IV SA/Gl 64/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Adam Mikusiński Sędzia WSA Małgorzata Walentek Protokolant specjalista Agnieszka Janecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 września 2013 r. sprawy ze skargi W. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zwrotu należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego oddala skargę. Decyzją z dnia [...] znak [...] o zwrocie przez dłużnika alimentacyjnego należności z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. działając z upoważnienia Prezydenta Miasta K. orzekł o obowiązku zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego W.C. należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej A.C. za okres od [...] do [...] w kwocie [...] zł wraz z ustawowymi odsetkami po ustaleniu wysokości ustawowych odsetek na dzień wpłaty. Na mocy powyższej decyzji W.C. został zobowiązany do zwrotu wskazanych wyżej należności w terminie 30 dni od dnia uprawomocnienia się decyzji na wskazany rachunek bankowy. Decyzja z dnia [...] wydana została na podstawie art. 27 ust. 1, ust. 1a, ust. 2, ust. 3 i ust. 7 pkt 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t. j. Dz. U. z 2009 r., nr 1 poz. 7 z późn. zm.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2003 r., poz. 267, dalej k.p.a.). W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że decyzją z dnia [...] nr [...] przyznano A.C. prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego. W dalszej kolejności organ przywołał art. 27 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, w myśl którego organ właściwy wierzyciela wydaje po zakończeniu okresu świadczeniowego w sprawie przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego, decyzję administracyjną w sprawie zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Z kolei zgodnie z art. 27 ust. 1 cytowanej ustawy dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej łącznie z ustawowymi odsetkami. W oparciu o art. 27 ust. 1 a odsetki naliczane są od pierwszego dnia następującego po dniu wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego do dnia spłaty. Od decyzji organu I instancji W.C. wniósł do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. prośbę "o umorzenie zadłużenia odsetek za okres od [...] do [...] w kwocie [...] zł". Prośbę W.C. argumentował odbywaniem długoletniej kary pozbawienia wolności, która skończy się w [...] r. Fakt ten, jak podał odwołujący, powoduje, brak możliwości podjęcia jakiegokolwiek zatrudnienia w Areszcie Śledczym, a co za tym idzie brak możności spłaty długów. W wyniku wniesionego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] nr [...], działając w oparciu o art. 138 § 1 k.p.a. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy powołując dotychczasowy przebieg postępowania podkreślił że z ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów wynika ustawowy obowiązek dłużnika alimentacyjnego zwrotu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego, łącznie z ustawowymi odsetkami (art. 27 ust. 1) oraz obowiązek organu wydania stosownej decyzji o zwrocie świadczeń w sytuacji, gdy zakończy się okres wypłaty alimentów z funduszu alimentacyjnego lub zostanie uchylona decyzja przyznająca świadczenia z funduszu alimentacyjnego (art. 27 ust. 2) Organ II instancji po ocenie materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie stwierdził, że nie budzi wątpliwości fakt, że zgodnie z art. 27 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów organ właściwy wierzyciela miał obowiązek wydania stosownej decyzji o zwrocie świadczeń w sytuacji, gdy zakończy się okres wypłaty alimentów z funduszu alimentacyjnego. Na tej podstawie organ I instancji zawiadomił W.C. o wszczęciu postępowania w tej sprawie oraz wydał zaskarżoną decyzję, na mocy której zobowiązał dłużnika alimentacyjnego do zwrotu należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobom uprawnionym, łącznie z ustawowymi odsetkami. Kolegium wskazało jednocześnie, że trudna sytuacja odwołującego nie uzasadnia uchylenia zaskarżonej decyzji, bowiem dopiero po uprawomocnieniu się decyzji organu I instancji wniosek o umorzenie odsetek zostanie rozpatrzony w odrębnym postępowaniu administracyjnym. Na powyższą decyzję W.C. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, w której ponownie zwrócił się o "umorzenie odsetek kwocie [...] zł za okres od dnia [...] do dnia [...]" Skargę swoją W.C. uzasadnił tym, że zarówno MOPS jak i Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., a także Komornik Sądowy w K. odmówiły jakichkolwiek umorzeń odsetek lub ich zawieszenia na czas odbywania kary pozbawienia wolności do roku [...]. Skarżący oświadczył ponadto, że starał się o płatną pracę w Areszcie Śledczym w G., ale otrzymał decyzje odmowną. W.C. poinformował jednocześnie, że "zadłużenie jego odsetek ciągle narasta", a jego jakiekolwiek wnioski nie są brane pod uwagę. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. podtrzymało argumentacje zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wnosząc jednocześnie o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W punkcie wyjścia należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 poz.1269) Sąd ten sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 wspomnianego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270) wynika natomiast, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest zatem władny oceniać takich okoliczności jak pokrzywdzenie strony orzeczeniem, czy rozstrzygnięcie wiąże się z negatywnymi skutkami dla strony, czy narusza zasady współżycia społecznego i im podobnych. Sąd związany jest normą prawną odzwierciedlającą wolę ustawodawcy, wyrażoną w treści odpowiedniego przepisu prawa. Przy tym z mocy art. 134 § 1 cytowanej ustawy tejże kontroli legalności dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przedmiotowa skarga nie mogła odnieść skutku, bowiem zaskarżone orzeczenie nie narusza prawa. W niniejszej sprawie decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wydało decyzję utrzymującą w mocy decyzję z dnia [...] wydaną przez Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. z upoważnienia Prezydenta Miasta K. orzekającą o zwrocie przez dłużnika alimentacyjnego należności z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego. Zgodnie z art. 27 ust. 1 i 1 a ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z ustawowymi odsetkami. Odsetki są naliczane od pierwszego dnia następującego po dniu wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego, do dnia spłaty. Z kolei art. 27 ust. 2 cytowanej ustawy stanowi, że organ właściwy wierzyciela wydaje, po zakończeniu okresu świadczeniowego lub po uchyleniu decyzji w sprawie przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego, decyzję administracyjną w sprawie zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Powyższe oznacza, że organ zobowiązany był do wydania decyzji w tym przedmiocie i ustalenia w niej wysokości zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego należności z tytułu otrzymanych z funduszu alimentacyjnego świadczeń przez osobę uprawnioną. Ustawowy obowiązek dłużnika alimentacyjnego do zwrotu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego powstaje, gdy wydana została decyzja przyznająca świadczenie z funduszu alimentacyjnego, a następnie zakończył się okres wypłaty alimentów z funduszu alimentacyjnego lub przedmiotowa decyzja została uchylona . W przedmiotowej sprawie bezspornym jest fakt, że obydwie wskazane wyżej przesłanki zostały spełnione. W.C. w odwołaniu od decyzji organu I instancji, a następnie w skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skardze wniósł o umorzenie odsetek od kwoty orzeczonej w decyzji. Ustawodawca w art. 30 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów określił warunki umorzenia należności wypłaconych z funduszu alimentacyjnego, podlegających zwrotowi. Może to uczynić organ administracji w odrębnym postępowaniu- decyzją administracyjną. Zgodnie bowiem z art. 30 ust. 2 i 3 powyższej ustawy organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną. Umorzenie należności następuje w drodze decyzji administracyjnej. Z powyższego wynika, że sprawa dotycząca umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczenia terminu płatności albo rozłożenia na raty, o której mowa w art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów jest sprawą administracyjną powiązaną z uprzednim orzeczeniem przez organ właściwy wierzyciela, po zakończeniu okresu świadczeniowego lub po uchyleniu decyzji w sprawie przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego, decyzji administracyjnej w sprawie zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną świadczeń z funduszu alimentacyjnego (art. 27 ust. 1). W tym miejscu wskazać należy, że decyzja mająca oparcie w przepisie art. 27 ust. 2 powoływanej ustawy nie ma charakteru uznaniowego, a w prowadzonym postępowaniu organ musi jedynie ustalić, czy została wydana decyzja ostateczna o przyznaniu świadczenia z funduszu alimentacyjnego i czy świadczenia te zostały wypłacone. Poczynienie pozytywnych ustaleń w tym zakresie oznacza, że organ ma obowiązek wydać decyzję nakazującą zwrot przez dłużnika alimentacyjnego wypłaconych na rzecz osoby uprawnionej świadczeń. Jednakże nie jest możliwe orzekanie o umorzeniu należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, bez uprzedniego wydania decyzji (ostatecznej) w sprawie zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną świadczeń (por. wyrok NSA z dnia 9 listopada 2011 r. I OSK 1070/11, LEX nr 1069573). W tym stanie rzeczy, skoro zaskarżona decyzja odpowiada prawu, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.