IV SA/Gl 677/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax, Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Walentek, Sędzia WSA Edyta Żarkiewicz (spr.), Protokolant Referent-stażysta Damian Szczurowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 czerwca 2018 r. sprawy ze skargi M.D. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie stypendium z tytułu odbywania stażu uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta J. z dnia [...] r. nr [...] Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. Wojewoda Śląski utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta J. z dnia [...]r. o uchyleniu decyzji organu I instancji nr [...] z dnia [...]r. dotyczącej przyznania skarżącej prawa do stypendium z tytułu odbywania stażu z dniem 4.05.2015 r. w wysokości 997,40 zł brutto miesięcznie oraz o odmowie przyznania prawa do stypendium z tytułu odbywania stażu z powodu podjęcia pracy w ramach umowy zlecenia z dniem 14 listopada 2014 r. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że strona zarejestrowała się jako osoba bezrobotna w Powiatowym Urzędzie Pracy w J. w dniu 22.09.2014 r. i w związku z tą rejestracją otrzymała decyzję o uznaniu jej za osobę bezrobotną oraz o odmowie przyznania prawa do zasiłku. W dniu 21.04.2015 r. otrzymała skierowanie do odbycia stażu w A Sp. z o. o. Sp.k. na stanowisku korektora tekstu. Na mocy decyzji z dnia [...]r. strona nabyła prawo do stypendium z dniem 4.05.2015 r. w okresie odbywania stażu. Według raportu ZUS-U2 wygenerowanego 5.11.2015 r., w dniu 14.11.2014 r. strona podlegała obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowemu, wypadkowemu i zdrowotnemu jako osoba wykonująca umowę agencyjną, umowę zlecenia lub umowę o świadczenie usług. Organ podniósł, że strona oświadczyła, iż w dniu 14.11.2014 r. zgłosiła się do firmy B S.A. do pracy na jeden dzień próbny, nie wiedziała, że została z nią zawarta umowa zlecenia, ponieważ był to tylko jeden dzień; nie poinformowała Urzędu Pracy, ponieważ myślała, że nie jest to konieczne, gdyż nigdy nie podpisała z tą firmą umowy o pracę; jednocześnie strona przedłożyła Oświadczenie do umowy zlecenie z dnia 14.11.2014 r. Następnie postanowieniem z dnia [...]r. organ I instancji wznowił postępowanie zakończone decyzją przyznającą stronie prawo do stypendium w okresie odbywania stażu. Do organu wpłynęło zaświadczenie C Sp. z o.o., wydane w imieniu B S.A., według którego strona w dniu 14.11.2014 r. współpracowała z firmą B S.A. na podstawie umowy zlecenia. Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, za bezrobotnego może być uznana osoba niezatrudniona i niewykonująca innej pracy zarobkowej, zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub służbie albo innej pracy zarobkowej, nieucząca się w szkole (...), zarejestrowana we właściwym dla miejsca zameldowania stałego łub czasowego powiatowym urzędzie pracy oraz poszukująca zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Organ podkreślił, że osoba, która podjęła zatrudnienie, nie spełnia warunków do posiadania statusu bezrobotnego, a starosta zobowiązany jest pozbawić ją statusu bezrobotnego zgodnie z art. 33 ust. 4 pkt 1 ustawy. Dodał, że przepis ten ma charakter bezwzględnie obowiązujący, a więc każde podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej bez względu na okres takiego zatrudnienia, czy wysokość osiąganego wynagrodzenia — jest równoznaczne z utratą statusu osoby bezrobotnej. Podniósł, że utrata statusu osoby bezrobotnej powoduje, iż niemożliwe jest korzystanie z instrumentów i usług rynku pracy przewidzianych w ustawie o promocji zatrudnienia, w szczególności osoba, która utraciła status osoby bezrobotnej nie może odbyć stażu ani też nabyć prawa do stypendium. Są to bowiem uprawnienia ściśle i nierozerwalnie związane ze statusem osoby bezrobotnej. Utrata przedmiotowego statusu powoduje automatyczną utratę praw do świadczeń przysługujących osobom bezrobotnym. Następnie organ odwoławczy wskazał, że w związku z wyjściem na jaw istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych, dotyczących podjęcia przez stronę wykonywania innej pracy zarobkowej na podstawie umowy zlecenia w okresie posiadania statusu osoby bezrobotnej, organ I instancji zobowiązany był wznowić postępowanie w odniesieniu do orzeczeń wydanych po dniu 14.11.2014 r. Po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego w sprawie objętej wznowieniem postępowania, została wydana decyzja, którą organ I instancji uchylił orzeczenie organu I instancji i orzekł o odmowie przyznania stronie prawa do stypendium z tytułu odbywania stażu. Organ podkreślił, że zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, strona nie spełniała przesłanek do uznania za osobę bezrobotną od 14.11.2014 r., gdyż wykonywała wówczas pracę zarobkową w B S.A. i była ubezpieczona z tego tytułu. Natomiast przepis ten stanowi m.in., że za bezrobotnego może być uznana tylko osoba niezatrudniona i niewykonująca innej pracy zarobkowej. Nie spełniając przesłanek do posiadania statusu osoby bezrobotnej od 14.11.2014 r., strona nie mogła nabyć i posiadać prawa do świadczenia przysługującego wyłącznie bezrobotnym, tj. prawa do stypendium, przyznanego jej od 4.05.2015r. w związku z rozpoczęciem stażu. Organ wskazał, że strona była prawidłowo pouczona o prawach i obowiązkach związanych z uzyskaniem statusu osoby bezrobotnej oraz zapoznana z przepisami ustawy z 20.04.2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Pomimo tego, nie poinformowała o związaniu pracą zarobkową z B S.A. w dniu 14.11.2014r., a także o podleganiu wówczas obowiązkowi ubezpieczenia społecznego z tego tytułu. W skardze wniesionej od powyższej decyzji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach strona skarżąca podniosła zarzut naruszenia zasady wyczerpującego rozpatrzenia zebranego materiału dowodowego i swobodnej oceny dowodów oraz błędne ustalenie zgodnego zamiaru stron, a zarazem błąd w ustaleniach faktycznych poprzez przyjęcie, że doszło do zawarcia umowy zlecenia. Wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji. Skarżąca podkreśliła, że będąc osobą bezrobotną, podejmowała różne działania, które miały doprowadzić do jej zatrudnienia, w szczególności w dniu 14 listopada 2014 r. stawiła się w księgami B na tzw. "Dniu otwartym dla szukających pracy". Następnie wyjaśniła, że otrzymała do wypełnienia i podpisania - w jednym egzemplarzu - dokument, w którym wypisała swoje dane osobowe, celem, jak ją poinformowano, przygotowania umowy na czas próbny (3 miesiące) w razie ewentualnego jej zatrudnienia. Ponadto skarżąca podkreśliła, iż nie została poinformowana o tym, że zostanie z nią zawarta umowa zlecenia, natomiast na dokumencie, który podpisała nie było ani daty rozpoczęcia umowy ani numeru księgarni. Jednocześnie stwierdziła, iż nie uzgodniono z nią warunków dotyczących jej wynagrodzenia i dlatego uznała, że zostanie przeprowadzone jedynie bezpłatne szkolenie. Dodała również, że nie zataiła przed Urzędem Pracy żadnych faktów albowiem firma B nie poinformowała jej o zawarciu umowy zlecenia, natomiast organ w sposób nieuprawniony, dał wiarę tylko i wyłącznie twierdzeniom B, pomijając jej wyjaśnienia i przyjął, że doszło do zawarcia umowy zlecenia. Poza tym wyjaśniła, iż nie może przedłożyć kwestionariusza, który podpisała w dniu 14 listopada 2014 r. albowiem wypełniła go w jednym egzemplarzu i oddała pracownicy B. Jednocześnie skarżąca zarzuciła, że B nie wskazał kto i kiedy konkretnie zawarł z nią ustną umowę zlecenia, w szczególności kto dokonał z nią ustaleń co do zakresu obowiązków i wysokości wynagrodzenia a zarazem nie wskazał, aby jednodniowe umowy zlecenia były stosowaną przez niego praktyką. Następnie stwierdziła, że jedynym dowodem, jakim dysponuje organ, jest pismo z dnia 25 marca 2016 r., wystosowane przez C Sp. z o.o., z którego wynika, że skarżąca współpracowała z B na podstawie umowy zlecenia oraz, że "w firmie B nie obowiązują bezpłatne dni próbne ani żadne tego typu bezpłatne formy współpracy, np. szkolenia". W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na podstawie art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 2188), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 cytowanego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369), zwanej dalej P.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi; naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zaskarżoną decyzją Wojewoda Śląski utrzymał w mocy decyzję organu I instancji o uchyleniu decyzji tego samego organu dotyczącej przyznania skarżącej prawa do stypendium z tytułu odbywania stażu oraz o odmowie przyznania prawa do tego stypendium. Wskazanym w decyzji powodem wydania tego rozstrzygnięcia było stwierdzenie przez organ, że od dnia 14 listopada 2014 r. skarżąca nie spełniała przesłanek do uznania za osobę bezrobotną określonych w art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, z uwagi na podjęcie pracy w ramach umowy zlecenia zawartej z B S.A. Jak podkreślił organ - nie spełniając przesłanek do posiadania statusu osoby bezrobotnej od 14.11.2014 r., strona nie mogła nabyć i posiadać prawa do świadczenia przysługującego wyłącznie bezrobotnym, tj. prawa do stypendium, przyznanego jej w związku z rozpoczęciem stażu. Podkreślenia zatem wymagało, że wymieniona kwestia, tj. czy doszło do podjęcia pracy przez skarżącą, była również przedmiotem ustaleń w sprawie, w której wydano decyzję o pozbawieniu jej statusu osoby bezrobotnej z dniem 14 listopada 2014 r. W sprawie tej – prawomocnym wyrokiem WSA w Gliwicach z dnia 8 marca 2017 r. sygn. akt IV SA/Gl 676/16 uchylona została decyzja organu odwoławczego i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji z dnia [...]r. orzekająca o utracie przez stronę statusu osoby bezrobotnej z dniem 14 listopada 2014 r. z powodu podjęcia pracy w ramach umowy zlecenia. Dodać należało, że podstawą wydania decyzji uchylonych wymienionym wyrokiem Sądu była analiza tego samego materiału – zgromadzonego zresztą w aktach administracyjnych wspólnych dla obu spraw – tj. dla sprawy dotyczącej statusu osoby bezrobotnej i sprawy dotyczącej stypendium z tytułu odbywania stażu. W uzasadnieniu cytowanego wyroku Sąd wskazał, że "w przedmiotowej sprawie organy obu instancji przyjęły jako prawdziwe twierdzenia B S.A., jednocześnie nie dając wiary oświadczeniom skarżącej, która od samego początku zaprzeczała jakoby zawarła z B S.A. ustną umowę zlecenia. (...) Organy obu instancji nie podjęły czynności zmierzających do ustalenia, czy rzeczywiście doszło do zawarcia ustnej umowy zlecenia, w szczególności nie zwróciły się do B S.A. o wskazanie pracownika, który w imieniu tej spółki zawarł ze skarżącą ustną umowę zlecenia, a następnie nie przesłuchały go w charakterze świadka (po pouczeniu o odpowiedzialności karnej za fałszywe zeznania) aby zweryfikować, czy zawarcie umowy było objęte zgodnym zamiarem obu stron, tj. również strony skarżącej i czy umowa ta zawierała wszystkie konieczne elementy". Naczelny Sąd Administracyjny, oddalając skargę kasacyjną wniesioną przez organ odwoławczy od przytoczonego wyroku WSA podkreślił, że " okoliczności zawarcia ewentualnej umowy zlecenia przez skarżącą są niejasne. Celowym jest więc przeprowadzenie dowodów wskazanych w motywach zaskarżonego wyroku, nadto przesłuchanie skarżącej. Trzeba w tym miejscu przypomnieć, że taki dowód jest przewidziany w procedurze administracyjnej, a to w art. 86 K.p.a., zaś należy go przeprowadzić wówczas, gdy po wyczerpaniu środków dowodowych lub z powodu ich braku pozostały niewyjaśnione fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy. Wypada nadto podkreślić, że tylko dokumenty urzędowe korzystają ze szczególnej mocy dowodowej, przy czym art. 76 § 3 K.p.a. nie wyłącza przeciwdowodu. Tym bardziej więc taka możliwość istnieje w odniesieniu do dokumentów prywatnych" (wyrok NSA z dnia 15 grudnia 2017 r. sygn. akt I OSK 1581/17, dostępne w internecie). Przytoczoną ocenę Sądów obydwu instancji wyrażoną w sprawie dotyczącej statusu osoby bezrobotnej, należało zatem w całości odnieść do przedmiotowej sprawy, w której również kluczowe znaczenie miało ustalenie, czy skarżąca w dniu 14 listopada 2014 r. zawarła umowę zlecenia z B S.A. i w związku z tym czy spełniała przesłanki uznania za osobę bezrobotną określone w art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, co z kolei jest podstawą stwierdzenia, czy była uprawniona do świadczenia przysługującego wyłącznie bezrobotnym, tj. do stypendium przyznanego w związku z rozpoczęciem stażu. W konsekwencji wskazać należało, że w postępowaniu przeprowadzonym przez organy obydwu instancji doszło do naruszenia art. 7, art. 77 § 1, art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego. Pominięte w sprawie czynności z zakresu zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, dotyczyły zaś – określonych wyżej - okoliczności o znaczeniu kluczowym dla wydania rozstrzygnięcia. W związku z tym, wobec stwierdzenia, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji, wydane zostały z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 135 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji. Wskazania co do dalszego postępowania wynikają wprost z powyższych rozważań.