IV SA/Gl 645/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Adam Mikusiński Sędziowie Sędzia NSA Tadeusz Michalik (spr.) Sędzia WSA Stanisław Nitecki Protokolant Paulina Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 marca 2012 r. sprawy ze skargi M. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę. Decyzją z dnia [...], nr [...] Prezydent Miasta Z. odmówił przyznania M.R. świadczenia z pomocy społecznej w postaci zasiłku celowego z przeznaczeniem na napełnienie butli gazowej w miesiącu [...] i energię w [...]. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że rzeczywisty dochód wnioskodawcy wynosi [...] zł a zatem nie przekraczał kryterium dochodowego określonego w art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Organ wskazał przy tym, że w toku postępowania nie dopatrzono się uzasadnionej przyczyny uzasadniającej przyznanie stronie świadczenia w formie zasiłku celowego. Decyzja powyższa stała się ostateczna. Następnie pismem z dnia [...] M.R. złożył do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. wniosek o wznowienie postępowania, uchylenie, zmianę oraz stwierdzenie nieważności wszystkich decyzji Prezydenta Miasta Z. dotyczących zasiłku stałego wyrównawczego, zasiłku stałego, oraz celowych i okresowych w tym decyzji odmownych wydanych od [...]. Wnioskiem tym objęta została więc również wyżej opisana decyzja odmawiająca stronie przyznania zasiłku celowego na napełnienie butli gazowej w [...] energię w [...]. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że decyzje zostały wydane w związku z popełnieniem przez organ I instancji przestępstwa bowiem organy uznały, że dochodem wnioskodawcy są również alimenty zarówno zaległe jak i bieżące, które zgodnie z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego winny zostać odliczone od dochodu strony. Na skutek wezwania organu odwoławczego M.R. sprecyzował ostatecznie, że w sprawie domaga się wzruszenia oraz stwierdzenia nieważności wszystkich decyzji wydanych przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Z. począwszy od decyzji z dnia [...] nr [...]. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...], nr [...] odmówiło stwierdzenia nieważności wyżej opisanej decyzji organu I instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ opisał dotychczasowy przebieg postępowania oraz wskazał, iż stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej jest instytucją prawa mającą na celu wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji, które dotknięte są wadami kwalifikowanymi. Kolegium przytoczyło brzmienie art. 156 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz wskazało, że zgodnie ze stanowiskiem doktryny nie są traktowane jako wady mające znamiona rażącego naruszenia prawa, przypadki takie, jak: - sprzeczność decyzji administracyjnej z poglądem prawnym wyrażonym przez SN w uzasadnieniu w innej sprawie; - naruszenie prawa polegające na nietrafnej wykładni przepisów budzących wątpliwości, co do ich stosowania; - wybór jednej z rozbieżnych interpretacji przepisu prawa uznanej później za nieprawidłową. Organ zaakcentował, że badając sprawę nie stwierdzono zaistnienia przesłanek nieważności decyzji objętej wnioskiem dlatego Kolegium zobligowane było wydać decyzję odmawiającą stwierdzenia nieważności wskazanej we wniosku decyzji organu I instancji. Pismem z dnia [...] M.R. złożył do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy podnosząc, że decyzja organu I instancji oparta jest na błędnym ustaleniu faktycznym, a to wliczeniu do dochodu odwołującego się kwoty potrącanych alimentów. Decyzją z dnia [...], nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję własną. W motywach decyzji organ przywołał dotychczasowy przebieg postępowania oraz zaznaczył, że zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem sądów administracyjnych oraz organów administracji odmowa stwierdzenia nieważności decyzji następuje wówczas, gdy w toku postępowania wyjaśniającego ustalono, że nie istnieje przyczyna nieważności. Sama decyzja, jak i postępowanie, w którym ją wydano, mogą być obarczone pewnymi wadami, ale jeżeli nie są to wady nieważności, organ zobowiązany jest odmówić stwierdzenia jej nieważności. Organ odwoławczy ponownie przytoczył treść art. 156 § 1 K.p.a zaznaczając, iż nieważność decyzji istnieje tylko wtedy, gdy jest ona dotknięta określonymi w tymże przepisie wadami. Tym samym organ wskazał, że skoro M.R. uzasadnia swój wniosek dokonaniem przez organ administracji błędnej interpretacji przepisu, to przyczyna ta nie może stanowić podstawy wzruszenia ostatecznej decyzji administracyjnej. Kolegium badając przesłane akta sprawy nie ustaliło zaistnienia wskazanych w art. 156 § 1 k.p.a. przesłanek nieważności decyzji objętej wnioskiem - decyzji Prezydenta Miasta Z. z dnia [...], nr [...]. Organ przytoczył treść wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 stycznia 2000 r., sygn. akt II SA/Wr 148/99, OSP 2001, z. 1, poz. 16, wskazując, że zasistniały przyczyny uzasadniające odmowę stwierdzenia nieważności objętej wnioskiem decyzji. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach M.R. wyraził swoje niezadowolenie z decyzji Kolegium oraz ponownie przywołał argumenty zawarte we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji organu I instancji, wskazując jako podstawę stwierdzenia nieważności regulację art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy przytoczył argumenty powołane w skarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. W piśmie procesowym z dnia [...] pełnomocnik skarżącego zarzuciła organowi orzekającemu naruszenie art. 7 i 107 § 3 k.p.a. i wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...], nr [...] wydanej przez Prezydenta Miasta Z. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Zgodnie z regulacją art. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, co oznacza, iż jej przedmiotem jest ocena prawidłowości prowadzenia przez organ administracji publicznej postępowania administracyjnego oraz zapadłych w tym postępowaniu rozstrzygnięć. Sąd administracyjny nie jest zatem uprawniony do wydania orzeczenia o zmianie decyzji poprzez przyznanie stronie określonego prawa czy uprawnienia wynikającego z przepisów prawa. Sąd administracyjny ocenia czy wydana w sprawie decyzja narusza przepisy prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Rozpoznając niniejszą sprawę w świetle wyżej przytoczonych kryteriów Wojewódzki Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że instytucja stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej uregulowana została w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.). Zgodnie z treścią art. 156 § 1 K.p.a. organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która: 1. wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości; 2. wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa; 3. dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną; 4. została skierowana do osoby nie będącej stroną w sprawie; 5. była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały; 6. w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą; 7. zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa. Stosownie natomiast do regulacji art. 157 cytowanej ustawy właściwy do stwierdzenia nieważności decyzji w przypadkach określonych w art. 156 jest organ wyższego stopnia, a gdy decyzja wydana została przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze – ten organ. Stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej stanowi zawsze wyjątek od zasady stabilności decyzji administracyjnych dlatego wymaga bezspornego ustalenia, że kontrolowana w tym nadzwyczajnym trybie decyzja jest dotknięta jedną z kwalifikowanych wad określonych w cytowanym wyżej art. 156 K.p.a. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej jest postępowaniem nadzwyczajnym, stanowiącym formę nadzoru. Przedmiotem tego postępowania jest ustalenie, czy decyzja administracyjna poddana temu nadzorowi jest dotknięta którąkolwiek z wyżej omówionych wad kwalifikowanych oraz, czy ewentualnie nie zachodzą w sprawie negatywne przesłanki uniemożliwiające stwierdzenie nieważności zawarte w art. 156 § 2 K.p.a. W postępowaniu tym zatem obowiązkiem organu administracji jest rozpatrzenie sprawy wyłącznie w granicach określonych przez przepis art. 156 § 1 K.p.a., dlatego organ ten nie jest władny w granicach tego postępowania rozpatrywać sprawy co do jej istoty, jak może uczynić w postępowaniu odwoławczym. Działanie organu administracji w trybie stwierdzenia nieważności zatem zasadniczo różni się od postępowania zwykłego bowiem obowiązkiem organu jest zajęcie się tylko i wyłącznie kwestiami prawymi związanymi z poszukiwaniem uchybień i wadliwości, tak proceduralnych, jak i dotyczących prawa materialnego. W niniejszym postępowaniu M.R. domagał się stwierdzenia nieważności decyzji organu I instancji mocą której odmówiono mu przyznania pomocy w formie zasiłku celowego z przeznaczeniem na napełnienie butli gazowej w miesiącu [...] i energię w [...], gdyż nie dopatrzono się uzasadnionej przyczyny uzasadniającej przyznanie stronie świadczenia w formie zasiłku celowego. Jako podstawę swego wniosku wskazał regulację art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.. Trzeba wskazać, że ta podstawa stwierdzenia nieważności odnosi się do wydania decyzji bez podstawy prawnej lub z rażącym jego naruszeniem. Rażące naruszenia prawa zachodzi natomiast wówczas, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa. Charakter tego naruszenia powoduje, że decyzja taka nie może być akceptowana, jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. W konsekwencji traktowanie naruszenia prawa jako rażącego może mieć miejsce tylko wyjątkowo, wówczas, gdy jego znaczenie jest większe aniżeli zasada stabilności ostatecznych decyzji administracyjnych. Przy czym rażące naruszenie prawa musi dotyczyć prawa powszechnie obowiązującego, a zatem zgodnie z regulacją art. 87 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej chodzi o normy Konstytucyjne, ustawy, ratyfikowane umowy międzynarodowe oraz rozporządzenia. Stwierdzić więc przyjdzie, że decyzja objęta wnioskiem o stwierdzenie nieważności odpowiada prawu, nie została wydana z rażącym naruszeniem prawa, nie spełnia również innych przesłanek determinujących stwierdzenie jej nieważności. Dlatego w ocenie Sądu Samorządowe Kolegium Odwoławcze słusznie odmówiło stwierdzenia jej nieważności, a decyzja ta poprzedzona została właściwymi ustaleniami i opierała się na właściwej podstawie prawnej dlatego brak jest podstaw do jej uchylania. Na marginesie należy wskazać, że wspominana przez skarżącego kwestia doliczenia alimentów do jego dochodu nie miała istotnego znaczenia dla ustalenia wysokości jego dochodu w sprawie w której domagał się stwierdzenia nieważności decyzji, albowiem jak wprost wynika to z uzasadnienia organu I instancji, wyliczony przez organ dochód skarżącego nie przekraczał ustawowego kryterium dochodowego. Odnosząc się zaś do pisma procesowego pełnomocnika skarżącego należy wskazać, ze przedmiotem niniejszego postępowania sądowego była decyzja dnia [...], nr [...] wydana przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., a co za tym idzie Sąd nie mógł uwzględnić wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji nie będącej przedmiotem tego postępowania, a mianowicie decyzji z dnia [...], nr [...] wydanej przez Prezydenta Miasta Z. Nie sposób także podzielić poglądu o naruszeniu przez organ orzekający w niniejszej sprawie przepisów art. 7 k.p.a. , a zwłaszcza art. 107 § 3 k.p.a., albowiem uzasadnienie zaskarżonej decyzji odpowiada treści wskazanego przepisu prawa. W tym stanie rzeczy, skoro zaskarżona decyzja nie narusza prawa, brak było podstaw do uwzględnienia skargi, a co za tym idzie podlegała ona oddaleniu, zgodnie z treścią art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270).