IV SA/Gl 623/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik Sędzia WSA Małgorzata Walentek Protokolant st. sekr. sąd. Magdalena Nowacka-Brzeźniak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 marca 2011 r. sprawy ze skargi M. M. na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej uchyla zaskarżoną decyzję. Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w R. odmówił stwierdzenia u M. M. choroby zawodowej -zespół wibracyjny wymienionej w poz. 22 wykazu chorób zawodowych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. Nr 105, poz. 869). W uzasadnieniu wskazano, że decyzje podjęto w oparciu o postępowanie wyjaśniające potwierdzające narażenie zawodowe na czynniki szkodliwe w środowisku pracy oraz orzeczenia lekarskie: Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy K. -Poradnia Chorób Zawodowych w S. z dnia [...] 2010 r. Nr [...] i Szpitala Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. z dnia [...] 2010 r. Nr [...] wykluczające istnienie w/wym. schorzenia zawodowego. W odwołaniu od tej decyzji M. M. podnosił, iż nie zgadza się z brakiem rozpoznania u niego zespołu wibracyjnego uważając, iż obecnie występujące dolegliwości związane są z narażeniem zawodowym na drgania mechaniczne podczas pracy w latach 1981-2006 r. w KWK "A". Wnosił o ponowne rozpatrzenie sprawy. Decyzja z dnia [...] r. Nr [...] wydaną na podstawie: art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), art. 235¹ ustawy z dnia 26 czerwca 1974 Kodeks pracy (Dz.U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94, ze zm.) oraz § 8 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. Nr 105 poz. 869) [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny orzekł utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję w całości. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że dla stwierdzenia choroby zawodowej niezbędnym jest orzeczenie przez kompetentną placówkę diagnostyczną służby zdrowia istnienia występującego schorzenia jako choroby -zakwalifikowanej przez orzeczników do odpowiedniej pozycji wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów oraz wykazanie związku przyczynowego między środowiskiem pracy, a rozpoznaną chorobą tj. wykazanie, że narażenie na czynnik szkodliwy, który wywołał rozpoznane schorzenie miało miejsce w czasie i miejscu pracy w związku z wykonywanym zawodem. Podniesiono, ze w sprawie M. M. w postępowaniu wyjaśniającym ustalono, że w/wym. pracował w KWK "A" w R.w latach 1981-2006 w narażeniu na drgania mechaniczne o działaniu miejscowym przenoszone na kończyny górne -jako mł. górnik, górnik, operator obudów oraz górnik kombajnista pod ziemią. M. M. był badany w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy w K. -Poradnia Chorób Zawodowych w S., gdzie wydano orzeczenie lekarskie z dnia [...] r. Nr [...] o braku podstaw do rozpoznania u w/wym. choroby zawodowej - zespół wibracyjny wym. w poz. 22 wykazu chorób zawodowych rozp. R.M. z dnia 30 czerwca 2009 r. dot. chorób zawodowych - biorąc pod uwagę narażenie na drgania mechaniczne o działaniu miejscowym, badanie przedmiotowe, badanie podmiotowe, badania rtg stawów nadgarstkowych i łokciowych, badania czynnościowe układu naczyniowego oraz konsultację ortopedyczną. Podkreślono, że wymieniony następnie był badany w Szpitalu IMPiZŚ w S., gdzie wydano orzeczenie lekarskie z dnia [...] r. Nr [...] o braku podstaw do rozpoznania zespołu wibracyjnego postaci naczyniowo-nerwowej i postaci kostno-stawowej wym. w poz. 22 wykazu chorób zawodowych rozp. R.M. z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych -.w oparciu o obserwację kliniczną (w dniach 24-26 marca 2010 r.), ocenę narażenia zawodowego, badania podmiotowe i przedmiotowe, konsultacje specjalistyczne oraz badania dodatkowe (palestezjometria, próby oziębieniowe, termometria skórna, rtg stawów kończyn górnych). Badanie EMG wykonane w grudniu 2009 r. nie wykazało zmian neurograficznych w badanych nerwach obu kończyn górnych. Zdaniem lekarzy specjalistów IMPiZŚ stwierdzone u M. M. w badaniach laboratoryjnych dodatnie miano czynnika reumatoidalnego (RP) sugeruje możliwość występowania u w/wym. schorzenia z kręgu chorób reumatoidalnych. Organ odwoławczy wskazał, że wymienione wyżej orzeczenia lekarskie są spójne. Wykonanymi badaniami radiologicznymi kończyn górnych wykluczono postać kostno-stawową zespołu wibracyjnego, a badaniem palestezjometrii skórnej i próbami oziębieniowymi wykluczono postać naczyniowo-nerwową zespołu wibracyjnego. Podkreślono, iż M. M. poinformowany pismem z dnia [...] 2010 r. w trybie art. 10 k.p.a. o prawie do zajęcia stanowiska wobec całości dowodów i żądań zawartych w aktach sprawy przed wydaniem decyzji –w dniu 07 lipca 2010 r. powiadomił telefonicznie, iż nie posiada nowych dowodów w sprawie mogących mieć wpływ na toczące się postępowanie dot. uznania choroby zawodowej -zespół wibracyjny, a nie znanych do tej pory organom inspekcji sanitarnej. Reasumując organ odwoławczy wskazał, że po przeanalizowaniu całości zebranego materiału dowodowego, zwłaszcza orzeczeń lekarskich, nie uwzględnił odwołania M.M. i orzekł jak w sentencji. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący M. M. podnosił, że nie zgadza się z decyzją [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania celem uzupełnienia braków w materiale dowodowym. Skarżący podał "że może przedstawić dodatkowy istotny materiał w sprawie" powołując się na orzeczenie lekarskie z dnia 18 maja 2009 r.. Podnosił, że nie był w stanie zebrać tego materiału w terminie wyznaczonym przez organ tj. 7 dni. W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. wniósł o jej oddalenie nie znajdując podstaw do zmiany zajętego w sprawie stanowiska. Wskazał, że skarżący pomimo wezwania w trybie art. 10 k.p.a. nie przedstawił wskazywanego w skardze "nowego materiału dowodowego – orzeczenia lekarskiego z [...] r.", a także nie załączył tego materiału do skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. W punkcie wyjścia należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 poz.1269) Sąd ten sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 wspomnianego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) wynika natomiast, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd związany jest normą prawną odzwierciedlającą wolę ustawodawcy, wyrażoną w treści odpowiedniego przepisu prawa. Przy tym z mocy art. 134 § 1 cytowanej ustawy tejże kontroli legalności dokonuje także z urzędu , nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przedmiotowa skarga musiała odnieść skutek, aczkolwiek nie z uwagi na okoliczności w niej podniesione. W pierwszej kolejności z przyjdzie zauważyć, iż Kodeks pracy w art. 235¹ stanowi, że za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy, albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". O stwierdzeniu choroby zawodowej decyduje tym samym, jak zgodnie przyjęły organy sanitarne obydwu instancji, zachowanie dwóch wymogów: zamieszczenie schorzenia w wykazie chorób zawodowych oraz ustalenie, że zostało ono spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy lub w związku ze sposobem wykonywania pracy. Rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych (art. 235² Kodeksu pracy). Innymi słowy choroba zawodowa jest pojęciem prawnym oznaczającym zachorowanie, które pozostaje w związku przyczynowym z pracą. Przyczyną ją wywołującą jest tylko i wyłącznie sama praca, jej rodzaj, charakter i warunki jej wykonywania. Z tego powodu choroby zawodowe są przewidywalne a owe przewidywalne uszkodzenia zdrowia zostały ujęte w tzw. wykazie chorób zawodowych. Na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 237 § 1 Kodeksu pracy Rada Ministrów wydała rozporządzenie z dnia 30 czerwca 2009 r., którego postanowienia weszły w życie w dniu 03 lipca 2009 r. i obowiązywały w chwili wydania decyzji przez organ I instancji, jak i przez organ odwoławczy. Zgodnie natomiast z § 8 ust. 1 rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 r. decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika. Analiza materiału dowodowego wskazuje, że skarżący M.M. pracował w KWK "A" w R.w latach 1981-2006 w narażeniu na drgania mechaniczne o działaniu miejscowym przenoszone na kończyny górne -jako mł. górnik, górnik, operator obudów oraz górnik kombajnista pod ziemią. Bezsporna jest w związku z tym okoliczność wykonywania przez skarżącego pracy w warunkach szkodliwych, stwarzających potencjalne ryzyko powstania schorzenia określonego w pozycji 22 wykazu chorób zawodowych załącznika do rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 r.. Nie sposób jednak zgodzić się z organem odwoławczym , że wydane w sprawie orzeczenia są spójne. Z analizy orzeczenia Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy K. -Poradnia Chorób Zawodowych w S. z dnia [...] r. Nr [...] wynika bowiem, że u skarżącego nie stwierdzono jedynie kostno-stawowej postaci zespołu wibracyjnego. Z kolei w orzeczeniu biegłych ze Szpitala Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. z dnia [...] r. Nr [...] wykluczono jedynie istnienie w/wym. schorzenia zawodowego tylko w postaci naczyniowo-nerwowej jak i kostno – stawowej. Tymczasem w załączniku do rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych w pkt. 22 wymieniono trzy postacie schorzenia – zespół wibracyjny. Mianowicie wskazano, że schorzenie to może wystąpić pod następującymi postaciami: 1) naczyniowo-nerwową, 2) kostno-stawowa, 3) mieszaną - naczyniowo-nerwowa i kostno-stawową. Tymczasem opinie jednostek diagnostycznych w niniejszej sprawie wydane pod rządami rozporządzenia z roku 2009 r. – nie wypowiedziały się, co do wszystkich możliwych postaci schorzenia – zespół wibracyjny. Mianowicie, Poradnia Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S. w orzeczeniu z dnia [...] r. nie wypowiedziała się, co do istnienia, bądź nie istnienia przedmiotowego schorzenia w postaciach naczyniowo-nerwowej oraz mieszanej - naczyniowo-nerwowej i kostno-stawowej. Z kolei Przychodnia Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. w orzeczeniu dniu [...] r. nie wypowiedziała się w ogóle, co do istnienia (bądź nieistnienia) u skarżącego przedmiotowego schorzenia pod postacią mieszaną - naczyniowo-nerwowa i kostno-stawową. Z treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika by organ analizował wydane orzeczenia lekarskie wyłącznie pod tym kątem. Organ nie wskazał, że dostrzegł, że organy nie w pełni wypowiedziały się co do schorzenia określonego w pkt. 22 wykazu chorób zawodowych oraz rozważył sprawę pod kątem ewentualnego rozpoznania u skarżącego schorzenia widniejącego w aktualnie obowiązującym wykazie chorób zawodowych pod pozycją 22 pkt 3 "zespół wibracyjny pod postacią mieszaną - naczyniowo-nerwowa i kostno-stawową". Stąd też - zdaniem Sądu – wydanie przedmiotowej decyzji było przedwczesne, gdyż stosownie do § 8 ust. 2 rozporządzenia należało wystąpić do jednostek, które wydawały orzeczenia, o ich uzupełnienie poprzez wskazanie, czy stwierdzone u skarżącego schorzenia mieszczą się, czy też nie pod poz. 22 pkt 3 rozporządzenia. Skoro zaskarżona decyzja zapadła z naruszeniem § 8 ust. 2 rozporządzenia oraz z naruszeniem art. art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, przeto podlegała ona uchyleniu. Ponownie rozpatrując sprawę, organ I instancji dostosuje się do powyższych wskazań. Przed wydaniem decyzji, wystąpi do Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy oraz do Instytutu Medycyny Pracy z żądaniami, o których mowa w § 8 ust. 2 rozporządzenia, w celu jednoznacznego określenia czy schorzenia stwierdzone u skarżącego stanowią chorobę zawodową wymienioną pod poz. 22 pkt 1,2 i 3 załącznika aktualnie obowiązującego rozporządzenia. Z tych względów należało orzec jak w sentencji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).