IV SA/Gl 639/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax, Sędziowie Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik, Sędzia WSA Edyta Żarkiewicz (spr.), Protokolant Katarzyna Lisiecka-Mitula, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 marca 2017 r. sprawy ze skargi M. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę. Burmistrz C. decyzją z dnia [...] odmówił przyznania M. F. pomocy finansowej na zakup deski do prasowania, zasłon do kuchni oraz obrusu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B., w wyniku rozpatrzenia odwołania M. F., decyzją z dnia [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że skarżący jest osobą samotnie gospodarującą, długotrwale chorą, posiada orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Dochód strony w marcu 2016 r., tj. w miesiącu poprzedzającym miesiąc złożenia wniosku, stanowił zasiłek stały w wysokości 604 zł. i nie przekroczył kryterium dochodowego, ponadto skarżący regularnie korzysta z pomocy społecznej na zaspokojenie podstawowych potrzeb bytowych. Organ podkreślił, że zasiłek celowy, zgodnie z art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej (Dz.U. z 2015 r. poz. 163 ze zm.) przysługuje w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, tj. takiej, której zaspokojenie warunkuje podstawową egzystencję. Dodał, że rodzaj, forma i rozmiar świadczenia z pomocy społecznej, powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, a potrzeby osób ubiegających się o pomoc powinny być uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (art. 3 ustawy o pomocy społecznej). Następnie organ wskazał, że nie można uznać za niezbędną potrzebę życiową, sfinansowania zakupu deski do prasowania, zasłon do kuchni oraz obrusu, ponieważ "niezbędna potrzeba życiowa" w rozumieniu przepisów ustawy o pomocy społecznej, to potrzeba elementarna, konieczna do egzystencji człowieka. Podkreślił, że chodzi o potrzeby, bez których zaspokojenia powstaje niebezpieczeństwo zagrożenia życia i zdrowia wnioskodawcy (żywność, leki, leczenie, opał, odzież). Ponadto organ wskazał, że decyzja o przyznaniu pomocy w formie zasiłku celowego, podejmowana jest na podstawie uznania administracyjnego, a wydając ją organy orzekające powinny kierować się zarówno indywidualnymi okolicznościami dotyczącymi wnioskodawcy, jak i potrzebami wszystkich podopiecznych. Podkreślił, że świadczenie to ma na celu zaspokojenie jedynie podstawowych potrzeb życiowych. W tym zakresie dodał, że w świetle zasad doświadczenia życiowego nie sposób przyjąć, aby do niezbędnych potrzeb życiowych można zaliczyć zaspokojenie wnioskowanych potrzeb, to jest; zakupu obrusu, zasłon do kuchni oraz deski do prasowania. W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach M. F. zawarł stwierdzenia, z których wynika, że w jego ocenie, odmowa przyznania zasiłku celowego jest bezzasadna. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Na wstępie wskazać należało, że sądy administracyjne zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066), sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 cytowanego przepisu stanowi, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Na podstawie art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi; naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W wyniku przeprowadzenia kontroli zgodności z prawem podjętych w sprawie rozstrzygnięć, stwierdzić należało, że przy wydaniu zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego, ani też przepisów postępowania. Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji z dnia [...] o odmowie przyznania skarżącemu pomocy finansowej na zakup deski do prasowania, zasłon do kuchni oraz obrusu. Podkreślenia zatem wymagało, że zgodnie z art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej, zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Jednocześnie, na podstawie art. 3 ust. 4 tej ustawy, potrzeby osoby i rodziny korzystającej z pomocy społecznej powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Z cytowanych wyżej przepisów wynika, że decyzja w zakresie przyznania pomocy w formie zasiłku celowego, jak również w kwestii określenia jego wysokości, podejmowania jest w ramach uznania administracyjnego. Natomiast uznanie administracyjne cechuje się tym, że organ nie jest związany ścisłymi kryteriami prawnymi, a więc ma pewien zakres swobody w ocenie zasadności żądania. Prawidłowo zatem organ odwoławczy podkreślił, że zasiłek celowy, zgodnie z art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej przysługuje w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, tj. takiej, której zaspokojenie warunkuje podstawową egzystencję. Zasadnie również organ wskazał, że nie można uznać za niezbędną potrzebę życiową, sfinansowania zakupu deski do prasowania, zasłon do kuchni oraz obrusu, ponieważ "niezbędna potrzeba życiowa" w rozumieniu przepisów ustawy o pomocy społecznej, to potrzeba elementarna, konieczna do egzystencji człowieka. Trafnie zatem organ podniósł, że chodzi o potrzeby, bez których zaspokojenia, powstaje niebezpieczeństwo zagrożenia życia i zdrowia wnioskodawcy (żywność, leki, leczenie, opał, odzież). Prawidłowo przy tym organ odwoławczy podkreślił, że skarżący otrzymuje zasiłek stały z OPS w C. w kwocie 604 zł. i w ramach możliwości finansowych tego organu, regularnie korzysta z pomocy na zaspokojenie podstawowych potrzeb bytowych. Akta administracyjne zawierają zaś decyzję o przyznaniu skarżącemu zasiłku celowego na zakup środków czystości oraz decyzję o przyznaniu zasiłku celowego na zakup posiłku lub żywności w kwocie 150 zł. Skarżący jest zatem objęty wszechstronną pomocą ze strony organu I instancji, uwzględniającą - obok jego niezbędnych potrzeb, także ograniczenia wynikające z możliwości organu. W podsumowaniu podkreślenia więc wymagało, że w przedmiotowej sprawie organ odwoławczy – podobnie jak i organ I instancji - nie przekroczył granic uznania administracyjnego, gdyż rozstrzygnął sprawę mając na względzie przede wszystkim cel, jakiego dotyczy wniosek o przyznanie pomocy, a także ograniczone możliwości finansowe organu I instancji, a tym samym ochronę interesów innych osób uprawnionych do uzyskania wsparcia ze środków pomocy społecznej. Organ odwoławczy zasadnie wskazał bowiem, że potrzeby osób ubiegających się o pomoc powinny być uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej i w końcowej części uzasadnienia trafnie podkreślił, że wydając decyzję w przedmiocie zasiłku celowego, organy orzekające powinny kierować się zarówno indywidualnymi okolicznościami dotyczącymi wnioskodawcy, jak i potrzebami wszystkich podopiecznych. Niewątpliwie bowiem rozstrzygnięcie w przedmiocie wniosku o przyznanie świadczenia pieniężnego w formie zasiłku celowego – jak już była o tym mowa - z uwagi na jego uznaniowy charakter – jest m. in. uzależnione od oceny organu w ramach art. 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, który stanowi, że potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy, powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Należało zatem zwrócić uwagę na ugruntowany w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd, że organy administracji w zakresie pomocy społecznej działają w oparciu o środki finansowe, których wysokość jest ściśle określona i w tak wyznaczonych granicach muszą realizować powierzone im w ustawie cele (por. wyrok NSA z dnia 25 stycznia 2008 r. o sygn. akt I OSK 624/07, Lex 500091). Ponadto nie zachodzi konieczność wykazywania w każdym przypadku możliwości finansowych organów pomocy społecznej, a ich ograniczone możliwości należą do faktów powszechnie znanych (por. wyroki NSA z dnia 26 czerwca 2009 r., sygn. akt I OSK 1457/08, z dnia 9 stycznia 2013 r., sygn. akt I OSK 1389/12). Mając na uwadze przedstawiony stan sprawy Sąd uznał, że zaskarżona decyzja, podobnie jak i decyzja organu I instancji, zostały wydane zgodnie z obowiązującymi przepisami, w wyniku prawidłowo przeprowadzonego postępowania, z uwzględnieniem zasad postępowania administracyjnego, przez co nie nastąpiło naruszenie granic przysługującego organom uznania administracyjnego, ani też nie doszło do naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. Wydając rozstrzygnięcie organy miały bowiem na względzie okoliczności sprawy - tak istniejące po stronie skarżącego, jak również uwzględniające cele i możliwości pomocy społecznej. Spełnienie bowiem przesłanek warunkujących przyznanie pomocy, o których mowa w art. 7 ustawy o pomocy społecznej, jak i okoliczność, że nie zostało przekroczone kryterium dochodowe, określone w art. 8 ust. 1 tej ustawy, nie są wystarczającym warunkiem uzyskania świadczenia na cel wskazany przez stronę. Spełnienie kryteriów koniecznych do uzyskania świadczeń z pomocy społecznej, nie tworzy roszczenia o przyznanie zasiłku celowego. W wyniku kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, uznać zatem należało, że brak jest podstaw do stwierdzenia jakichkolwiek uchybień w postępowaniu administracyjnym przeprowadzonym zarówno przez organ odwoławczy, jak i przez organ pierwszej instancji. Ustalenia będące podstawą rozstrzygnięcia, zostały bowiem dokonane na podstawie trafnej analizy dowodów. Ponadto prawidłowa była ocena prawna odniesiona do stwierdzonego w sprawie stanu faktycznego. W powyższych okolicznościach, brak było podstaw do zakwestionowania zgodności z prawem zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, które zostały wydane na skutek wyczerpującego wyjaśnienia sprawy, na podstawie zgromadzonych w sposób kompletny dowodów, właściwej ich oceny oraz prawidłowych rozważań faktycznych i prawnych, zawartych w ich uzasadnieniu (art. 107 § 3 k.p.a.). W związku z tym brak było podstaw do uwzględnienia skargi, a wobec tego podlegała ona oddaleniu, zgodnie z art. 151 P.p.s.a.