IV SA/Gl 687/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga - Gajewska Sędzia WSA Beata Kozicka Protokolant Monika Rał po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 lutego 2014 r. sprawy ze skargi G. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. Zastępca Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w P., działający z upoważnienia Prezydenta Miasta P., decyzją z dnia [...] nr [...] odmówił G.G. przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym synem K.N. W uzasadnieniu decyzji organ podał, że K.N. został zaliczony do osób niepełnosprawnych w stopniu znacznym, orzeczenie wydano na okres do [...]. Podkreślił, że w orzeczeniu wskazano, że nie da się ustalić od kiedy datuje się niepełnosprawność. W związku z tym organ pierwszej instancji powołując się na art. 17 ust.1 b ustawy z dnia 07 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw odmówił G.G. przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Od decyzji tej odwołanie wniosła strona, nie zgadzając się z podjętym rozstrzygnięciem. Podała, że niepełnosprawność syna powstała w trakcie odbywania zasadniczej służby wojskowej. Ponadto wskazała, że dysponuje pełną dokumentacją medyczną, a syn jest w stałym leczeniu. Decyzją z dnia [...] Nr [...] wydaną na podstawie art. 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2001 r. Nr 79. poz. 856. ze zm.) i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz.267) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. orzekło utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazano, że postępowanie organu pierwszej instancji zostało wszczęte na wniosek złożony przez G.G. w dniu [...] o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad K.N., ur. [...]. Kolegium wskazało, że zgodnie z obecnym brzmieniem art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 139 z 2006 r., poz. 992, ze zm.) świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewniona w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 201 1 r. o wspieraniu rodzin} i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz koniecznością stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Organ odwoławczy podkreślił, że w myśl przepisu art. 17 ust.1b ww. ustawy świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia. Kolegium zauważyło, że Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w B. orzeczeniem z dnia [...], na podstawie przedstawionej dokumentacji medycznej, zaliczył K.N. do znacznego stopnia niepełnosprawności na okres do dnia [...], stwierdzając jednocześnie, iż ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od [...], a daty powstania niepełnosprawności nie da się ustalić. Orzeczenie to wskazuje również na konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Organ odwoławczy nadmienił, że z uwagi na brak możliwości ustalenia, w którym roku życia powstała niepełnosprawność osoby wymagającej opieki, świadczenie pielęgnacyjne nie może być G.G. przyznane na podstawie obowiązujących obecnie przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych. Odnosząc się do treści odwołania strony Kolegium Odwoławcze stwierdziło, iż z uzasadnienia orzeczenia o stopniu niepełnosprawności wynika, że Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności orzekał na podstawie przedstawionej dokumentacji medycznej. Nadto wskazało, ze jeśli strona nie zgadzała się z tym orzeczeniem przysługiwało jej odwołanie do Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie [...], o czym została pouczona w tym orzeczeniu. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżąca G.G. zwróciła się o zbadanie syna przez biegłego sądowego. Podała, że syn uległ wypadkowi podczas [...] w czynnej służbie wojskowej około [...] lat temu. Zaznaczyła, że posiada "dokumenty", iż syn utracił zdrowie w wojsku. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie i podtrzymało w całości swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu skarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: W punkcie wyjścia należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 poz.1269) Sąd ten sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 wspomnianego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270) wynika natomiast, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest zatem władny oceniać takich okoliczności jak pokrzywdzenie strony orzeczeniem, czy rozstrzygnięcie wiąże się z negatywnymi skutkami dla strony i im podobnych. Sąd związany jest normą prawną odzwierciedlającą wolę ustawodawcy, wyrażoną w treści odpowiedniego przepisu prawa. Przy tym z mocy art. 134 § 1 cytowanej ustawy tejże kontroli legalności dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych w tym przepis art. 17 ust. 1 stanowiący, że świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. W ust. 1 b tego przepisu dodatkowo wskazano, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia. Odnosząc powyższe do niniejszej sprawy wskazać trzeba, że kwestią wymagającą rozstrzygnięcia było w niniejszej sprawie, czy niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia. Podkreślić tu należy, że data powstania niepełnosprawności powinna być zawarta w orzeczeniu wydanym w innym postępowaniu, poprzedzającym postępowanie w sprawie ustalenia prawa do zasiłku pielęgnacyjnego. Ustalenie takie, zawarte w stosownym orzeczeniu właściwego organu (powiatowego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności - jako pierwsza instancja; wojewódzkiego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności - jako druga instancja) jest konieczne do ubiegania się o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. W konsekwencji zatem organy rozpoznające wniosek o przyznanie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego, nie są kompetentne do ustalenia we własnym zakresie daty powstania niepełnosprawności, ponieważ związane są – co do daty powstania niepełnosprawności i co do jej stopnia, orzeczeniem wydanym przez uprawnioną do tego jednostkę. Stąd też ani organy administracji orzekające w sprawie, ani też sąd administracyjny nie są upoważnione do powoływania biegłego (o czym mowa w skardze) w celu podjęcia ustaleń co do daty powstania stopnia niepełnosprawności. W rozpoznawanej sprawie przedłożone przez skarżącą orzeczenie o stopniu niepełnosprawności jej syna zawierało stwierdzenie, zgodnie z którym nie da się ustalić daty powstania niepełnosprawności. Słusznie więc – w ocenie Sądu – organy obu instancji przyjęły, że nie został spełniony jeden z niezbędnych warunków ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, tj. wskazanie w orzeczeniu właściwej jednostki, iż niepełnosprawność powstała nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia. Jak zasadnie bowiem podkreśliło Samorządowe Kolegium Odwoławcze, stwierdzenie w takim orzeczeniu braku możliwości ustalenia daty powstania niepełnosprawności, nie pozwala na przyznanie świadczenia. Godzi się nadto zaakcentować, że stosowne orzeczenie nie może być zastąpione żadnym innym dokumentem, ani tym bardziej domniemaniem, że niepełnosprawność mogła powstać w okresie o którym mowa w art. 17 ust. 1 b omawianej ustawy. Ustawodawca wymaga bowiem, by w orzeczeniu właściwej jednostki – powiatowego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności lub wojewódzkiego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności – zostało wprost i bez żadnych wątpliwości ustalone, że niepełnosprawność powstała w okresie o którym mowa w art. 17 ust. 1 b omawianej ustawy. Organy orzekające w sprawach świadczeń pielęgnacyjnych związane są obowiązującymi przepisami prawa, a te przepisy wskazują wprost, że w takim przypadku konieczne jest wskazanie w orzeczeniu o niepełnosprawności daty powstania niepełnosprawności. Z uwagi na kompetencję zespołów do spraw orzekania o niepełnosprawności co do orzekania o niepełnosprawności, organy właściwe w sprawach świadczeń rodzinnych nie są uprawnione do weryfikacji orzeczeń o niepełnosprawności, a tym samym i do samodzielnego ustalania kiedy powstała niepełnosprawność. Podsumowując należało zatem uznać, że organy orzekające w niniejszej sprawie dokonały właściwej wykładni art. 17 ust. 1 b ustawy o świadczeniach rodzinnych i w konsekwencji prawidłowo uznały, że skarżąca nie jest uprawniona do uzyskania świadczenia z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy w związku z opieką nad synem. Tym samym zarówno zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały uznane przez Sąd za zgodne z obowiązującym prawem. Godzi się zaakcentować, że przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych dotyczące świadczenia pielęgnacyjnego nakładają na organy obowiązek wydania decyzji o charakterze związanym, co oznacza, że przyznanie świadczenia może nastąpić wyłącznie po spełnieniu wszystkich przesłanek wynikających z przepisów prawa – w tym przypadku z art. 17 ust. 1 i ust. 1 b ustawy o świadczeniach rodzinnych. Argumenty podnoszone przez skarżącą - niewątpliwie istotne z punktu widzenia sytuacji życiowej jej rodziny - nie mogą być jednak uwzględnione przy rozstrzyganiu niniejszej sprawy gdyż dotyczącą sfery pozaprawnej. Mając na uwadze powyższe rozważania Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił wniesioną skargę.