IV SA/Gl 662/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Walentek Sędzia WSA Edyta Żarkiewicz (spr.) Protokolant Monika Rał po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 marca 2014 r. sprawy ze skargi G. S. na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej uchyla zaskarżoną decyzję. Decyzją z dnia [...]r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w K. – w wyniku ponownego rozpoznania sprawy, po uchyleniu decyzji tego organu z dnia [...]r., rozstrzygnięciem organu odwoławczego z dnia [...]r. - na podstawie art. 104 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego ( Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej w skrócie K.p.a., art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej ( Dz. U. z 2006 r. Nr 122, poz. 851 ze zm.), art. 235¹ i art. 237 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 ze zm.), zwanej dalej w skrócie K.p. i przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105, poz. 869), orzekł, że wobec G.S. brak jest podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej – przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy – zespołu cieśni w obrębie nadgarstka - wymienionej w poz. 20/1 wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych. W odwołaniu od powyższej decyzji G.S. podniósł zarzut błędu w ustaleniach organu I instancji dokonanych na podstawie orzeczeń lekarskich. Wskazał, że w jego przypadku bezpodstawne jest powiązanie zespołu cieśni nadgarstka z chorobami ogólnoustrojowymi, w tym nadciśnieniem tętniczym, cukrzycą, dną moczanową. W tym zakresie podniósł, że jego wyniki poziomu kwasu moczowego i cholesterolu są w normie – podobnie jak ciśnienie tętnicze, a poziom cukru we krwi nieznacznie przekracza normę i nie wymaga to leczenia w poradni diabetologicznej i zażywania insuliny. Zarzucił, że nie został ponownie przebadany w Instytucie Medycyny Pracy w S. i wniósł o przeprowadzenie badań w Instytucie Medycyny Pracy im. [...] w Ł. . [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K., decyzją z dnia [...]r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., art. 235¹ K.p. oraz § 8 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, w wyniku rozpatrzenia odwołania, utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu przedstawił sprawozdanie z dotychczasowego postępowania i przytoczył art. 235¹ Kodeksu pracy. Następnie wskazał, że w wyniku przeprowadzonej oceny narażenia zawodowego ustalił, że w latach 1990 – 2011, wykonywane przez skarżącego czynności zawodowe, charakteryzowały się powtarzalnością, rytmicznością, przeciążeniem kończyn górnych w stawach nadgarstkowych. Podniósł, że lekarze orzecznicy Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S. – na podstawie analizy przedstawionej dokumentacji medycznej, całokształtu obrazu klinicznego i neurograficznego (utrzymywanie się objawów pomimo leczenia operacyjnego i ustania narażenia zawodowego) oraz przy uwzględnieniu występowania wielu pozazawodowych czynników ryzyka zespołu cieśni nadgarstka, jak; cukrzyca typu 2, dna moczanowa, otyłość, hipercholesterolemia, zmiany zwyradniające kości nadgarstków, zmiana rozrostowa (guz) lewego nadgarstka oraz współistniejące wielopoziomowe zmiany zwyrodnieniowo – dyskopatyczne kręgosłupa szyjnego – nie znaleźli podstaw do rozpoznania bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem zawodowej etiologii stwierdzonego u skarżącego obustronnego zespołu cieśni nadgarstka. Według oceny zawartej w orzeczeniu lekarskim, wykonywane przez skarżącego czynności zawodowe mogły jedynie wpłynąć na nasilenie objawów klinicznych schorzenia. Ponadto organ podkreślił, że Instytut Medycyny Pracy w S., w orzeczeniu uzupełniającym z dnia [...]r., po ponownie przeprowadzonej analizie objawów schorzenia i przy uwzględnieniu ogólnego stanu zdrowia skarżącego, stwierdził brak podstaw do rozpoznania z przeważającym prawdopodobieństwem choroby zawodowej: - przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy – zespołu cieśni w obrębie nadgarstka, wymienionej w poz. 20.1 wykazu chorób zawodowych. Organ odwoławczy wskazał, że zespól cieśni nadgarstka może mieć przyczyny samoistne, nie związane z przeciążeniem układu ruchu, takie jak np. nadciśnienie tętnicze, dna moczanowa, cukrzyca, hipercholesterolemia, obecność zmian zwyrodnieniowych w odcinku szyjnym kręgosłupa. W tym zakresie podniósł, że występowanie u skarżącego wielu pozazawodowych czynników ryzyka zespołu cieśni nadgarstka, przemawia za pozazawodowym tłem neuropatii obwodowej. Następnie organ podniósł, że zwrócił się do dyrektora Instytutu Medycyny Pracy o ustosunkowanie się do zarzutów odwołania. W piśmie z dnia 23 kwietnia 2013 r. otrzymał odpowiedź, według której, skarżący był badany w Instytucie Medycyny Pracy w dniu 16 września 2010 r. przez kierownika PCHZ IMPiZŚ w S. – lek. M.S. oraz konsultantów; ortopedę prof. dr hab. n. med. T.G., neurologa dr n. med. J.G. Zdjęcia rtg opisywał dr n. med. A.S. Przy orzekaniu wykorzystano dokumentację medyczną załączoną przez pacjenta, który nie był ponownie wzywany. W podsumowaniu organ podniósł, że po przeanalizowaniu całości materiału dowodowego, w tym orzeczeń lekarskich ustosunkowujących się do zarzutów strony – przyjął, że brak jest podstaw do rozpoznania u skarżącego choroby zawodowej wymienionej w poz. 20/1 wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych. W skardze wniesionej od powyższej decyzji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, G.S. ponownie podniósł zarzut błędu w ustaleniach organu. Wskazał, że w jego przypadku bezpodstawne jest powiązanie zespołu cieśni nadgarstka z chorobami ogólnoustrojowymi, w tym nadciśnieniem tętniczym, cukrzycą, dną moczanową. W tym zakresie podniósł, że jego wyniki poziomu kwasu moczowego i cholesterolu są w normie – podobnie jak ciśnienie tętnicze, a poziom cukru we krwi nieznacznie przekracza normę i nie wymaga to leczenia w poradni diabetologicznej i zażywania insuliny. Zarzucił, że nie został ponownie przebadany w Instytucie Medycyny Pracy w S. oraz że nie wykonano podstawowego i najważniejszego badania, jakim jest badanie przewodności nerwów w obrębie nadgarstka. Wniósł o przeprowadzenie kolejnych badań, przez innego lekarza niż w dotychczasowym postępowaniu. Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Na rozprawie skarżący podtrzymał wnioski i wywody skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na podstawie art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 wymienionego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ), zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi; naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponadto stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 K.p.a. lub w innych przepisach, albo stwierdza ich wydanie z naruszeniem prawa. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest rozstrzygnięcie [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...]r. utrzymujące w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...]r. o braku podstaw do stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej – przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy – zespołu cieśni w obrębie nadgarstka - wymienionej w poz. 20.1 wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. (Dz. U. Nr 105, poz. 869), zwanego dalej również rozporządzeniem w sprawie chorób zawodowych. Ocena zgodności z prawem zaskarżonego rozstrzygnięcia została zatem przeprowadzona przy uwzględnieniu przepisów wymienionego rozporządzenia. Ponadto podkreślenia wymagało, że materialnoprawne przesłanki stwierdzenia choroby zawodowej określa definicja sformułowana w art. 235¹ Kodeksu pracy, zgodnie z którą, za chorobę zawodową uważa się chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanymi "narażeniem zawodowym". W ramach kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji stwierdzić przede wszystkim należało, że jej uzasadnienie nie czyni zadość obowiązkom organu w zakresie rozpatrzenia zarzutów odwołania. W tej kwestii organ podniósł bowiem tylko, że zwrócił się do dyrektora Instytutu Medycyny Pracy o ustosunkowanie się do zarzutów odwołania i w piśmie z dnia 23 kwietnia 2013 r. otrzymał odpowiedź, według której, skarżący był badany w Instytucie Medycyny Pracy w dniu 16 września 2010 r., przez lekarzy wymienionych w tym piśmie. Ponadto według treści tego pisma, przy orzekaniu wykorzystano dokumentację medyczną załączoną przez pacjenta, który nie był ponownie wzywany. Z powyższego przytoczenia wynika, że organ całkowicie pominął ustosunkowanie się do zarzutu odwołania, zgodnie z którym, bezpodstawne jest stwierdzenie przez organ związku pomiędzy występującym u skarżącego zespołem cieśni nadgarstka a chorobami ogólnoustrojowymi, w tym nadciśnieniem tętniczym, cukrzycą, dną moczanową. Jest to tym bardziej rażące pominięcie organu odwoławczego, że w tym zakresie skarżący podniósł w odwołaniu, iż jego wyniki poziomu kwasu moczowego i cholesterolu są w normie – podobnie jak jego ciśnienie tętnicze, a poziom cukru we krwi nieznacznie przekracza normę i nie wymaga to leczenia w poradni diabetologicznej i zażywania insuliny. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji, nie zawiera zatem w ogóle wskazania żadnych argumentów, które stanowiłyby odniesienie do zarzutów odwołania. Ponadto organ odwoławczy, przyjmując jako podstawę ustaleń cytowane w decyzji orzeczenia lekarskie, całkowicie pominął, wskazanie oceny powyższych dowodów. Niewątpliwie w zakresie okoliczności wymagających wiedzy specjalnej, w tym przypadku wiedzy medycznej, organ dokonuje ustaleń na podstawie orzeczeń lekarskich. Jednakże orzeczenia te podlegają ocenie – podobnie jak pozostałe dowody – dokonanej na podstawie przepisów postępowania administracyjnego, a więc z zachowaniem reguł tej oceny. W związku z tym doszło do naruszenia przez organ przepisów dotyczących postępowania, tj. art. 7 i 77 § 1 K.p.a., według których organ administracji jest zobowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy i podjąć wszelkie działania niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Ponadto uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie spełnia warunków wymienionych w art. 107 § 3 K.p.a., nie zawiera bowiem wskazania podstawy istotnych ustaleń w sprawie i oceny zgromadzonych dowodów, a przede wszystkim nie odnosi się do zarzutów odwołania. Nie ulega wątpliwości, że naruszenie w powyższy sposób przepisów postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Pominięte przez organ odwoławczy stwierdzenia i oceny, dotyczyły przecież podstaw rozstrzygnięcia w przedmiocie choroby zawodowej. Wobec tego - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. - Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, organ administracji uzupełni materiał dowodowy poprzez uzyskanie kompletnego i szczegółowo uzasadnionego orzeczenia lekarskiego, zawierającego stwierdzenia we wskazanych wyżej kwestiach. Z uwagi na przedstawioną wyżej nieadekwatność treści pisma IMP z dnia 23 kwietnia 2013 r. wobec wniosku organu odwoławczego dotyczącego ustosunkowania się do zawartych w odwołaniu zagadnień medycznych, organ rozważy podjęcie innych czynności niezbędnych do uzupełnienia materiału dowodowego (jak stanowi § 8 ust. 2 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych). Następnie organ wyda rozstrzygnięcie wskazując w jego motywach – zgodnie z art. 107 § 3 K.p.a. - na jakiej podstawie uznał konkretne okoliczności za ustalone i z jakich przyczyn ocenił dowody jako wiarygodne, ewentualnie z jakich powodów odmówił wiary poszczególnym dowodom. Z uwagi na to, że zaskarżona decyzja nie miała przymiotu wykonalności - jako utrzymująca w mocy decyzję o stwierdzeniu braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej - bezprzedmiotowe było rozstrzygnięcie w zakresie art. 152 P.p.s.a.