IV SA/Gl 702/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik Sędziowie Sędzia del. WSA Krzysztof Bogusz (spr.) Sędzia WSA Stanisław Nitecki Protokolant sekr. sąd. Ewa Pasiek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 czerwca 2010 r. sprawy ze skargi K. T. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w G. z dnia [...] r. nr [...]. Decyzją z dnia [...] r., nr [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w G. w oparciu o art. 104 § 1 i 2 K.p.a. i art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz.U. z 2006 r., Nr 122, poz. 851 ze zm.), orzekł o braku podstaw do stwierdzenia u K. T. choroby zawodowej- obustronnego trwałego ubytku słuchu typu ślimakowego spowodowanego hałasem, która to choroba wymieniona została w poz. 21 wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz.U. Nr 132, poz. 1115). W uzasadnieniu organ wskazał, iż K.T. był zatrudniony w Kompanii Węglowej KWK "A" w K., gdzie w okresie od [...]r. do [...] r. pracował na stanowiskach [...] (w tym od [...] r. przebywał na urlopie górniczym), a od [...] r. pobierał emeryturę. Podczas wykonywania pracy pod ziemią był narażony na szkodliwe działanie hałasu pochodzącego od pracujących maszyn i urządzeń górniczych t.j.: przenośników taśmowych i zgrzebłowych, kołowrotów, kombajnów chodnikowych, PWŁ; o natężeniu 84-100 dB w czasie narażenia na hałas do 3,00 godzin na zmianę roboczą. K. T. był badany w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy-Poradnia Chorób Zawodowych w S. oraz w Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego Przychodnia Chorób Zawodowych w S. Dwie orzekające w sprawie kompetentne placówki medyczne nie rozpoznały jednak u niego choroby zawodowej z uwagi na pozaślimakowy charakter niedosłuchu oraz niespełnione kryterium podwyższenia progu słuch o wielkości, co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym w roku zakończenia pracy w narażeniu. Organ stwierdził ponadto, iż rozpoznany obecnie u K.T. ubytek słuchu, spełnia kryterium podwyższenia progu słuchu, jednak powstał po zakończeniu pracy w narażeniu na hałas. Od powyższego orzeczenia odwołanie złożył K.T., kwestionując wyniki badań lekarskich wykonanych w [...] r. oraz czas narażenia na czynnik szkodliwy w trakcie zmiany roboczej. Podnosił, iż występujące uszkodzenie słuchu zostało spowodowane warunkami pracy w KWK "A" ponadto podkreślił, iż od przejścia na urlop górniczy nie wykonywał pracy zawodowej. Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. , art. 235 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 ze zm.) oraz § 8 i § 11 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. Nr 105, poz. 869), utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, na nowe przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, które z mocy § 11 ust. 1 tego rozporzadzenia do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie przedmiotowego rozporządzenia stosuje się przepisy tego rozporządzenia, z tym, że czynności dokonane w toku wszczętych postępowań pozostają skuteczne w szczególności wydanych już orzeczeń lekarskich. Organ wskazał, iż obustronny trwały odbiorczy ubytek słuchu typu ślimakowego lub czuciowo nerwowego spowodowany hałasem wyrażony podwyższeniem progu słuchowego o wielkości, co najmniej 45 dB w uchy lepiej słyszącym, obliczony jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1, 2 i 3 kHz, znajduje się w załączniku do nowego rozporządzenia Rady Ministrów z 30 czerwca 2009r. pod tą samą pozycją, co w załączniku do nieobowiązującego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. Opisano stan faktyczny sprawy przytaczając treść decyzji organu I instancji, a także treść odwołania. Organ przedstawił przebieg pracy zawodowej odwołującego, opisując, iż K.T. pracował w okresie od [...] r. do [...] r. ( od [...]r. urlop górniczy) w Kompanii Węglowej S.A. Oddział KWK "A" w K. jako [...], gdzie w latach [...] był eksponowany na hałas, a więc pracował w warunkach stwarzających ryzyko powstania przewlekłego urazu akustycznego. Powołano się także na treść wydanych przez uprawnione placówki medyczne w dniu [...] r. i [...] r. orzeczeń, które według organu, w świetle aktualnie obowiązujących przepisów zachowały swoją ważność, a rozpoznany obecnie u odwołującego niedosłuch nie ma cech klinicznych patologii wymienionej w wykazie chorób zawodowych. Od powyższej decyzji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach złożył K.T. nie godząc się z decyzją lekarzy orzeczników I i II stopnia. Wyjaśnił, iż placówka I stopnia stwierdziła niedosłuch w uchy lewym i w uchy prawym UL 53 dB, UP 55 dB. Podobne wyniki potwierdzono w placówce II stopnia. Wyjaśnił również, iż od [...] r. do [...] r. przebywał na urlopie górniczym, jednak pozostawał w gotowości do pracy, bowiem pracodawca miał prawo odwołać go z urlopu. Dnia następnego tj. [...] r. przeszedł na emeryturę, z kolei od rozwiązania umowy o pracę minął 1 rok i 2 miesiące, a nie jak twierdzą lekarze orzecznicy 7 lat. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymując argumentację i wywody wskazane w zaskarżonej decyzji, wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami, a organami administracji rządowej (§ 1). Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2). Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowo - administracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy ( art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. nr 153, poz. 1270), zwanej dalej P.p.s.a. Stosownie do art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji w granicach nakreślonej wyżej kognicji sądu administracyjnego nakazuje uwzględnić skargę aczkolwiek z innych przyczyn. Na wstępie należy przypomnieć, iż przedmiotem oceny była decyzja Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia z dnia [...] r., Nr [...], którą utrzymano w całości decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w G. z dnia [...] r., stwierdzającą u K.T. brak podstaw do ustalenia choroby zawodowej układu słuchu obustronnego trwałego ubytku słuchu typu ślimakowego spowodowanego hałasem wymienionej w pozycji nr 21 wykazu chorób zawodowych, określonych poprzednio w załącznikach do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz.U. Nr 132, poz. 1115), a obecnie w tej samej pozycji wykazu stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych ( Dz. U. 2009 Nr 105, poz. 869). Stosownie do art. 2351 Kodeksu pracy, za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy, albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". O stwierdzeniu choroby zawodowej decyduje tym samym, jak zgodnie przyjęły organy sanitarne obydwu instancji, zachowanie dwóch wymogów: zamieszczenie schorzenia w wykazie chorób zawodowych oraz ustalenie, że zostało ono spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy lub w związku ze sposobem wykonywania pracy. Rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych (art. 235² Kodeksu pracy). Innymi słowy choroba zawodowa jest pojęciem prawnym oznaczającym zachorowanie, które pozostaje w związku przyczynowym z pracą. Przyczyną ją wywołującą jest tylko i wyłącznie sama praca, jej rodzaj, charakter i warunki jej wykonywania. Z tego powodu choroby zawodowe są przewidywalne a owe przewidywalne uszkodzenia zdrowia zostały ujęte w tzw. wykazie chorób zawodowych. Na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 237 § 1 pkt 3-6 Kodeksu pracy Rada Ministrów wydała rozporządzenie z dnia 30 czerwca 2009 r., którego postanowienia weszły w życie w dniu 03 lipca 2009 r. W rezultacie to według zapisów rozporządzenia należy oceniać przedmiotowe postępowanie organów administracji wszczęte w czerwcu 2007 r. Wskazuje na to § 11 ust. 1 rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 r., który stanowi, że z zastrzeżeniem ust. 2 do postępowań w sprawie zgłaszania podejrzenia, rozpoznania i stwierdzenia chorób zawodowych, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia, stosuje się przepisy tego rozporządzenia, z tym, że czynności dokonane w toku wszczętych postępowań pozostają skuteczne. Organ pierwszej instancji wydawał decyzję w dniu [...] r., a zatem pod rządem rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, (...), które w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 czerwca 2008 r., sygn. P 23/07 (Dz.U. Nr 116, poz. 740) utraciło moc z dniem 3 lipca 2009 r. W tej dacie weszło w życie rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. Nr 105, poz. 869). Organ drugiej instancji rozpatrywał odwołanie wniesione od decyzji pierwszoinstancyjnej w dniu [...]r., a zatem pod rządami nowego rozporządzenia. W orzecznictwie sądowoadministarcyjnym powszechnie akceptowane jest stanowisko, że organ odwoławczy powinien ocenić sprawę według przepisów prawa materialnego obowiązujących w dniu wydania przezeń decyzji. Jeżeli przepisy prawa materialnego ulegną zmianie w czasie między wydaniem decyzji w pierwszej instancji, a rozpatrzeniem odwołania, organ drugiej instancji - zachowując tożsamość sprawy, obowiązany jest uwzględnić nowy stan prawny, chyba że z nowych przepisów wynika, co innego. Stosownie, zatem do treści § 11 ust. 1 obowiązującego rozporządzenia - organ odwoławczy zobligowany był zastosować nowe przepisy prawa materialnego w zakresie chorób zawodowych. Należy zgodzić się ze stanowiskiem Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego, że przepisy wymienione w załączniku do rozporządzenia z roku 2002 r. i jak i rozporządzenia aktualnie obowiązującego dotyczące obustronnego odbiorczego ubytku słuchu typu ślimakowego znajdują się w załączniku do rozporządzenia pod tą sama pozycją. Zwrócić należy jednak uwagę, iż przepisy te nie są identyczne. Jeśli chodzi o choroby wymienione pod poz. 21 załącznika do rozporządzenia, to rzeczywiście istnieje zgodność brzmienia, co do pierwszego członu znajdującego się tam zapisu. Obustronny trwały odbiorczy ubytek słuchu typu ślimakowego spowodowany hałasem poszerzony jednak został w stosunku do przepisów rozporządzenia z roku 2002 o drugi typ ubytku słuchu mianowicie o ubytek czuciowo-nerwowy. Ta różnica w opisie schorzenia nie została uwzględniona przez organ odwoławczy. Sprzeczne ze stanem faktycznym sprawy było stwierdzenie w kontrolowanej decyzji, iż Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w G. w decyzji z dnia [...] r. nr [...] orzekł o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej w postaci "obustronnego trwałego odbiorczego ubytku słuchu typu ślimakowego lub czuciowo-nerwowego spowodowanego hałasem (...)" Podkreślić w tym miejscu trzeba, iż opinie placówek diagnostycznych w niniejszej sprawie zostały wydane pod rządami rozporządzenia z roku 2002 r. Z treści uzasadnienia decyzji organu pierwszej instancji nie wynika, by analizowano wydane orzeczenia lekarskie także pod kątem przesłanek chorobowych z załącznika do nowego rozporządzenia. Nie było to możliwe już ze względu na datę jego wejścia w życie ( 3 lipca 2009 r.). Organ odwoławczy natomiast, poza przywołaniem nowego brzmienia nazwy choroby wymienionej pod poz. 21 wykazu do rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 r., w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie zawarł rozważań pod kątem ewentualnego rozpoznania u skarżącego schorzenia widniejącego w aktualnie obowiązującym wykazie chorób zawodowych, a więc - obustronnego trwałego odbiorczego ubytku słuchu typu czuciowo-nerwowego spowodowanego hałasem, wyrażonego podwyższeniem progu słuchu o wielkości, co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym, obliczonym jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1,2 i 3 kHz. W tych okolicznościach wydanie zaskarżonej decyzji było co najmniej przedwczesne. Nowe brzmienie pkt 21 wykazu chorób zawodowych wprowadzające kolejną jednostkę chorobową uzasadnia uchylenie decyzji obu instancji. Mając na uwadze zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (art. 15 K.p.a.) strona ma prawo do oceny jej żądania w nowych okolicznościach faktycznych i prawnych przez oba organy. Rozpoznając ponownie sprawę organ I instancji stosując przepisy rozporządzenia z 30 czerwca 2009r. rozważy, czy wystarczająca jest opinia uzupełniająca, czy też należy podjąć inne czynności niezbędne do uzupełnienia materiału dowodowego, w oparciu o które właściwe jednostki orzecznicze I i II stopnia będą mogły się wypowiedzieć w przedmiocie choroby obustronnego trwałego odbiorczego ubytku słuchu czuciowo-nerwowego spowodowanego hałasem (por. § 8 ust. 2 rozporządzenia z 30 czerwca 2009r. ) . Reasumując jeśli zaskarżona decyzja zapadła z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 i ust. 80 K.p.a., a wskutek zmiany przepisów prawa materialnego także z naruszeniem § 8 ust. 2 nowego rozporządzenia, to należało uchylić decyzję organów obu instancji, stosując przepis art. 145 § 1 pkt 1 litera a i c oraz art. 135 P.p.s.a.