IV SA/Gl 703/16

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Andrzej Majzner po rozpoznaniu w dniu 26 października 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M.W. (W.) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego w kwestii wniosku o przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata postanawia: oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy; W treści skargi z dnia 23 lipca 2016 r. M.W. wniósł o "przyznanie pomocy prawnej", poprzez ustanowienie adwokata z urzędu. Następnie, w dniu 12 września 2016 r. skarżący złożył do Sądu urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, gdzie sprecyzował, iż domaga się nie tylko ustanowienia adwokata lecz nadto także zwolnienia od kosztów sądowych. W treści tego formularza oświadczył, że jest osobą bezrobotną, gospodaruje samotnie, nie posiada żadnych zasobów pieniężnych, przedmiotów wartościowych ani nieruchomości i nie uzyskuje jakichkolwiek dochodów. Ponieważ dane ujęte we wniosku uznano za niewystarczające do oceny sytuacji materialnej skarżącego, zarządzeniem z dnia 26 września 2016 r. wezwano go do ich uzupełnienia i uprawdopodobnienia, między innymi poprzez określenie i udokumentowanie ponoszonych kosztów utrzymania, a także wskazanie źródeł, z których - wobec deklarowanego braku jakichkolwiek dochodów - czerpie środki na pokrycie wspomnianych kosztów. W odpowiedzi na powyższe wnioskodawca nadesłał między innymi kopię decyzji administracyjnej z dnia [...] r. o uznaniu go za osobę bezrobotną oraz dokumenty potwierdzające koszty poniesione przezeń z tytułu opłat: za wodę i ścieki, za gaz, za energię elektryczną oraz za wywóz śmieci. Nadesłał także pismo procesowe datowane na 10 października 2016 r., w którym oświadczył, że źródłem jego utrzymania są posiadane przezeń oszczędności w wysokości 850 Euro, z których "do chwili obecnej wydatkował 450 Euro". Rozpoznając wniosek zważono, co następuje. Stosownie do treści art. 243 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718) - zwanej dalej "p.p.s.a.", stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Zgodnie zaś z art. 245 §1 przywołanej regulacji, prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. W pierwszej kolejności należy odnotować, że przedmiotem skargi M. W. jest decyzja administracyjna wydana w sprawie zasiłku okresowego z pomocy społecznej. Wnioskodawca jest więc w niniejszej sprawie objęty zwolnieniem od kosztów sądowych z mocy samego prawa, na podstawie z art. 239 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a., a w konsekwencji, jego wniosek o zwolnienie z obowiązku uiszczenia rzeczonych kosztów jest od samego początku bezprzedmiotowy i dlatego nie podlega rozpoznaniu (zaprezentowane stanowisko koresponduje z zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 16 września 2016 r. - karta nr 17 akt sprawy). Odnosząc się natomiast do wniosku M.W. o ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika należy wskazać, że po myśli art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie osobie fizycznej, prawa pomocy w zakresie częściowym (zgodnie z art. 245 § 3 p.p.s.a., mogącym obejmować między innymi ustanowienie adwokata lub radcy prawnego) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. O ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza zatem przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy słowo "wykazanie", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego (por. P. Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a "prawo pomocy" [w:] praca zbiorowa pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza, Polski model sądownictwa administracyjnego, Oficyna Wydawnicza VERBA s. c., Lublin 2003, s. 120). Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których wnioskodawca zamierza wywieść skutki prawne leży po jego stronie, a rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie przezeń udowodnione (por.: J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319). Zważywszy powyższe uznano, że okoliczności niniejszej sprawy nie uzasadniają uwzględnienia zgłoszonego żądania albowiem skarżący nie zobrazował swojej sytuacji materialnej w sposób dostatecznie jasny i przekonujący. Należy w tym miejscu podkreślić, że w piśmie z dnia 10 października 2016 r. (karta nr 22 akt sprawy) wnioskodawca wywiódł, iż źródłem utrzymania są dla niego zgromadzone oszczędności, w kwocie 850 Euro, z których "do chwili obecnej" (czyli do 10 października 2016 r.) wydatkował 450 Euro. Tymczasem w rubryce nr 7.2 złożonego nieco wcześniej urzędowego formularza wniosku, oświadczył w sposób wyraźny i jednoznaczny, iż "nie posiada" oszczędności zarówno na rachunkach bankowych jak i w gotówce, tak w złotych polskich jak i w innej walucie. Pomiędzy powyższymi twierdzeniami skarżącego istnieje zatem wyraźna sprzeczność, która rzuca cień na wiarygodność jego oświadczeń, a w takiej sytuacji wniosek o przyznanie prawa pomocy nie może zostać uwzględniony. Należy bowiem podkreślić, że przyznanie prawa pomocy jest możliwe tylko i wyłącznie wówczas, gdy wnioskodawca przedstawi informacje dotyczące swojej sytuacji materialnej w sposób wyczerpujący i nie budzący żadnych wątpliwości. Obowiązkiem strony jest zatem wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle przesłanek określonych w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., z kolei Sąd (w tym przypadku referendarz sądowy) nie jest zobowiązany do prowadzenia jakichkolwiek dochodzeń w sytuacji, gdy przedstawione przez stronę dane uniemożliwiają pełną ocenę jej stanu majątkowego, albo gdy nie są one do końca jasne (patrz: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lutego 2011 r., sygn. akt I FZ 458/10 - orzeczenie dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Mając na względzie powyższe, wobec rozbieżności pomiędzy oświadczeniami skarżącego dotyczącymi posiadanych przezeń zasobów pieniężnych oraz źródeł utrzymania, postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie przywołanego art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 258 §1 i §2 pkt 7 tej ustawy.