IV SA/Gl 613/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska Sędzia NSA Adam Mikusiński (spr.) Protokolant St. sekr. sąd. Magdalena Kurpis po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 kwietnia 2009 r. sprawy ze skargi T.D. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę. Decyzją z dnia [...] r., nr [...], wydaną na podstawie art. 104 §1 i 2 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz w oparciu o art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2006 r. Nr 122, poz. 851 ze zm.) Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Z. orzekł o braku podstaw do stwierdzenia u T.D. choroby zawodowej w postaci [...], wymienionej w poz. [...] wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115 ze zm.). W uzasadnieniu organ pierwszej instancji podniósł, iż ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego a w szczególności z karty oceny narażenia zawodowego, dokumentacji sporządzonej przez przedstawicieli "[...] " S.A. w dniu [...] r. oraz [...] r. oraz z protokołu przesłuchania strony sporządzonego w dniu [...] r. i uzupełnienia oceny narażenia zawodowego sporządzonego przez upoważnionego pracownika Powiatowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w Z. w dniach: [...] r. oraz [...] r., wynika, że skarżący pracował w warunkach stwarzających ryzyko powstania choroby zawodowej podczas zatrudnienia: - w [...] S.A. w Z., w latach [...] oraz [...], gdzie wykonując obowiązki [...] w latach [...] narażony był na [...] i na stanowisku [...] w latach [...] i [...], gdy pracował w narażeniu [...]; - w Zespole Szkół A nr [...] w Z., na stanowisku [...] w latach [...] i [...], gdzie wykonywał czynności [...], związane z narażeniem na [...] średnio [...] godzin na zmianę roboczą. Równocześnie organ sanitarny podkreślił, że dwie orzekające w sprawie specjalistyczne jednostki medyczne, to jest Poradnia Chorób Zawodowych w S. Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w K. – w orzeczeniu nr [...] z dnia [...] r. oraz Przychodnia Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. – w orzeczeniu nr [...] z dnia [...] r. stwierdziły brak podstaw do rozpoznania u T.D. choroby [...] o charakterze zawodowym. W drugim z wymienionych orzeczeń podano przy tym, powołując się na wyniki badań oraz analizę dokumentacji, że istniejący u skarżącego [...] a w rezultacie nie spełnia określonego w wykazie chorób zawodowych kryterium [...]. W odwołaniu do Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. T. D. dał wyraz swemu niezadowoleniu z rozstrzygnięcia zapadłego w pierwszej instancji oraz zażądał "przychylnego rozpatrzenia swej prośby". Podkreślił bowiem, że [...], na który się uskarża spowodowany został [...], na który był eksponowany w czasie pracy na rzecz [...] S.A. oraz Zespołu Szkół A Nr [...] w Z. Decyzją z dnia [...] r., nr [...], wydaną na podstawie art. 138 §1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie stanowiące przedmiot odwołania. W uzasadnieniu organ drugiej instancji zaakcentował, że do stwierdzenia choroby zawodowej konieczne jest orzeczenie przez kompetentną placówkę służby zdrowia istnienia występującego schorzenia jako choroby zakwalifikowanej do odpowiedniej pozycji wykazu chorób zawodowych, a nadto wykazanie związku przyczynowego pomiędzy środowiskiem pracy i rozpoznaną chorobą, a mianowicie, że narażenie na czynnik szkodliwy, który wywołał to schorzenie istniało w czasie i miejscu pracy, w związku z wykonywanym zawodem. Mając na względzie powyższe przyznał, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy potwierdza fakt, iż T.D. w okresie swej aktywności zawodowej, to jest w latach od [...] do [...] pracował w warunkach stwarzających ryzyko powstania [...], albowiem podczas zatrudnienia w [...] S.A. oraz w Zespole Szkół A Nr [...] w Z. był eksponowany na [...]. Podniósł jednak, że placówki diagnostyczne pierwszego i drugiego stopnia, w których skarżący był badany, w swych orzeczeniach stwierdziły, iż brak jest podstaw medyczno - orzeczniczych do uznania związku przyczynowego zdiagnozowanego schorzenia z warunkami pracy a tym samym do rozpoznania choroby zawodowej [...]. Równocześnie organ odwoławczy wywiódł, że okoliczności sprawy nie uzasadniają, jego zdaniem, kwestionowania tych orzeczeń, gdyż zostały one oparte na specjalistycznych badaniach lekarskich i wydano je zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie procedurami diagnostycznymi oraz ze stosownymi przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach T. D. wniósł o "odwołanie decyzji Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K.". Skarżący wywiódł, iż [...] sprawia mu kłopoty w codziennym funkcjonowaniu oraz powtórnie zaakcentował, że dolegliwość ta została spowodowana narażeniem na [...] podczas wykonywania pracy zawodowej. W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. wniósł o jej oddalenie nie znajdując podstaw do zmiany zajętego w sprawie stanowiska. Organ odwoławczy powołał się na argumentację analogiczną do zawartej w uzasadnieniu swej decyzji raz jeszcze podkreślając, iż lekarze orzecznicy kompetentnych placówek służby zdrowia nie uznali rozpoznanego u T. D. schorzenia za chorobę zakwalifikowaną do odpowiedniej pozycji wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do rozporządzenia z dnia 30 lipca 2002 r., a tym samym okoliczności sprawy nie uzasadniały wydania decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej. Następnie, to jest w dniu [...] r. do Sądu wpłynęło pismo procesowe uczestnika postępowania - [...] S.A. datowane na [...] r., w treści którego rzeczona Spółka podniosła, iż skarga T.D. nie zasługuje na uwzględnienie. Podkreśliła bowiem, że aż do ustania stosunku pracy, to jest do [...] r., u skarżącego nie pojawiały się symptomy trwałego uszczerbku na zdrowiu, zaś w jego aktach osobowych znajdują się zaświadczenia lekarskie potwierdzające brak jakichkolwiek przeciwwskazań do wykonywania pracy, czy adnotacji o ewentualnych dolegliwościach [...]. Nadto uczestnik postępowania zaznaczył, iż zasadniczym dowodem w sprawie o stwierdzenie choroby zawodowej jest orzeczenie lekarskie kompetentnej placówki służby zdrowia a w konsekwencji decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. należy uznać za zasadną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje. Na wstępie godzi się podnieść, że po myśli art. 3 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., sądy administracyjne w zakresie swojej właściwości sprawują kontrolę działalności administracji publicznej stosując środki określone w ustawie. Zgodnie zaś z treścią art. 134 §1 przywołanej ustawy, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Z brzmienia art. 145 §1 p.p.s.a. wynika natomiast, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą zatem ulec uchyleniu wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli miało ono, bądź mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W tym kontekście uznano, że skarga w niniejszej sprawie nie zasługuje na uwzględnienie. Sądowa kontrola legalności, przeprowadzona stosownie do wskazań zawartych w art. 1 §2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) wykazała bowiem, że zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada wymogom prawa. Pojęcie choroby zawodowej definiuje art. 4 ustawy z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (Dz. U. Nr 199, poz. 1673 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem, za chorobę zawodową uważa się chorobę określoną w wykazie chorób zawodowych, o którym mowa w art. 237 §1 pkt 2 Kodeksu pracy, jeżeli została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy lub sposobem wykonywania pracy. Wykaz chorób zawodowych zawarty został w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115). W tym miejscu trzeba zaakcentować, że wyrokiem z dnia 19 czerwca 2008 r., sygn. akt P 23/07 (Dz. U. Nr 116, poz. 740) Trybunał Konstytucyjny stwierdził niezgodność art. 237 §1 pkt 2 i 3 Kodeksu Pracy oraz wydanego na jego podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. z Konstytucją RP. Okoliczność ta nie uzasadnia jednak uchylenia zaskarżonej decyzji w oparciu o art. 145 §1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a. w związku z art. 145a Kodeksu postępowania administracyjnego albowiem w przywołanym orzeczeniu określono równocześnie, że wspomniane przepisy art. 237 §1 pkt 2 i 3 Kodeksu pracy oraz rozporządzenia z dnia 30 lipca 2002 r. tracą moc obowiązującą dopiero z upływem 12 miesięcy od dnia ogłoszenia rzeczonego wyroku w Dzienniku Ustaw. W konsekwencji, skoro w dacie orzekania przez Sąd omawiane unormowania zachowują moc obowiązującą, ocenę legalności wydanego w sprawie rozstrzygnięcia należało przeprowadzić uwzględniając ich treść. Materialnoprawne przesłanki stwierdzenia choroby zawodowej wyznacza zatem §2 ust. 1 przywołanego aktu wykonawczego z dnia 30 lipca 2002 r., z którego wynika, że przez choroby zawodowe rozumie się schorzenia ujęte w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanymi "narażeniem zawodowym". O stwierdzeniu choroby zawodowej decyduje zatem, jak zgodnie przyjęły organy sanitarne obydwu instancji, zachowanie dwóch wymogów: zamieszczenie schorzenia w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do cytowanego rozporządzenia oraz ustalenie, że zostało ono spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy lub w związku ze sposobem wykonywania pracy. Należy zaakcentować, że wystąpienie rzeczonych przesłanek lub ich brak organ orzekający jest obowiązany ustalić zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego, zaś ocena działania czynnika szkodliwego powinna zostać dokonana z uwzględnieniem okoliczności wymienionych w §2 ust. 3 rozporządzenia z dnia 30 lipca 2002 r. W niniejszym przypadku przesłanki wynikające z cytowanego wyżej §2 ust. 1 rozporządzenia z dnia 30 lipca 2002 r. nie wystąpiły łącznie. Jakkolwiek bowiem T.D. domagał się stwierdzenia choroby zawodowej [...], to jednak nie została ona u niego zdiagnozowana przez kompetentne placówki służby zdrowia (I i II stopnia). Orzekające w niniejszej sprawie organy sanitarne opierając się o wyniki dochodzenia epidemiologicznego ustaliły, że skarżący w trakcie zatrudnienia w Zespole Szkół A Nr [...] w Z. oraz w [...] S.A. był narażony na [...]. Bezsporną jest więc okoliczność świadczenia przez niego pracy w warunkach szkodliwych, stwarzających potencjalne ryzyko powstania schorzenia określonego w pozycji [...] wykazu chorób zawodowych. Należy jednak podkreślić, że stosownie do §8 ust. 1 przywołanego rozporządzenia z dnia 30 lipca 2002 r., podstawą wydania przez właściwego inspektora sanitarnego decyzji o stwierdzeniu lub odmowie stwierdzenia choroby zawodowej jest materiał dowodowy, a w szczególności ocena narażenia zawodowego oraz dane zawarte w orzeczeniach lekarskich wyspecjalizowanych jednostek diagnostycznych powołanych do rozpoznawania chorób zawodowych, wymienionych w §5 wskazanego aktu. W związku z powyższym skarżący był badany w dwóch jednostkach medycznych, to jest w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy w K. - Poradni Chorób Zawodowych w S. oraz w Przychodni Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. Z uwagi na charakter schorzenia, lekarze orzecznicy obydwu placówek diagnostycznych wykluczyli istnienie choroby [...] o charakterze zawodowym podnosząc, że [...] (orzeczenie placówki diagnostycznej I szczebla) oraz [...] (orzeczenie placówki II stopnia), a tym samym nie spełnia kryterium ustalonego w rozporządzeniu z dnia 30 lipca 2002 r. na [...]. Zasadnie zatem, zdaniem Sądu, organy obydwu instancji przyjęły, że okoliczności sprawy nie uzasadniały wydania decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej narządu [...]. Brak było bowiem podstaw do rozstrzygania wbrew wnioskom płynącym z orzeczeń lekarskich, które w sposób jednoznaczny zaprzeczyły istnieniu choroby wymienionej w poz. [...] wykazu chorób zawodowych. Należy w tym miejscu zaakcentować, że treść przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. nie pozostawia wątpliwości co do tego, że chorobą zawodową jest wyłącznie taki [...], który wyraża się [...]. W tym kontekście podnoszona przez skarżącego argumentacja dotycząca jego subiektywnych odczuć związanych z objawami [...], na który się uskarża nie mogła odnieść skutku. Należy bowiem podkreślić, że tylko rozpoznanie zawodowego schorzenia przez lekarza specjalistę zatrudnionego w placówce służby zdrowia określonej w §5 ust. 2 i 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. stanowi miarodajną podstawę upoważniającą organy sanitarne do stwierdzenia choroby zawodowej. Tymczasem nie budzi wątpliwości, że kryteria te spełniają zarówno Poradnia Chorób Zawodowych w S. Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w K. jak i Przychodnia Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S., czyli placówki, których orzeczenia poprzedziły rozstrzygnięcia podjęte przez organy administracyjne obydwu instancji. Przedmiotowe orzeczenia lekarskie mają tu charakter opinii biegłego i stanowią zasadniczy dowód w sprawie, zaś skarżący nie przedstawił przeciwdowodu pozwalającego na zakwestionowanie zasadności wyrażonego w nich stanowiska ani nie powołał się na okoliczności, które mogłyby podważyć ich trafność lub rzetelność. Zważywszy wszystkie przedstawione wyżej okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uznał, że zaskarżone rozstrzygnięcie wydane zostało zgodnie z prawem obowiązującym w dacie jego podjęcia i dlatego działając na podstawie art. 132 oraz w oparciu o art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.