IV SA/Gl 612/17
WyrokWSA w Gliwicach2017-12-15
Skład orzekający: Teresa Kurcyusz-Furmanik, Renata Siudyka, Edyta Żarkiewicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osoba pobierająca zasiłek macierzyński w dniu rejestracji w powiatowym urzędzie pracy może zostać uznana za osobę bezrobotną?Ratio decidendi
Osoba pobierająca zasiłek macierzyński w dniu rejestracji w powiatowym urzędzie pracy nie spełnia definicji osoby bezrobotnej zawartej w ustawie o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Pobieranie zasiłku macierzyńskiego stanowi negatywną przesłankę uniemożliwiającą nabycie statusu bezrobotnego, nawet jeśli osoba poinformowała o tym fakcie pracownika urzędu ustnie, a następnie złożyła oświadczenie o prawdziwości danych i zapoznaniu się z warunkami zachowania statusu bezrobotnego, nie wskazując na pobieranie zasiłku macierzyńskiego.Stan faktyczny
Skarżąca została zarejestrowana jako osoba bezrobotna z prawem do zasiłku. Po ujawnieniu informacji, że w dniu rejestracji pobierała zasiłek macierzyński, organ I instancji wznowił postępowanie i uchylił wcześniejsze decyzje, odmawiając jej statusu osoby bezrobotnej. Wojewoda utrzymał tę decyzję w mocy. Skarżąca twierdziła, że informowała pracownika urzędu o pobieraniu zasiłku macierzyńskiego i że od następnego dnia spełniała warunki do rejestracji.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik, Sędziowie Sędzia WSA Renata Siudyka (spr.), Sędzia WSA Edyta Żarkiewicz, Protokolant Katarzyna Lisiecka-Mitula, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 grudnia 2017 r. sprawy ze skargi A. M. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie statusu osoby bezrobotnej oddala skargę.
Decyzją z dnia [...] r. nr [...]Starosta [...], działając na podstawie art. 2 ust. 1 pkt 2, art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. a i b ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 645 z późn. zm. – dalej "ustawa"), w trybie art. 105, art. 145 § 1 pkt 5, art. 151 § 1 pkt 2 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego (dalej "Kpa"), po wznowieniu postępowania, uchylił w całości decyzje z [...]r. o uznaniu A.M za osobę bezrobotną z dniem 25 maja 2015 r., z 5 czerwca 2015 r. o przyznaniu A.M prawa do zasiłku od 25 maja 2015 r., w wysokości 664,90 zł miesięcznie w okresie pierwszych 90 dni posiadania prawa i 522,10 zł miesięcznie w okresie kolejnych dni posiadania prawa do zasiłku, z 23 czerwca 2015 r. o wstrzymaniu wypłaty zasiłku od 15 czerwca 2016 r., z 23 czerwca 2015 r. o wznowieniu wypłaty zasiłku z 23 czerwca 2015 r., z 3 grudnia 2015 r. o utracie prawa do zasiłku z dniem 21 listopada 2015 r. i jednocześnie orzekł o odmowie uznania A.M z dniem 25 maja 2015 r. za osobę bezrobotną, a z uwagi na bezprzedmiotowość umorzył postępowanie w sprawie przyznania z dniem 25 maja 2015 r., wstrzymania z dniem 15 czerwca 2015 r., wznowienia z dniem 23 czerwca 2015 r. oraz utracie z dniem 21 listopada 2015 r. prawa do zasiłku dla bezrobotnych.
Organ I instancji wskazał, że strona w dniu 25 maja 2015 r. złożyła wniosek o rejestrację, a w złożonych oświadczeniach oraz w otrzymanym egzemplarzu informacji dla osób rejestrujących się w powiatowym urzędzie pracy pouczona została o: prawach i obowiązkach bezrobotnego, przesłankach pozwalających posiadać status i zarazem pobierać z jego tytułu świadczenie, co potwierdziła własnoręcznym podpisem. Strona nabyła status osoby bezrobotnej z prawem do zasiłku dla bezrobotnych, w okresach od 25 maja 2015 r. do 14 czerwca 2015 r. i 23 czerwca 2015 r. do 20 listopada 2015 r.
Ponadto stwierdził, że zgodnie z informacją otrzymaną przez organ I instancji w dniu 3 lutego 2017 r. od ZUS Inspektorat w W., A.M w okresie od 27 maja 2014 r. do 25 maja 2015 r. pobierała zasiłek macierzyński, co było przesłanką przemawiającą za wydaniem decyzji. Organ I instancji podał, że w wyniku pojawienia się nowych okoliczności nieznanych organowi w chwili wydania decyzji, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 5 Kpa, w dniu 5 czerwca 2015 r. wznowił postępowanie.
Wobec powyższego organ I instancji uznał, powołując się na definicję bezrobotnego określoną w art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy, że strona w dniu rejestracji nie spełniała warunków do nabycia statusu bezrobotnego określonych w art. 2 ust.1 pkt 2 lit. c ustawy, gdyż w tym dniu pobierała zasiłek macierzyński, a zatem nie była też uprawniona do nabycia zasiłku dla bezrobotnych.
W odwołaniu A.M zarzuciła błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę zaskarżonej decyzji wnosząc o zmianę zaskarżonej decyzji w punkcie 1 poprzez uznanie strony za osobę bezrobotną od dnia 26 maja 2015 r., uchylenie decyzji w pozostałym zakresie i umorzenie postępowania ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i skierowanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ I instancji. W uzasadnieniu odwołania stwierdziła, że nie może zgodzić się ani z treścią ani z uzasadnieniem organu I instancji. Zaakcentowała, że w dniu rejestracji poinformowała pracownika Urzędu o tym, że jest na zasiłku macierzyńskim. Dalej stwierdziła, że skoro informowała o tym fakcie pracownika PUP w W. i nie przedłożyła wszystkich wymaganych dokumentów to tenże pracownik dokonał rejestracji na skutek zaniedbania bądź nieumyślnej pomyłki. Podkreśliła, że nie ukrywała faktu pobierania zasiłku macierzyńskiego. Zdaniem strony, skoro od 26 maja 2015 r. nie otrzymywała zasiłku macierzyńskiego i z tym też dniem spełniała warunki do zarejestrowania to pozbawienie jej statusu bezrobotnego na przyszłość, a nie wyłącznie w dniu 25 maja 2015 r. jest sprzeczne ze stanem faktycznym, prawnym, jak i zasadami współżycia społecznego i celami ustawy. Stwierdziła dalej, że nie została pouczona ani ustnie, ani na piśmie, iż fakt pobierania zasiłku macierzyńskiego w dniu rejestracji uniemożliwia zarejestrowanie, jako osoby bezrobotnej. Wskazała, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem warunkiem zastosowania sankcji, w postaci pozbawienia statusu osoby bezrobotnej, jest wcześniejsze właściwe pouczenie bezrobotnego o przesłankach warunkujących uzyskanie i zachowanie statusu. Wyraziła opinię, że słuszny interes strony w postępowaniu wymaga, aby orzec co najwyżej o utracie statusu osoby bezrobotnej jedynie za okres jednego dnia tj. 25 maja 2015 r., w którym stwierdzono niemożliwość zarejestrowania jako osoby bezrobotnej. Podniosła, że pozbawienie statusu z datą wsteczną, pozbawia ją nie tylko możliwości ponownej rejestracji z datą wsteczną, ale także zabezpieczenia społecznego, a w konsekwencji naraża na skutki prawne. Stwierdziła, że obecnie nie ma uregulowanego statusu, a decyzja organu I instancji jest niesprawiedliwa, sprzeczna ze stanem faktycznym i prawnym oraz zasadami współżycia społecznego.
Wojewoda [...] decyzją z dnia [...]r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu przedstawił przebieg postępowania i wyjaśnił, że w związku z powziętymi w dniu 3 lutego 2017 r. informacjami, organ I instancji dochował wymogu formalnego związanego z prawidłowym wszczęciem postępowania w trybie wznowienia. Wskazał, że o ile w postępowaniu zwykłym głównym przedmiotem rozpoznania jest rozstrzygnięcie w trybie przewidzianym w prawie procesowym i zgodnie z przepisami prawa materialnego sprawy administracyjnej, to przedmiotem postępowania nadzwyczajnego jest przeprowadzenie weryfikacji decyzji wydanej w postępowaniu zwykłym. Art. 145 § 1 pkt 5 Kpa stanowi: w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Powyższa przesłanka jest spełniona, gdy ujawnią się w sprawie okoliczności lub dowody istniejące w dniu wydania decyzji, okoliczności te lub dowody nie były znane organowi, a więc będą miały charakter nowych w stosunku do przeprowadzonego dotąd postępowania wyjaśniającego, a okoliczności lub dowody muszą być istotne dla sprawy, czyli takie, które mogą mieć wpływ na odmienne rozstrzygnięcie, a więc wywołują konieczność uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej w całości lub w części. Podkreślił, że wszystkie elementy muszą zostać spełnione łącznie. Natomiast gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części (art. 105 § 1 Kpa).
Z akt sprawy wynika, że po wydaniu decyzji przyznającej statusu osoby bezrobotnej z 25 maja 2015 r., a także decyzji związanych z przyznanym w okresach 25 maja 2015 r.-14 czerwca 2015 r., 23 czerwca .2015 r.-20 listopada 2015 r., prawem do zasiłku, organ I instancji na podstawie pisma nadesłanego przez ZUS Inspektorat w W., powziął informację wcześniej mu nieznaną, która miała wpływ na podjęte orzeczenia. Informacja ta wskazywała, że w okresie od 27 maja 2014 r. do 25 maja 2015 r. strona pobierała zasiłek macierzyński. Dalej wyjaśnił, że art. 71 ust. 1 ustawy stanowi, że prawo do zasiłku przysługuje bezrobotnemu. Przepis art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy wprowadza definicję legalną bezrobotnego wskazując, że pojęcie to oznacza osobę niezatrudnioną i nie wykonującą innej pracy zarobkowej, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub w danej służbie albo innej pracy zarobkowej albo jeżeli jest osobą niepełnosprawną, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia co najmniej w połowie tego wymiaru czasu pracy, (...) zarejestrowaną we właściwym dla miejsca zameldowania stałego lub czasowego powiatowym urzędzie pracy oraz poszukującą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, o ile spełnia wymogi wskazane w punktach a- l, m.in. nie nabyła prawa do emerytury lub renty z tytułu niezdolności do pracy, renty szkoleniowej, renty socjalnej, renty rodzinnej w wysokości przekraczającej połowę minimalnego wynagrodzenia za pracę albo po ustaniu zatrudnienia, innej pracy zarobkowej, zaprzestaniu prowadzenia pozarolniczej działalności, nie pobiera nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego, świadczenia rehabilitacyjnego, zasiłku chorobowego, zasiłku macierzyńskiego lub zasiłku w wysokości zasiłku macierzyńskiego (lit. c).
Odnosząc się do zarzutów odwołania Wojewoda wskazał, że wbrew stawianym wobec organu I instancji zarzutom (m.in. zaniedbania, nieumyślnej pomyłki pracownika), z akt sprawy wynika, iż na podstawie złożonych 25 maja 2015 r. oświadczeń strona w sposób prawidłowy i wyczerpujący zapoznana została z przesłankami pozwalającymi posiadać status bezrobotnego, a także uprawnienie do zasiłku. Nadto Wojewoda zauważył, że strona zobowiązała się zapoznać z przepisami ustawy, w której zostały one odzwierciedlone, a uprzedzona o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań, strona wskazała, iż podane przez nią dane są zgodne ze stanem faktycznym oraz oświadczyła: "nie pobieram zasiłku macierzyńskiego". Podaną okoliczność potwierdzają zarówno oświadczenie bezrobotnego zawarte we wniosku o rejestrację bezrobotnego (pkt 5), jak i informacja dla osób rejestrujących się w powiatowym urzędzie pracy (część II).
Wojewoda wskazał, że zgodnie z § 8 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia z 12 listopada 2012 r. Ministra Pracy i Polityki Społecznej, w sprawie rejestracji bezrobotnych i poszukujących pracy (Dz. U z 2012 r., poz. 1299 z późn. zm.), rejestracji osoby ubiegającej się o zarejestrowanie jako bezrobotny albo poszukujący pracy dokonuje się z dniem, w którym osoba zgłosiła się do powiatowego urzędu pracy - po poświadczeniu przez nią własnoręcznym podpisem przekazanych przez nią danych i złożeniu, w obecności pracownika powiatowego urzędu pracy i pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań, oświadczenia o prawdziwości przekazanych danych oraz o zapoznaniu się z warunkami zachowania statusu w brzmieniu: "Świadomy odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań, oświadczam, iż wszystkie podane przeze mnie w trakcie rejestracji dane są zgodne ze stanem faktycznym oraz zostałem pouczony o warunkach zachowania statusu bezrobotnego/poszukującego pracy.". Wojewoda zauważył, że dokumenty w postaci wniosku o rejestrację bezrobotnego i informacji dla osób rejestrujących się w powiatowym urzędzie pracy - których egzemplarz strona otrzymała i z których treścią w każdej chwili mogła zapoznać się - zostały opatrzone własnoręcznym podpisem odwołującej. Składając podpis pod dokumentem strona jest świadoma jego treści i znaczenia, a organ ma prawo pozostawać w zaufaniu do wagi podpisu składanego przez stronę. Wojewoda stwierdził, że skoro strona w dniu rejestracji oświadczyła, że "nie pobiera zasiłku macierzyńskiego", a przedstawione do rejestracji dokumenty nie zawierały wzmianki o tym, że takie świadczenie do 25 maja 2015 r. pobiera, to organ I instancji nie miał podstaw sądzić że jest inaczej. W sprawie brak dowodu na to by strona informowała w dniu rejestracji o tym, że pobiera zasiłek macierzyński, a nadto strona nie przedłożyła przeciwdowodu dla materiału zgromadzonego w sprawie. Wojewoda wskazał, że akta rozpatrywanej sprawy świadczą o tym, że strona wiedziała, jakie warunki powinna była spełniać, aby móc pozostawać w rejestrze osób bezrobotnych. Nadto strona wiedziała, że do jej obowiązku należy powiadomienie o wszystkich okolicznościach mających wpływ na posiadanie statusu przyznanego w wyniku rejestracji dokonanej 25 maja 2015 r. Zdaniem organu odwoławczego, gdyby odwołująca dochowała należytej staranności w kwestii posiadanych zobowiązań i właściwie zapoznała się z treścią składanych oświadczeń, wówczas uniknęłaby sytuacji, która doprowadziła do konieczności wzruszenia decyzji wydanych w przedmiocie statusu i zasiłku przyznawanego osobom bezrobotnym. Wojewoda zwrócił uwagę, że kwestie statusu bezrobotnego, nie zależą od uznania - brzmienie art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy jest kategoryczne. W odniesieniu do twierdzenia strony co do orzeczenia możliwości orzeczenia o utracie statusu osoby bezrobotnej jedynie za okres jednego dnia tj. 25 maja 2015 r. Wojewoda wyjaśnił, że możliwość wydania decyzji na okres zamknięty przewiduje jedynie art. 78 ust. 4 ustawy, który nie ma zastosowania wobec odwołującej (wymienione w nim przypadki stanowią katalog zamknięty). Podkreślił dalej, że organ zatrudnienia miał prawo pozostawać w zaufaniu do strony i składanych przez nią oświadczeń. Nie podzielił stanowiska prezentowanego przez stronę, aby podstawą przemawiającą za uchyleniem zaskarżonego orzeczenia miał być słuszny interes obywateli oraz cel jakim związany jest organ zatrudnienia realizując powierzone mu zadania. Wojewoda podkreślił, że w interesie społecznym i w słusznym interesie obywateli jest, aby system wsparcia osób bezrobotnych działał prawidłowo za obopólnym staraniem zarówno organów zatrudnienia jak i osób bezrobotnych. To, że 26 maja 2015 r. odwołująca warunki do nabycia status bezrobotnego i zasiłku spełniała, nie zmienia faktu, iż postępowanie przeprowadzone przez organ I instancji było postępowaniem prawidłowym. Wojewoda zaakcentował, że materiał dowodowy zgromadzony w sprawie zawiera informacje, które nie budzą zastrzeżeń - świadczą o tym, że w związku z pobieranym zasiłkiem macierzyńskim 25 maja 2015 r. odwołująca nie powinna była zostać z tym dniem uznana za osobę bezrobotną i tym samym na podstawie rejestracji dokonanej w podanym dniu nie powinna była nabyć prawa do zasiłku.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżąca zarzuciła, że decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to:
- art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy w związku z § 5 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 12 listopada 2012 r. w sprawie rejestracji bezrobotnych i poszukujących pracy poprzez nieprawidłowe przyjęcie, iż począwszy od dnia 25 maja 2015 r. nie spełnia ona przesłanek do nabycia statusu osoby bezrobotnej, w czasie, gdy o pobieranym do dnia 25 maja 2015 r. zasiłku macierzyńskim skarżąca informowała organ administracyjny – okoliczność tę pominięto i nie zobowiązano jej do przedłożenia stosowanego zaświadczenia potwierdzającego taką okoliczność, zaś niezależnie od podawanych ustnie informacji inne okoliczności odnotowane w dokumentach rejestracyjnych dowodzą, iż skarżąca pozostawała na zasiłku macierzyńskim oraz że nie działała w celu oszukania Powiatowego Urzędu Pracy,
- art. 2 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 33 ust. 4 pkt 1 ustawy poprzez odmowę uznania skarżącej za osobę bezrobotną począwszy od dnia 25 maja 2015 r. w czasie, gdy od dnia 26 maja 2015 r. skarżąca spełniała przesłanki do zarejestrowania jej jako osoby bezrobotnej, a ustawowo nie jest wykluczone pozbawienie statusu bezrobotnego na określony czas tj. 25 maja 2015 r., co pozwoliłoby skarżącej zachować taki status począwszy od dnia 26 maja 2015 r.
Wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ja decyzji organu I instancji oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skarżąca nie zgodziła się z rozstrzygnięciami organów obydwu instancji. Przyznała, że została poinformowana o statusie bezrobotnego i okolicznościach, które wyłączają możliwość nabycia takiego statusu na piśmie, co potwierdziła własnym podpisem. Zaakcentowała ponownie, iż świadomie i specjalnie nie wprowadziła organu w błąd co do zasiłku jaki pobierała do dnia 25 maja 2015 r. Podtrzymała dotychczas prezentowane stanowisko w sprawie poinformowania pracownika organu o pobieraniu zasiłku macierzyńskiego. Niczego nie ukrywała i nie zatajała, a materiał dowodowy nie wykazał, aby skarżąca miała interes w tym, by żądać i domagać się statusu osoby bezrobotnej już w dniu 25 maja, a nie 26 maja 2015 r. W ocenie skarżącej organ dokonał nieprawidłowej analizy danych podanych przez nią w czasie rejestracji, a zwłaszcza w kwestii jej oświadczenia o osobach pozostających na jej utrzymaniu, a zwłaszcza co do informacji o pozostającym na jej utrzymaniu synu urodzonym w dniu 27 maja 2015 r. Zdaniem skarżącej, fakty wskazane przez nią podczas rejestracji winny wzbudzić podejrzenia pracowników organu, co do faktycznego jej statusu i to w sytuacji, gdy jasno informowała pracowników organu, że ostatni dzień pobiera zasiłek macierzyński, a zatem mieli oni możliwość ustalenia, iż w dniu rejestracji strona pozostaje nadal na zasiłku macierzyńskim. Dalej stwierdziła, że wszelkie wątpliwości organu winny wiązać się z koniecznością żądania stosowanych dokumentów i zobowiązania skarżącej do ich przedłożenia w późniejszym terminie.
W opinii skarżącej nie bez znaczenia pozostaje również okoliczność, że już w dniu następnym po dniu rejestracji tj. dnia 26 maja 2015 r. spełniała przesłanki do nabycia statusu bezrobotnego, a w związku z wcześniejsza rejestracją nie otrzymała żadnych profitów.
Skarżąca nie zgodziła się ze stanowiskiem organu II instancji, iż możliwość wydania decyzji na okres zamknięty przewiduje wyłącznie art. 78 ust. 4 ustawy, bowiem stanowisko to pozostaje w sprzeczności z aktualną linią orzeczniczą sądów administracyjnych. Dalej stwierdziła, że ustawa o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy nie zawiera przepisu regulującego sposób określania terminu utraty statusu osoby bezrobotnej w sytuacji niespełnienia przesłanki z art. 2 ust. 1 pkt 2 tej ustawy. W związku z tym w orzecznictwie sądów administracyjnych zaprezentowano pogląd, że wprawdzie brak jest uregulowania wskazującego na możliwość pozbawienia osoby objętej ubezpieczeniem społecznym statusu bezrobotnego tylko za dany okres, w którym osoba ta podlegała ubezpieczeniu, ale ustawa ta nie zawiera również przepisu z którego wynikałoby, aby jedynym możliwym sposobem określenia terminu zastosowania takiej sankcji stanowiła tylko i wyłącznie data powstania zdarzenia prawnego. W tym zakresie wskazała na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 19 września 2013 r. sygn. akt II SA/Sz 668/13 oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 28 kwietnia 2016 r. sygn. akt IV SA/G1 809/15, opubl. w LEX nr 2059270.) Skarżąca wyraziła pogląd zawarty w treści wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 22 czerwca 2016 r. sygn. akt III SA/Kr 1429/15, zgodnie z którym, pomimo tego, że przepis art. 33 ust. 4 pkt 1 ustawy ma charakter bezwzględnie obowiązujący, nie zabrania orzeczenia o pozbawieniu statusu bezrobotnego jedynie za okres, w którym nie spełniał on warunków, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2 tej ustawy.
W ocenie skarżącej ewentualne wyrejestrowanie skarżącej z dniem 25 maja 2015 r. na czas nieokreślony naruszy zasadę proporcjonalności (art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i jest nieadekwatna do celu, jaki powinien zostać osiągnięty w wyniku podjęcia decyzji na podstawie art. 33 ust. 4 pkt 1 ustawy.
W ocenie skarżącej słuszny interes strony w postępowaniu wymaga, aby orzec co najwyżej o utracie statusu bezrobotnej jedynie na okres jednego dnia tj. 25 maja 2015 r., w którym stwierdzono niemożliwość zarejestrowania jako osoby bezrobotnej. Najpóźniej od dnia 26 maja 2015 r. przestała istnieć okoliczność pozbawiająca skarżącej statusu osoby bezrobotnej.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczas prezentowane stanowisko i argumentację prawną
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2188) sądy administracyjne powołane są do kontroli zgodności z prawem działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 - dalej "p.p.s.a."). W ramach kontroli wydawanych przez organu administracji rozstrzygnięć sądy administracyjne oceniają zgodność działania tych organów z przepisami procedury, prawidłowość zastosowania prawa materialnego, a także słuszność zastosowanej w sprawie interpretacji prawa materialnego.
Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Ponadto, co wymaga podkreślenia, wojewódzkie sądy administracyjne rozstrzygają w granicach danej sprawy nie będąc jednak związane zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 §1 p.p.s.a.), biorąc pod uwagę zgromadzony w sprawie materiał dowody i nie dokonując żadnych dodatkowych ustaleń faktycznych. Przy czym sąd administracyjny przy ocenie legalności aktu administracyjnego nie jest władny oceniać takich okoliczności jak pokrzywdzenie strony i czy rozstrzygnięcie wiąże się z negatywnymi skutkami dla niej względnie czy narusza zasady współżycia społecznego .
Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Wojewody [...] z dnia [...]r. nr [...]utrzymująca w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...]r. nr [...]uchylającą w całości decyzje: o uznaniu skarżącej za osobę bezrobotną z dniem 25 maja 2015 r., o przyznaniu jej prawa do zasiłku od 25 maja 2015 r., wstrzymaniu wypłaty zasiłku, wznowieniu wypłaty zasiłku, utracie prawa do zasiłku i jednocześnie orzekającą o odmowie uznania A.M z dniem 25 maja 2015 r. za osobę bezrobotną, a z uwagi na bezprzedmiotowość umorzył postępowanie w sprawie przyznania z dniem 25 maja 2015 r., wstrzymania z dniem 15 czerwca 2015 r., wznowienia z dniem 23 czerwca 2015 r. oraz utracie z dniem 21 listopada 2015 r. prawa do zasiłku dla bezrobotnych.
Zaskarżona decyzja została podjęta w wyniku wznowienia postępowania, ze względu na przesłankę określoną w art. 145 § 1 pkt 5 Kpa, na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 Kpa w związku z art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. c ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 645 ze zm.- dalej "ustawa" lub "ustawa o promocji zatrudnienia. Zgodnie z art. 145 §1 pkt. 5 Kpa, w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Należy zauważyć, że decyzje zapadły nie w trybie postępowania zwykłego, ale po wznowieniu w dniu 17 lutego 2017 r. postępowań zakończonych decyzjami ostatecznymi Nową okolicznością nieznaną organowi, który wydał decyzję , tj. taką która z badanego materiału dowodowego nie wynikała mimo, że istniała w dniu wydania decyzji, a dopiero po jej wydaniu "wyszła na jaw", wskazaną przez ten organ było pobieranie przez skarżącą w okresie zasiłku macierzyńskiego.
Jak wskazywał organ, pobieranie przez skarżącą w dniu 25 maja 2017 r. zasiłku macierzyńskiego spowodowało, że od pierwszego dnia rejestracji jako osoby bezrobotnej skarżąca nie spełniała warunków do posiadania statusu osoby bezrobotnej, a konsekwencji tego do pobierania zasiłku dla bezrobotnych od 25 maja 2015 r. do 20 listopada 2015 r.
Zdaniem skarżącej organ błędnie ustalił stan faktyczny sprawy, bowiem w dniu rejestracji informowała ona ustnie pracownika PUP o tym, że pobiera zasiłek macierzyński, a skoro od 26 maja 2017 r. spełniała warunki do uzyskania statusu osoby bezrobotnej to pozbawianie jej tego statusu za cały okres od 25 maja 2015 r. do jest dla niej krzywdzące, nie uwzględnia jej istotnego interesu prawnego i jest niezgodne z celami ustawy.
W myśl art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. a ustawy do zadań samorządu powiatu w zakresie polityki rynku pracy należy wydawanie decyzji o uznaniu lub odmowie uznania danej osoby za bezrobotną oraz utracie statusu bezrobotnego. Zgodnie z definicją sformułowaną w art. 2 ust. 1 pkt 2 tej ustawy pod pojęciem bezrobotnego należy rozumieć osobę, o której mowa w art. 1 ust. 3 pkt 1 i 2 lit. a - g lub lit. i, j, l oraz osobę, o której mowa w art. 1 ust. 3 pkt 2 lit ha, która bezpośrednio przed rejestracją jako bezrobotna była zatrudniona nieprzerwanie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres co najmniej 6 miesięcy, oraz osobę, o której mowa w art. 1 ust. 3 pkt 3 i 4, niezatrudnioną i niewykonującą innej pracy zarobkowej, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub w danej służbie albo innej pracy zarobkowej, albo jeżeli jest osobą niepełnosprawną, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia co najmniej w połowie tego wymiaru czasu pracy, nieuczącą się w szkole, z wyjątkiem uczącej się w szkole dla dorosłych lub przystępującej do egzaminu eksternistycznego z zakresu programu nauczania tej szkoły lub w szkole wyższej, gdzie studiuje na studiach niestacjonarnych, zarejestrowaną we właściwym dla miejsca zameldowania stałego lub czasowego powiatowym urzędzie pracy oraz poszukującą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Warunkiem posiadania statusu bezrobotnego jest nadto zachowanie wymogów wymienionych w lit. a - m przywołanego art. 2 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy.
Definicja ta skonstruowana jest w istocie z dwóch części. W pierwszej z nich wskazuje się na swego rodzaju przesłanki pozytywne, a więc na warunki, które muszą być spełnione, by można było uzyskać (zachować) status bezrobotnego. Druga część zawiera zespół przesłanek negatywnych, w więc okoliczności, które uniemożliwiają nabycie (zachowanie) tego statusu. Z ich zestawienia jednoznacznie wynika, że nie każda osoba rejestrująca się w urzędzie pracy może być uznana za bezrobotnego. Wszystkie niezbędne wymogi muszą być spełnione łącznie, co oznacza, że brak któregokolwiek z nich wyklucza nabycie czy zachowanie omawianego statusu. Nie jest możliwe odstąpienie od nich nawet ze względu na szczególne uwarunkowania konkretnej sprawy. Kwestie statusu bezrobotnego, nie zależą od uznania organów orzekających. Brzmienie art. 2 ust.1 pkt. 2 ustawy jest kategoryczne. Żadne inne okoliczności poza wymienionymi w ustawie nie mogą mieć w przedmiotowych sprawach istotnego znaczenia. Postępowanie wyjaśniające sprowadza się do ustalenia czy zachodzą w sprawie wyliczone w art. 2 ust. 1 pkt 2 okoliczności faktyczne. Status bezrobotnego, nie zależy od uznania organów orzekających, bowiem brzmienie art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy jest kategoryczne. Żadne inne okoliczności, poza wymienionymi w ustawie, nie mogą mieć zatem znaczenia przy rozstrzyganiu sprawy tego statusu. Dla uzyskania statusu osoby bezrobotnej konieczne jest nie tylko niezatrudnienie, ale także niewykonywanie innej pracy zarobkowej, czy też nieuzyskiwanie miesięcznie przychodu z innych źródeł niż praca zarobkowa.
W sprawie nie jest sporne, że skarżąca w dniu 25 maja 2015 r. pobierała zasiłek macierzyński. Ze stanu faktycznego sprawy wynika również, że skarżąca w dniu 25 maja 2015 r. złożyła wniosek o rejestrację, a w złożonych oświadczeniach oraz w informacji dla osób rejestrujących się w powiatowym urzędzie pracy pouczona została o prawach i obowiązkach bezrobotnego, przesłankach pozwalających posiadać status bezrobotnego i zarazem pobierać z jego tytułu świadczenie, co potwierdziła własnoręcznym podpisem.
W dniu 3 lutego 2017 r. organ I instancji otrzymał od ZUS Inspektorat w W. informację, że A.M w okresie od 27 maja 2014 r. do 25 maja 2015 r. pobierała zasiłek macierzyński
Powyższe spowodowało wznowienie postępowania zakończonego decyzją Wojewody [...] z dnia [...]r. nr [...]utrzymująca w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] r.
Rozstrzygnięcie to należy uznać za prawidłowe.
Wbrew zarzutom skargi - w niniejszej sprawie nie zostały naruszone ani przepisy prawa materialnego, ani też normy postępowania administracyjnego.
W szczególności bezpodstawny jest zarzut, że organ nieprawidłowo przyjął i pominął fakt, iż skarżąca ustnie informowała o pobieraniu przez nią w dniu rejestracji zasiłku macierzyńskiego i nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego w sprawie. Jak bowiem trafnie wskazał organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji, z treści oświadczenia złożonego w dacie rejestracji wynika, że w przedmiotowej sprawie nie pojawiły się żadne wątpliwości co do ustalonego stanu faktycznego. Ocena organu w powyższym zakresie, znajduje potwierdzenie w treści zebranych w sprawie dokumentów. W aktach administracyjnych sprawy znajdują się dokumenty potwierdzające to, że w dniu rejestracji skarżąca pod odpowiedzialnością karną złożyła oświadczenie zawarte we wniosku o rejestrację bezrobotnego (pkt 5), jak i informację dla osób rejestrujących się w powiatowym urzędzie pracy (część II), z których wynika, że znała ona warunki konieczne dla przyznania statusu osoby bezrobotnej (karta 3 i 7 akt administracyjnych). W konsekwencji - bezpodstawny jest zarzut skarżącej, że rejestrujący ją pracownik PUP pominął ustne wyjaśnienia i nie powziął wątpliwości co do jej sytuacji osobistej w dniu rejestracji. Należy bowiem podkreślić, że w sposób zgodny z zebranym w sprawie materiałem dowodowym, organ odwoławczy podkreślił w zaskarżonej decyzji, iż skarżąca została prawidłowo poinformowana o prawach i obowiązkach osób bezrobotnych, m.in. o tym, że status bezrobotnego ma osoba, która nie pobiera zasiłku macierzyńskiego. Na potwierdzenie tego skarżąca złożyła swój podpis w Informacji dla osób rejestrujących się w powiatowym urzędzie pracy, której egzemplarz otrzymała. Odnosząc się natomiast do dalszych zarzutów i twierdzeń skarżącej Sąd podkreśla, że status osoby bezrobotnej nabywa się wskutek złożonego wniosku, a więc z własnej inicjatywy, a nie ex lege. Jest to zatem dobrowolne uprawnienie, a nie nakładany z urzędu obowiązek prawny. W stanie faktycznym sprawy należało uznać, że w całym okresie począwszy od dnia rejestracji skarżąca nie spełniała wymogu, od którego obowiązujące w przepisy uzależniały uzyskanie statusu bezrobotnego. Ujawniona okoliczność dawała więc podstawę do wznowienia postępowania, a następnie uchylenia decyzji.
Na marginesie pozostaje również wyjaśnić, że Sądowi znane są przywołane przez skarżącą wyroki sądów administracyjnych, jednakże zauważyć należy, że albo w przytaczanych przez stronę wyrokach stan faktyczny sprawy był odmienny albo też były to wyroki nieprawomocne.
W podsumowaniu przeprowadzonej kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, wskazać zatem należało, że brak jest podstaw do stwierdzenia jakichkolwiek nieprawidłowości w postępowaniu administracyjnym przeprowadzonym zarówno przez organ odwoławczy, jak i przez organ pierwszej instancji. W niniejszej sprawie nie zostały naruszone - ani przepisy prawa materialnego, ani też przepisy postępowania administracyjnego.
Ustalenia będące podstawą rozstrzygnięcia, zostały dokonane na podstawie trafnej analizy dowodów. Ponadto prawidłowa była ocena prawna odniesiona do stwierdzonego w sprawie stanu faktycznego.
Wobec wyżej wskazanych okoliczności, podjęte w sprawie rozstrzygnięcia uznać należało za prawidłowe.
W tym stanie rzeczy Sąd, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło