wezwał bowiem placówkę medyczną, na której orzeczeniu oparto rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne do uzupełnienia tego orzeczenia. Nie ulega wątpliwości, iż postępowanie w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej jest postępowaniem administracyjnym, do którego stosować należy reguły zawarte w k.p.a. Tak też, zgodnie z zasadą dwuinstancyjności, organ odwoławczy obowiązany jest ponownie rozpoznać sprawę rozstrzygniętą decyzją organu I instancji. Nie może więc ograniczyć się do kontroli decyzji organu I instancji, ale obowiązany jest ponownie rozstrzygnąć sprawę. Istota administracyjnego toku instancji polega na dwukrotnym rozstrzygnięciu tej samej sprawy, nie zaś na kontroli zasadności argumentów postawionych w stosunku do orzeczenia organu I instancji. Pogląd ten znajduje oparcie w redakcji art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., który przyznaje organowi Policji kompetencje do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, czego następstwem jest utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji bądź uchylenie i zmiana zaskarżonej decyzji. Postępowanie organu znajduje nadto uzasadnienie w treści § 8 ust. 2 rozporządzenia w sprawie wykazu chorób zawodowych. Zgodnie z brzmieniem tej normy prawnej, jeżeli właściwy państwowy inspektor sanitarny przed wydaniem decyzji uzna, że materiał dowodowy zebrany w sprawie o stwierdzenie choroby zawodowej jest niewystarczający do wydania decyzji, może żądać od lekarza, który wydał orzeczenie lekarskie, uzupełnienia orzeczenia. Może także wystąpić do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację. Wskutek uzupełnienia wydanego przez jednostkę orzeczniczą swego orzeczenia organ inspekcji sanitarnej uznał sprawę za dostatecznie wyjaśnioną do rozstrzygnięcia. W orzeczeniu lekarskim dokonano bowiem korekty w części zawierającej pełną nazwę rozpoznanej choroby. W miejsce poprzedniego zapisu – "[...]" wpisano rozpoznanie pokrywające się z nazwą choroby widniejącą w pozycji 1/10 wykazu chorób zawodowych, a to rozpoznanie: "[...]". Uzupełniono nadto orzeczenie przez przedstawienie wyników badań pracownika. Istotne jest jednak, iż w sprzeczności z dokonaną korektą pozostaje nadal uzasadnienie orzeczenia lekarskiego Nr [...]. Wskazano tam bowiem, iż analiza dokumentacji medycznej oraz długoletnie zawodowe narażenie na działanie [...] uzasadniają rozpoznanie [...]. Nie da się zatem odmówić słuszności argumentom skargi co do braku wyjaśnienia, w sposób zgodny z zasadą wyrażoną w treści art. 7 k.p.a., stanu zdrowia pracownika. Konsekwencją powyższego jest przedwczesna decyzja kwalifikująca ten stan zdrowia jako chorobę zawodową. Idąc za Słownikiem Języka Polskiego wyd. PWN "ostre" należy rozumieć jako odznaczające się dużym nasileniem, występujące w formie bardzo intensywnej. Stan przewlekły natomiast to mający długotrwały przebieg, chroniczny. Nie pozostaje jako tożsame z podanymi wyżej określeniami pojęcie "początkowy", przez które należy rozumieć stan podstawowy, elementarny, lub stanowiący początek czegoś. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego orzeczenie lekarskie wydane w sprawie, a stanowiące w istocie dowód o charakterze opinii, nie wyjaśniło istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności wymagające wiadomości specjalistycznych i nie jest przekonywująco uzasadnione. Tym samym orzeczenie to pozostaje w sprzeczności z postawionymi opinii, w rozumieniu art. 84 § 1 k.p.a., wymogom. Rolą Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego będzie więc doprowadzenie do uzyskania przekonywująco uzasadnionego orzeczenia placówki medycznej przy uwzględnieniu tych wątpliwości, jakie nasuwają się w związku z użytymi dotychczas, przez lekarzy badających pracownika, sformułowań w zakresie rozpoznania medycznego. W szczególności za konieczne uznał Wojewódzki Sąd Administracyjny wyjaśnienie rozbieżności pomiędzy pojęciem "[...]" i "[...]", które zdaniem Sądu przy zastosowaniu gramatycznej wykładni pozostają ze sobą w sprzeczności. Jeżeli zatem rozumienie tych pojęć w sensie medycznym wymaga dodatkowego uzasadnienia, jest to rzeczą placówek medycznych. Z powyższych względów należało uwzględnić przedstawioną Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu przez zakład pracy skargę i konsekwentnie do tego uchylić zaskarżoną decyzję na podstawie art. 151 p.p.s.a. z jednoczesnym określeniem możliwości jej wykonania na podstawie art. 152 p.p.s.a. SJ/