IV SA/Gl 690/16

WyrokWSA w Gliwicach2017-07-11

Skład orzekający: Renata Siudyka, Beata Kozicka, Edyta Żarkiewicz

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ odwoławczy zasadnie przyznał prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego na okres od 11 do 31 marca 2016 r. oraz od 1 kwietnia 2016 r. do 31 października 2016 r., zobowiązując organ I instancji do wypłacenia świadczenia, pomimo że wnioskodawca złożył wniosek o ustalenie stopnia niepełnosprawności dopiero w marcu 2016 r., a poprzednie orzeczenie wygasło w styczniu 2016 r.?
Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że organ odwoławczy prawidłowo przyznał prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego od miesiąca złożenia wniosku, zgodnie z art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Prawo do świadczenia ustala się od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego, co oznacza, że nie można przyznać świadczenia za okres poprzedzający złożenie wniosku, nawet jeśli istniały przesłanki do jego przyznania.
Stan faktyczny
Strona D.M. złożyła wniosek o specjalny zasiłek opiekuńczy z powodu opieki nad matką A.M. Organ I instancji odmówił przyznania świadczenia, ponieważ matka strony nie posiadała aktualnego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Po złożeniu przez stronę odwołania wraz z nowym orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności matki, Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło decyzję organu I instancji i przyznało prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Strona wniosła skargę do WSA, kwestionując ustalenie stanu faktycznego i nie uwzględnienie jej sytuacji życiowej.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Siudyka, Sędziowie Sędzia WSA Beata Kozicka (spr.), Sędzia WSA Edyta Żarkiewicz, Protokolant Katarzyna Lisiecka-Mitula, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 lipca 2017 r. sprawy ze skargi D. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie specjalnego zasiłku opiekuńczego oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 23, dalej: Kpa), art. 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jedn. Dz.U. z 2015 r., poz. 1659 z ze zm.) raz art. 16a ust 1 i ust 2 oraz art. 24 ust 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r., poz. 1518 ze zm., dalej: "ustawa" lub "u.ś.r.") – po rozpoznaniu odwołania D.M. od decyzji, działającego z upoważnienia Burmistrza Miasta K., Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z koniecznością opieki nad niepełnosprawną matką A.M. – uchyliło w całości zaskarżoną decyzję, i po pierwsze: przyznało stronie prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad matką A.M. na okres od 11 do 31 marca 2016 r. w wysokości 364 zł oraz od 01 kwietnia 2016 r. do końca okresu zasiłkowego tj. do 31 października 2016 r. w wysokości 520 zł miesięcznie; po drugie: zobowiązało organ I instancji do wypłacania przyznanego świadczenia. Argumentując podjęte rozstrzygnięcie, organ odwoławczy przybliżył dotychczasowy przebieg postępowania, według chronologii zdarzeń, wskazując przy tym prawne regulacje przedmiotu. W tych ramach – w pierwszej kolejności podkreślił, że przytoczoną na wstępie decyzją z dnia [...] r. organ I instancji, po rozpatrzeniu wniosku strony z dnia 25 lutego 2016 r., odmówił D.M. (dalej także: strona) przyznania prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad matką A.M. wskazując, że matka strony nie posiada aktualnego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, a ważność poprzedniego orzeczenia upłynęła w dniu 31 stycznia 2016 r., a zatem strona nie spełnia przesłanek z art.16a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Jednocześnie przypomniał, że składając wniosek o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad niepełnosprawną matką A.M., nie załączyła do niego aktualnego orzeczenia o niepełnosprawności matki. W tych okolicznościach - jak zauważył - organ pierwszoinstancyjny odmówił stronie prawa do wnioskowanego świadczenia. W dniu 13 kwietnia 2016 r. strona złożyła odwołanie od tej decyzji załączając aktualne orzeczenie Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w C. z dnia [...]r. zaliczające A.M. (matkę strony) do znacznego stopnia niepełnosprawności do 31 marca 2018 r., w którym stwierdzono, że nie da się ustalić od kiedy istnieje niepełnosprawność, a ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 18 grudnia 2014 r. W dalszej kolejności Kolegium przypomniało, że do odwołania strona załączyła aktualne orzeczenie o niepełnosprawności jej matki. Odnosząc poczyniono ustalenia do regulacji prawnych przedmiotu rozpoznania wskazało, że zgodnie z art.16a ust.1 ustawy o świadczeniach rodzinnych zwanej dalej ustawą, specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, o których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współdziałania na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Z kolei stosownie do treści art.16a ust.2 ustawy, specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje, jeżeli łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty, o której mowa w art. 5 ust. 2 tej ustawy, tj. 764 zł. W przedmiotowej sprawie, na co zwróciło uwagę, spełnione zostało kryterium dochodowe w rodzinie, gdyż ustalony dochód na osobę wyniósł 740,63 zł. Równocześnie organ odwoławczy wyjaśnił, że prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczy uzależnione jest od łącznego spełniania ustawowych warunków tj.: 1. wnioskodawca musi być osobą, na której zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r. poz. 788 ze zm.) ciąży obowiązek alimentacyjny, 2. wnioskodawca musi zrezygnować z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielniej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, a także 3. łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty kryterium dochodowego wynoszącego 764,00 zł netto. Nadto zaakcentowało, że przestrzeganie wyżej wymienionych kryteriów jest obligatoryjne, a niespełnienie chociażby jednego z nich nie pozwala organowi na przyznanie wnioskowanego świadczenia opiekuńczego. Stosownie do art. 24 ust. 1 ustawy, prawo do świadczeń rodzinnych ustala się na okres zasiłkowy, z wyjątkiem świadczeń, o których mowa w art. 9, art. 14, art. 15, art. 15a, art. 15b, art. 16, art. 17 i art. 17c ustawy. Prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego ( ust. 2 u.ś.r.). Jeżeli w okresie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, zostanie złożony wniosek o ustalenie prawa do świadczenia uzależnionego od niepełnosprawności, prawo to ustala się począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności ( ust. 2a u.ś.r.). Przenosząc powyższe na grunt przedmiotowej sprawy Kolegium uznało, że odwołanie strony zasługuje na uwzględnienie i dlatego orzeczono o uchyleniu zaskarżonej decyzji organu I instancji oraz orzeczono o istocie sprawy, tj. przyznaniu specjalnego zasiłku opiekuńczego na okres od 11 do 31 marca 2016 r. w wysokości 364 zł oraz od 01 kwietnia 2016 r. do końca okresu zasiłkowego, tj. do 31 października 2016 r. w wysokości 520 zł miesięcznie, oraz zobowiązaniu organ I instancji do wypłacania przyznanego świadczenia. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach strona skarżąca ponownie wyraziła niezadowolenie z rozstrzygnięcia – analogicznie jak w odwołaniu – zaskarżonej decyzji zarzuciła, co do zasady, brak właściwego ustalenia stanu faktycznego i nie uwzględnienia przez orzekające w sprawie organy jej sytuacji życiowej, a zwłaszcza tego, że obecne orzeczenie o stopniu niepełnosprawności jest kontynuacją poprzedniego orzeczenia o takim samym stopniu niepełnosprawności, znajdującym się w organie pierwszoinstancyjnym. Nadto autor skargi podał w wątpliwość wydawania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności dla 83 letniej osoby z terminem. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji powtórzyło argumentację w niej zawartą. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje: Na wstępie należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi. Ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r., poz. 1369, ze zm., dalej także: Ppsa) normuje, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje wydane w postępowaniu administracyjnym. Stosownie do art. 134 § 1 Ppsa sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a tej ustawy. Powyższe oznacza, że Sąd bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze. Przytoczona regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Z kolei z brzmienia art. 145 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wynika, że w przypadku gdy Sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas – w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub części, albo stwierdza ich nieważność bądź też stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa. Przytoczona regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Powołane regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa administracyjnego i toczącego się przed nim postępowania, którą jest sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną nad wykonywaniem administracji publicznej. W ramach tej kontroli sąd administracyjny nie bada celowości, czy też słuszności zaskarżonej decyzji. Nie jest zatem władny oceniać takich okoliczności jak pokrzywdzenie strony decyzją wówczas, gdy wiąże się ona z negatywnymi skutkami dla niej, bowiem związany jest normą prawną odzwierciedlającą wolę ustawodawcy, wyrażoną w treści odpowiedniego przepisu prawa. Przeprowadzona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach kontrola legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia wykazała, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W tym miejscu wskazać należy, iż stan faktyczny sprawy został zaprezentowany przy okazji omawiania dotychczasowego przebiegu objętego skargą postępowania. W ocenie Sądu brak jest zatem uzasadnionych podstaw do jego ponownego przedstawiania w tej części uzasadniania. Spór koncentruje się wokół uznania czy w okolicznościach przedmiotowej sprawy organ odwoławczy zasadnie przyznał stronie prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego na okres od 11 do 31 marca 2016 r. w wysokości 364 zł oraz od 01 kwietnia 2016 r. do końca okresu zasiłkowego tj. do 31 października 2016 r. w wysokości 520 zł miesięcznie oraz zobowiązał organ I instancji do wypłacania przyznanego świadczenia. Na wstępie rozważań jawi się uwaga, że wyrokiem tut. Sądu z dnia 07 grudnia 2016 r., sygn. akt IV SA/GI 689/16 zapadłym po rozpoznaniu sprawy ze skargi strony w tejże sprawie, czyli D.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego - uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza K. z dnia [...] r. nr [...]. W wyroku tym Sąd orzekł, że skarga podlega uwzględnieniu, albowiem organy orzekające w sprawie naruszyły przepisy prawa materialnego poprzez pominięcie zmiany normatywnej wynikającej z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. wydanego w sprawie o Sygn. K 38/13 (OTK-A 2014/9/104, Dz.U.2014/1443, Dz.U.2014/1459). Tym samym błędnie ustaliły zakres i treść obowiązywania podstawy materialnoprawnej podjętych w sprawie rozstrzygnięć. Uwaga ta jawi się jako istotna albowiem strona wniosła do organu pierwszoinstancyjnego dwa wnioski o uprawnienie do odmiennie kwalifikowanych i unormowanych świadczeń rodzinnych, w których powoła się de facto na tożsame okoliczności tj.: pierwszy - wniosek z dnia 25 lutego 2016 r. o przyznanie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad matką A.M. drugi - wniosek z dnia 26 lutego 2016 r. o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku I opieką sprawowaną nad jego niepełnosprawną w stopniu znacznym matką. Podstawę materialnoprawną tychże wniosków, zatem także zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych. Przy czym dla przedmiotowej sprawy istotne są zmiany wprowadzone ustawą z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 31 grudnia 2012 r. poz. 1548), która weszła w życie 1 stycznia 2013 roku. Największą zmianą wprowadzoną przez ustawę jest rozdzielenie zasad przyznawania świadczenia osobom opiekującym się dziećmi oraz opiekującym się innymi członkami rodziny. Zmiany wprowadziły modyfikacje zasad przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego oraz wyodrębnienie beneficjentów, którym może być przyznawane nowo utworzone świadczenie, czyli tzw. specjalny zasiłek opiekuńczy. Art. 16a ust. 1 u.ś.r. zaczął obowiązywać w porządku prawnym od dnia 1 stycznia 2013 r. Na mocy tego przepisu do systemu świadczeń rodzinnych zostało wprowadzone nowe świadczenie tzw. specjalny zasiłek opiekuńczy, którego przyznanie obwarowane zostało spełnieniem szeregu przesłanek określonych w powołanym przepisie. Art. 16a ust. 1 ustawy w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2014 r. stanowił, że specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, a także małżonkom, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Natomiast od 1 stycznia 2015 r. analizowany przepis obowiązywał w brzmieniu: "Specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2012 r. poz. 788 i 1529 oraz z 2013 r. poz. 1439) ciąży obowiązek alimentacyjny, a także małżonkom, jeżeli: 1) nie podejmują zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej lub 2) rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej - w celu sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji". Ta treść przepisu została wprowadzona przez art. 17 punkt 2 ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (tekst jedn. Dz.U. z 2014 r. poz. 567). Jak wynika z treści przepisu, wprowadzona nowelizacja wyeliminowała wątpliwości interpretacyjne co do uznania, czy norma zawarta w tym przepisie obejmuje również osoby, które zrezygnowały z podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Zmiana ta została dokonana na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 5 grudnia 2013 r., sygn. K 27/13 (publ. OTK ZU nr 9/A/2013, poz. 134), który orzekł, że art. 11 ust. 1 i 3 ustawy zmieniającej z 7 grudnia 2012 r., wprowadzającej m.in. zaskarżony art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, narusza prawa słusznie nabyte oraz zasadę zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa w odniesieniu do tej grupy osób, które pobierały świadczenie pielęgnacyjne na podstawie ustawy o świadczeniach rodzinnych, w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie ustawy zmieniającej z 2012 r., a jednocześnie nie spełniły przesłanek nabycia świadczenia pielęgnacyjnego lub specjalnego zasiłku opiekuńczego na podstawie ustawy o świadczeniach rodzinnych, w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą z 2012 r. Trybunał podkreślił ponadto, że zaskarżone przepisy nie zabezpieczyły w należyty sposób interesów osób, które w związku z opieką nad osobą niepełnosprawną otrzymywały już świadczenie pielęgnacyjne. Naruszyły tym samym bezpieczeństwo prawne uprawnionych, a w sposób pośredni również bezpieczeństwo prawne osób niepełnosprawnych, przez odebranie wsparcia osobom opiekującym się nimi. Należy ponadto zauważyć, że dotychczasowe orzecznictwo sądów administracyjnych dotyczące wykładni wskazanego tegoż przepisu zachowało swoją aktualność. Przyjmuje się, że specjalny zasiłek opiekuńczy jest niejako rekompensatą Państwa w stosunku do osób opiekujących się niepełnosprawnymi członkami rodziny, gdyż w innym wypadku to właśnie Państwo musiałoby się wywiązać z obowiązku opieki nad swoim obywatelem (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 marca 2015 r., sygn. akt I OSK 482/14; wszystkie przywoływane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem orzeczenia.nsa.gov.pl., w skrócie: CBOSA). Z kolei zgodnie z art. 16 ust 8 u.ś.r. specjalny zasiłek opiekuńczy nie przysługuje, jeżeli: 1) osoba sprawująca opiekę: a) ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, c) ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów, d) legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 2) osoba wymagająca opieki została umieszczona w rodzinie zastępczej, z wyjątkiem rodziny zastępczej spokrewnionej, w rodzinnym domu dziecka albo, w związku z koniecznością kształcenia, rewalidacji lub rehabilitacji, w placówce zapewniającej całodobową opiekę, w tym w specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym, z wyjątkiem podmiotu wykonującego działalność leczniczą, i korzysta w niej z całodobowej opieki przez więcej niż 5 dni w tygodniu; 3) na osobę wymagającą opieki inna osoba ma ustalone prawo do wcześniejszej emerytury. Natomiast stosownie do art. 24 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, na co zasadnie zwrócił uwagę organ odwoławczy, prawo do świadczeń rodzinnych ustala się na okres zasiłkowy, z wyjątkiem świadczeń, o których mowa w art. 9 i art. 14-16 i art. 17 tej ustawy. Prawo do świadczeń rodzinnych ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Zgodnie z art. 3 pkt 10 tej ustawy okres zasiłkowy oznacza okres od dnia 1 listopada do dnia 31 października następnego roku kalendarzowego, na jaki ustala się prawo do świadczeń rodzinnych. W rozpoznawanej sprawie Orzeczenie o stopniu niepełnosprawności A.M. z dnia [...] r. wydane było do 31 stycznia 2016 r. Natomiast, co nie jest kwestionowane przez stronę, kolejny wniosek o ustalenie stopnia niepełnosprawności A.M. złożyła dopiero w dniu 11 marca 2016 r. i orzeczeniem z dnia [...] r. została zaliczona do znacznego stopnia niepełnosprawności do 31 marca 2018 r. Prawidłowo więc organy orzekające uznały, że stronie przysługuje prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad matką A.M. na okres od 11 do 31 marca 2016 r. w wysokości 364 zł oraz od 01 kwietnia 2016 r. do końca okresu zasiłkowego tj. do 31 października 2016 r. w wysokości 520 zł miesięcznie Zatem żądanie skarżącego o niejako nadpłacenie mu tego świadczenia od 01 listopada 2015 r. jest bezzasadne. W świetle bowiem art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych niewątpliwie wniosek jest czynnikiem, który uruchamia postępowanie w sprawie świadczenia, przy czym świadczenie może być przyznane najwcześniej od miesiąca złożenia wniosku w organie. Inaczej mówiąc decyzja w przedmiocie świadczenia wywołuje skutki od miesiąca, w którym wpłynął wniosek do końca okresu zasiłkowego. W tej sytuacji organy prawidłowo orzekły o przyznaniu specjalnego zasiłku opiekuńczego we wskazanym powyżej okresie, do końca okresu zasiłkowego, w trakcie trwania którego został złożony wniosek inicjujący niniejsze postępowanie. Dla oceny prawidłowości zaskarżonego rozstrzygnięcia bez znaczenia pozostaje przy tym podniesiona w skardze okoliczność kontynuacji w orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Jak bowiem wskazano wyżej organ administracji publicznej zgodnie z art. 24 ust. 2 ustawy ustala prawo do świadczenia poczynając od miesiąca, w którym wniosek został złożony do końca okresu zasiłkowego. W świetle powyższego organ nie ma możliwości ustalenia prawa do świadczenia w przypadku braku wniosku, a gdyby uwzględnił żądanie skarżącego naruszyłby ww przepis. Zasady przyznawania świadczeń opiekuńczych zostały ściśle określone przez ustawodawcę i pozostają poza uznaniem administracyjnym. Jak wskazano powyżej uzależnione jest ono wyłącznie od spełnienia warunków określonych ustawą o świadczeniach rodzinnych i nie jest możliwe przyznanie świadczenia, gdy warunki te nie są spełnione. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło