IV SA/Gl 622/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik Sędziowie NSA Wiesław Morys (spr.) WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik Protokolant st. sekr. sąd. Urszula Smykała po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 kwietnia 2005 r. sprawy ze skargi A.B. na decyzję Wojewody Ś. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie świadczenia przedemerytalnego o d d a l a s k a r g ę. Decyzją z dnia [...] Prezydent Miasta C., na podstawie art.37 k i art.6 pkt 15 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz.U. z 2003 r., Nr 58, poz.514 ze zm.), odmówił przyznania A.B. prawa do świadczenia przedemerytalnego. W uzasadnieniu decyzji stwierdził, że strona zarejestrowała się w urzędzie pracy w dniu [...] dokumentując okres zatrudnienia wynoszący [...], dlatego została uznana za osobę bezrobotną z prawem do zasiłku. Termin pobierania zasiłku upłynął z dniem [...]. Wniosek o przyznanie świadczenia przedemerytalnego strona złożyła w dniu [...]. W ocenie organu nie mógł on zostać uwzględniony, gdyż wnioskodawczyni nie spełniła przesłanek z art.37 k cytowanej ustawy, które w motywach decyzji przywołał. W szczególności nie wyczerpała kryterium wieku 58 lat (liczy lat [...]), nadto bezpośrednio przed rejestracją nie pozostawała w stosunku pracy, bowiem [...]. W odwołaniu A.B. wniosła o jej uchylenie i przyznanie prawa do świadczenia przedemerytalnego. Wywodziła, iż udokumentowała [...] okres pracy i ukończone [...] lata życia. Wskazała poza tym, że pozostaje [...]. Zaskarżoną decyzją, na zasadzie art.37 k ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu w związku z art.146 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz.U. Nr 99, poz.1001) oraz art.138(1 pkt 1 k.p.a., utrzymano powyższą decyzję w mocy. Organ odwoławczy podzielił bowiem ustalenia i rozważania poczynione przez organ pierwszej instancji. W motywach decyzji ustalił, iż odwołująca się zarejestrowała się w Powiatowym Urzędzie Pracy w K. w dniu [...], spełniając warunki do uznania za osobę bezrobotną i do nabycia prawa do zasiłku dla bezrobotnych, który otrzymała od [...]. Wniosek o przyznanie prawa do świadczenia przedemerytalnego złożyła w dniu [...]. Udokumentowała staż pracy w wysokości [...]. Ostatnio [...], którą zakończyła z dniem [...]. W ocenie tego organu A.B. nie spełniła przesłanek zawartych w art.37 k ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, które przytoczył, umożliwiających przyznanie jej prawa do świadczenia przedemerytalnego, gdyż nie pozostawała przez wymagany okres w stosunku pracy przed rejestracją, ani nie osiągnęła wymaganego wieku. Umowa o pracę łącząca ją z [...] w S. w okresie od [...] do [...], wedle organu drugiej instancji, pozostaje bez wpływu na przedmiotowe uprawnienie. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżąca domagała się uchylenia tej decyzji, akcentując zarzuty podniesione w odwołaniu, zwłaszcza eksponując [...] okres pracy. Wskazała, że w czasie [...] opłacała składki na ubezpieczenie społeczne, przeto niezrozumiałym jest niemożność zaliczenia tego czasu do okresu zatrudnienia. Podniosła nadto, że upadłość [...] została ogłoszona przez sąd z urzędu i była dla niej krzywdząca. W świetle tych okoliczności oraz [...], zapadłe w sprawie decyzje uważała za niesprawiedliwe. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: skarga nie mogła odnieść skutku, albowiem zaskarżona decyzja odpowiada prawu, a tylko w tym aspekcie podlega kontroli sądowej. Stosownie do brzmienia art.1§1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy te powołane są do kontroli zgodności z prawem wykonywania administracji publicznej, w tym w zakresie legalności decyzji administracyjnych (p. art.1 i art.3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270). Zatem w toku postępowania badają czy objęte skargą decyzje nie uchybiają przepisom prawa materialnego lub procesowego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy albo mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bądź stanowiącym podstawę wznowienia postępowania, jak też kontrolują czy nie są one dotknięte kwalifikowaną wadą prawną uzasadniającą ich nieważność (p. art.145 ostatnio przywołanej ustawy). Przy czym, jak głosi art.134 §1 tej ustawy, sądy administracyjne nie są związane zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, przeto oceny legalności dokonują również z urzędu. Tak więc inne okoliczności, nie należące do znamion legalności decyzji, pozostają poza zasięgiem ich kognicji. Przed przystąpieniem do merytorycznych wywodów godzi się jeszcze wskazać, że ocena zgodności z prawem, do jakiej powołane są sądy administracyjne, nie sięga badania poprawności, zasadności i celowości stanowienia przepisów ustawowych, które są podstawą wydania kontrolowanych aktów. Dokonane w opisanych powyżej ramach badanie legalności zaskarżonej decyzji nie wykazało uchybień przepisom prawa materialnego i procesowego. Rozstrzygnięcie to wydano na skutek zgromadzenia wszelkich dowodów potrzebnych do jej wydania, trafnej ich oceny oraz prawidłowych ustaleń faktycznych. Dały one podstawę dla poczynienia zasadnych rozważań prawnych dokonanych pod kątem przesłanek prawidłowo zastosowanej normy prawa materialnego. Skarżącej odmówiono przyznania prawa do świadczenia przedemerytalnego na mocy art.37 k ust.1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Uczyniono to zasadnie, bowiem z niewadliwie ustalonego stanu faktycznego wynika, iż nie spełniła ona uregulowanych w nim przesłanek. Przepis ten został in extenso przytoczony w motywach obu zapadłych w sprawie decyzji, przeto nie ma potrzeby powtarzania go w tym miejscu. Dość powiedzieć, że skarżąca ani na dzień rejestracji, ani w dacie złożenia wniosku, tym bardziej wcześniej, nie osiągnęła wieku wymaganego jego punktem 1 (58 lat), gdyż będąc urodzoną w dniu [...] nawet na dzień wydania zaskarżonej decyzji nie ukończyła jeszcze [...] lat. Nie wypełniła nadto wymogów uregulowanych w dalszych jego punktach, które wszystkie odwołują się do stosunku pracy bezrobotnego, uzależniając prawo do nabycia przedmiotowego świadczenia od jego rozwiązania i to przez pracodawcę. Tymczasem poza sporem jest, że skarżąca przed dniem rejestracji [...], przeto nie pozostawała w stosunku pracy. Ustawa o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu posługując się pojęciem stosunku pracy ma na myśli definicję zawartą w kodeksie pracy. W słowniczku pojęć zamieszczonym w jej art.2 zwrot ten nie jest bowiem wyjaśniony, stąd nie ma podstaw do innego jego pojmowania, niż ma to miejsce we właściwym dziale prawa. Wedle brzmienia art.22 §1 k.p., przez nawiązanie stosunku pracy pracownik zobowiązuje się do wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem, a pracodawca do zatrudniania pracownika za wynagrodzeniem. Z definicji tej wynika oczywisty wniosek, iż nie spełnia tych kryteriów [...], które więc nie może być traktowane jako wykonywanie pracy w ramach stosunku pracy. Nawet gdyby cofnąć się wstecz, to przyszło zważyć, że ostatni stosunek pracy został rozwiązany na mocy [...], a nie z przyczyn dotyczących zakładu pracy, ani w związku z niewypłacalnością pracodawcy. Nadto poprzednie okresy zatrudnienia nie dają wymaganych okresów uprawniających do emerytury (co najmniej 30 lat przy wieku 50 lat, biorąc pod uwagę datę ustania ostatniego stosunku pracy, którą był [...] – pkt 2, co najmniej 35 lat – pkt 3 i 34 lata – pkt 4). Przy czym [...] nie sposób zaliczyć do tego okresu uprawniającego do emerytury dla potrzeb przedmiotowego świadczenia, bowiem nastąpił on po dacie rozwiązania ostatniego stosunku pracy. W konsekwencji tego okresy zatrudnienia i [...] (opłacania składek na ubezpieczenie społeczne) nie podlegają sumowaniu, przeto nie mają znaczenia dla wyniku sprawy, gdyż brak jest odpowiedniej ich konfiguracji, niezależnie od niespełnienia dalszych przesłanek. Podobnie rzecz się ma z pozostałymi podnoszonymi przez skarżącą zagadnieniami, a to przyczyną upadłości [...] czy [...], które leżą poza dyspozycjami przywołanych norm. Skutkiem czego skarga, kwestionująca trafne rozstrzygnięcia, przy braku uzasadnionych zarzutów w niej podniesionych i branych pod rozwagę z urzędu, podlegała oddaleniu. Niewątpliwie trudna sytuacja skarżącej sama z siebie nie uzasadnia przyznania świadczenia, które jej nie przysługuje i nie jest przyznawane w ramach uznania, a w razie wypełnienia ustawowych warunków.. Na koniec godzi się stwierdzić, iż jakkolwiek omawiany przepis może budzić wiele kontrowersji, to oddaje intencje ustawodawcy. Zdaje się, iż nie miały one prowadzić do ujednolicenia uprawnień przedemerytalnych pracowników najemnych i innych osób. Może wypływać to bądź z chęci ograniczenia zakresu dokonywanych wypłat na podstawie przepisów przywołanej ustawy, na co zresztą wskazuje analiza kolejnych jej nowelizacji, bądź z odmiennej oceny charakteru tejże pracy i innych skutków zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej oraz niezależnego od pracownika rozwiązania stosunku pracy. Ustawodawstwo daje szereg przykładów zróżnicowania sytuacji tych osób i niepodobna uznać ich za nielegalne. W tym miejscu można przytoczyć treść tezy wyroku Sądu Najwyższego z dnia 20 czerwca 1996 r., sygn. akt III ARN 10/96 (OSNAP z 1997 r., nr 2, poz.13), w której podano, że okres prowadzenia lub pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym, wliczony do stażu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownicze wynikające ze stosunku pracy, nie podlega wliczeniu do stażu pracy warunkującego nabycie uprawnienia do przedemerytalnego zasiłku dla bezrobotnych. Podobny jak w niniejszej sprawie pogląd wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu niepublikowanego wyroku z dnia 15 stycznia 2003 r., sygn. akt II SA/Ka 629/01. Należy też zwrócić uwagę, iż naruszenie konstytucyjnej zasady równości wobec prawa, jakie jawić się może na tle prawa do świadczenia przedemerytalnego w stosunku do pracowników pozostających w stosunku pracy i osób prowadzących działalność gospodarczą, jest pozorne. Zasada ta przede wszystkim oznacza jednakowe traktowanie osób będących w tej samej sytuacji faktycznej, czyli stosowanie tych samych reguł w odniesieniu do podmiotów spełniających te same kryteria. Tymczasem obie kategorie osób pozostają w różnej sytuacji faktycznej i prawnej. Przeto w tym aspekcie omawiany stan prawny zdaje się nie naruszać tej zasady, a przynajmniej Wojewódzki Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, takiej wadliwości nie dostrzegł. Dlatego nie znalazł powodów dla zwrócenia się z pytaniem skierowanym do Trybunału Konstytucyjnego o zgodność z Konstytucją przepisu art.37 k ust.1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu w aspekcie wynikającym ze stanu niniejszej sprawy, a takiego obowiązku nie ma. Z tej też przyczyny nie mógł odmówić zastosowania tej normy, nawet z powołaniem się na wątpliwą - w okolicznościach sprawy - regułę bezpośredniego oddziaływania przepisów Konstytucji. Co mając na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny, na mocy art.151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji niniejszego wyroku.