IV SA/Gl 629/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: , Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Walentek, , po rozpoznaniu w dniu 26 stycznia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. S. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie przyznania uprawnień kombatanckich w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy; Wyrokiem z dnia 25 listopada 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę J. S. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] Nr [...], wydaną w przedmiocie przyznania uprawnień kombatanckich. Następnie, to jest w dniu [...] skarżący złożył urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym oznaczył, iż zakres jego żądania obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika procesowego w osobie adwokata. W uzasadnieniu podał, że zarówno on sam jak i pozostająca z nim we wspólnym gospodarstwie domowym małżonka uskarżają się na poważne problemy zdrowotne, są inwalidami oraz ponoszą znaczne wydatki na leczenie. Równocześnie zadeklarował, że nie dysponuje żadnymi zasobami pieniężnymi ani przedmiotami wartościowymi. Posiada natomiast dwuizbowy drewniany dom odziedziczony po rodzicach, nadający się do wyburzenia, posadowiony na działce o powierzchni [...] m2. Miesięczny dochód rodziny wnioskodawcy zadeklarowany został w kwocie [...] zł, uzyskiwanej przezeń z tytułu emerytury. W innym miejscu skarżący dodał, że jego małżonka otrzymuje "zasiłek, który posiada z MOPS" w kwocie [...] zł miesięcznie. Ponieważ oświadczenia zawarte we wniosku uznano za niewystarczające do oceny sytuacji materialnej strony, wezwaniem z dnia [...] zwrócono się do niej o uzupełnienie i uprawdopodobnienie danych, na które się powołała. W odpowiedzi J. S. przedłożył pismo procesowe datowane na [...] w którym określił wysokość ponoszonych przezeń kosztów stałych. Podał bowiem, że uiszcza czynsz za zajmowany lokal mieszkalny w kwocie [...] zł oraz opłaty: za energię elektryczną, w wysokości [...] zł miesięcznie, za zużycie wody w kwocie [...] zł co dwa miesiące, za gaz w rozmiarze [...] zł co dwa miesiące a także składkę ubezpieczeniową w wysokości [...] zł co dwa miesiące. Nadto wskazał, że ponosi koszty utrzymania domu odziedziczonego po rodzicach, to jest podatek od nieruchomości w rozmiarze [...] zł co dwa miesiące i opłaty za energię elektryczną w wysokości [...] zł miesięcznie oraz za zużycie wody w kwocie [...]zł za dwa miesiące. Wnioskodawca dodał, że wydatki na leki dla jego żony dokonane w okresie od [...] do [...] wyniosły [...] zł. Równocześnie skarżący nadesłał między innymi dokumentację medyczną potwierdzającą fakt, iż uskarża się na liczne schorzenia i jest niezdolny do samodzielnego poruszania się, orzeczenie, mocą którego jego małżonka została zaliczona do znacznego stopnia niepełnosprawności, a także potwierdzoną przez pracownika apteki listę leków zakupionych dla niej w okresie pomiędzy [...]. a [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje. Stosownie do art. 243 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a., stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Zgodnie zaś z art. 245 §1 przywołanej regulacji, prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie całkowitym lub częściowym. Odnosząc się do wniosku J. S. godzi się podkreślić, iż w myśl zasady sformułowanej w art. 246 §1 pkt 1 p.p.s.a., przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym (czyli, po myśli art. 245 §2 cytowanej ustawy, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego), następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z kolei warunkiem przyznania osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (zgodnie z art. 245 §3 p.p.s.a., obejmującym tylko zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmującym tylko ustanowienie jednego z wymienionych w tym przepisie profesjonalnych pełnomocników) jest wykazanie niemożności poniesienia pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a.). O ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza zatem przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy słowo "wykazanie", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego (por. P. Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a "prawo pomocy" [w:] praca zbiorowa pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza, Polski model sądownictwa administracyjnego, Oficyna Wydawnicza VERBA s. c., Lublin 2003, s. 120). Oznacza to, że rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostało udowodnione przez stronę (por. J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze Lexis Nexis, Warszawa 2004, s. 319). W tym kontekście uznano, że okoliczności sprawy nie uzasadniają uwzględnienia zgłoszonego żądania. Wnioskodawca znajduje się wprawdzie w niewątpliwie trudnym położeniu życiowym albowiem uskarża się na poważne problemy zdrowotne, podobnie jak jego małżonka, która jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym. Należy jednak podkreślić, iż przywołane wyżej unormowania zawarte w art. 246 §1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. określają jednoznacznie, że o przyznaniu prawa pomocy decyduje przede wszystkim stan majątkowy osoby składającej wniosek. Tymczasem analiza sytuacji materialnej J. S. prowadzi do konkluzji, że brak jest podstaw do zwolnienia go od kosztów sądowych i ustanowienia dla niego pełnomocnika z urzędu. Z przedłożonych przez skarżącego dokumentów źródłowych wynika bowiem, iż pobiera on emeryturę w kwocie netto [...] zł (vide: przekaz pocztowy stanowiący kartę nr [...] akt sprawy). Nadto w treści wniosku oświadczył on, że jego żona pobiera zasiłek z pomocy społecznej w wysokości [...] zł. Miesięczny dochód netto ich gospodarstwa domowego wynosi [...] zł. Z wywodów J. S. zawartych w piśmie procesowym z dnia [...] (karta nr[...] akt sprawy) wynika przy tym, że suma kosztów stałych obciążających jego gospodarstwo domowe (czynsz, opłaty za tzw. media, składka ubezpieczeniowa, podatek od nieruchomości) to średnio miesięcznie [...] zł. Należy do tego doliczyć koszt zakupu leków udokumentowany zestawieniem sporządzonym przez aptekę (patrz: karta nr [...] akt sprawy) w kwocie [...] zł, którą wydatkowano jednak na przestrzeni 5 lat, a tym samym ustalony na jej podstawie przeciętny wydatek miesięczny z omawianego tytułu wyniósłby zaledwie [...] zł. Równocześnie skarżący, pomimo wyraźnego wezwania zawartego w piśmie Sądu z dnia [...] nie przedłożył jakichkolwiek innych dokumentów źródłowych, które potwierdzałyby, że jest on obciążony ponadprzeciętnie wysokimi kosztami zakupu leków czy też leczenia, nieobjętymi refundacją w ramach Narodowego Funduszu Zdrowia. W tym stanie rzeczy, po odliczeniu sumy wszystkich wspomnianych wyżej miesięcznych kosztów stałych ([...] zł), do dyspozycji skarżącego i małżonki pozostaje miesięcznie[...] zł. Nawet więc uwzględniwszy, iż kwotę tą należy dodatkowo pomniejszyć o niezbędne wydatki związane z wyżywieniem oraz zakupem odzieży i środków czystości, nie budzi wątpliwości, że umożliwia ona poczynienie oszczędności wystarczających na uiszczenie pełnych kosztów niniejszego postępowania (w tym wpisu od ewentualnej skargi kasacyjnej wynoszącego 100 zł oraz należności związanych z udziałem w sprawie fachowego pełnomocnika), bez uszczerbku dla ich niezbędnych potrzeb życiowych. Przez uszczerbek, o którym mowa w art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a. należy bowiem rozumieć dopiero takie zachwianie sytuacji materialnej i bytowej, które skutkowałoby brakiem możliwości zapewnienia sobie i najbliższym minimum warunków socjalnych (por.: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 marca 2005 r.; sygn. akt: II FZ 137/05, niepubl.). Tymczasem zważywszy relację pomiędzy dochodem uzyskiwanym przez skarżącego i jego żonę a ponoszonymi przez nich kosztami trudno zgodzić się, aby mogli oni ponieść tak dotkliwą szkodę w wyniku uiszczenia kosztów związanych z niniejszą sprawą. Mając na uwadze wszystkie przywołane wyżej okoliczności uznano, że wnioskujący nie zachował przesłanek, od których ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uzależnia zastosowanie prawa pomocy. Dlatego działając na podstawie art. 246 §1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. postanowiono jak w sentencji.