IV SA/Gl 716/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax (spr.), Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik, Sędzia WSA Edyta Żarkiewicz, Protokolant Specjalista Magdalena Kurpis, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 stycznia 2017 r. sprawy ze skargi A.G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych oddala skargę. Decyzją z dnia [...] r. Prezydent Miasta C. uznał kwotę 972 zł za nienależnie pobrane przez A. G. świadczenia rodzinne za okres od 1 lipca do 31 sierpnia 2006 r. i zobowiązał ją do zwrotu tej należności wraz z ustawowymi odsetkami. W podstawie prawnej decyzji powołano art. 30 ust. 1 i ust. 2 pkt 1, ust. 7 i 8 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (j.t. Dz. U. z 2015 r., poz. 114 ze zm.). Uzasadniając to rozstrzygnięcie organ orzekający wskazał, że decyzją z dnia [...] r. przyznał stronie zasiłek rodzinny dla dwóch córek na okres od 1 września 2005 r. do 31 sierpnia 2006 r. wraz z dodatkiem z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego na jedną z nich na okres od 29 września 2005 r. do 17 grudnia 2005 r. Okres przysługiwania tego dodatku został następnie zmieniony do 31 sierpnia 2006 r. W toku czynności urzędowych prowadzonych w 2008 r. okazało się, że mąż wnioskodawczyni od [...] r. podjął zatrudnienie w A.. Po przeprowadzonym postępowaniu Regionalny Ośrodek Polityki Społecznej w K. pismem z dnia [...] r. poinformował organ, że do sprawy nie mają zastosowania przepisy o koordynacji systemów ubezpieczenia społecznego w zakresie świadczeń rodzinnych. W tej sytuacji organ ponownie wyznaczył dochód rodziny z uwzględnieniem dochodu męża strony osiągniętego za granicą i stosownie przeliczonego. Z nowego wyliczenia wynikało przekroczenie ustawowego kryterium dochodowego. Doszło zatem do wypłacenia świadczeń rodzinnych w warunkach określonych w art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, co skutkuje obowiązkiem ich zwrotu wraz z odsetkami. W odwołaniu wnioskodawczyni zarzuciła, że decyzja o ewentualnym zwrocie świadczeń może być wydana dopiero po uprawomocnieniu się decyzji uznającej świadczenie za nienależnie pobrane, a w decyzji połączono oba te rozstrzygnięcia. Zdaniem skarżącej nie wyjaśniono przy tym kwestii jej świadomości co do nienależnego pobrania świadczeń. Z faktu, że organ powziął wiadomość o okoliczności stanowiącej o ewentualnej nienależności wypłaconego świadczenia już w dniu 20 lutego 2008 r., kiedy to skarżąca przedłożyła zaświadczenie o zarobkach męża, wynika – jej zdaniem – iż trudno przyjąć, by działała ona w złej wierze oraz by została dostatecznie pouczona przez organ o okolicznościach powodujących obowiązek zwrotu pobranych świadczeń. Zwróciła nadto uwagę na długotrwałość postępowania powodującą wzrost wysokości odsetek, a nadto zarzuciła naruszenie art. 8, 9, 10 § 1 i 81 kpc. Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. w trybie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymało w mocy decyzję pierwszoinstancyjną, całkowicie podzielając jej ustalenia i wnioski. W szczególności uznało prawidłowość działania organu podstawowego stopnia, który dokonał weryfikacji dochodów rodziny skarżącej z uwzględnieniem zdarzeń, które nastąpiły po wydaniu pierwotnych decyzji przyznających świadczenia rodzinne. Kolegium wskazało na sformułowany w art. 25 cyt. ustawy obowiązek niezwłocznego informowania przez stronę o zmianach mających wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, w tym o uzyskaniu dochodu i ustalił, że skarżąca była prawidłowo pouczona o tym obowiązku zarówno we wniosku o przyznanie świadczeń, jak i w decyzji w sprawie ich przyznania. Poinformowało również o możliwości ubiegania się o ulgę w zapłacie przedmiotowych należności. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego A. G. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. Ponowiła jedynie zarzut z odwołania o naruszeniu art. 30 ust. 2 pkt 1 i ust. 8 ustawy o świadczeniach rodzinnych, przez łączne orzeczenie w jednej decyzji o ustaleniu nienależnie pobranych świadczeń oraz zobowiązaniu do ich zwrotu. Odpowiadając na skargę organ odwoławczy postulował jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest bezzasadna, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza przepisów obowiązującego prawa, a tylko pod tym względem odbywa się sądowa kontrola wykonywania administracji publicznej (art. 1 Prawa o ustroju sądów administracyjnych – j.t. Dz. U. z 2016 r., poz. 1066). Przede wszystkim należy odeprzeć postawiony w skardze zarzut obrazy prawa materialnego w kontekście rozstrzygnięcia w jednej decyzji o ustaleniu i zwrocie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych. Skarżąca opiera się na poglądach orzecznictwa i doktryny wyrażonych na gruncie nieaktualnego już stanu prawnego. Bazowały one na poprzednim brzmieniu art. 30 ust. 3 i 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych. W pierwszym z tych przepisów była mowa o decyzji ustalającej należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń, a w drugim – o zwrocie takich świadczeń, co zwolenników tych poglądów skłoniło do wniosku, że ustawa przewiduje wydanie dwóch odrębnych decyzji. Zbędna jest obecnie ocena słuszności takiego wniosku, bowiem ustawą z dnia 24 lipca 2015 r. nowelizującą m.in. ustawę o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1302), zmieniono art. 30 ust. 3 i 5 także przez jednoznaczne oznaczenie rodzaju wydawanych decyzji, a mianowicie, że chodzi o decyzję o ustaleniu i zwrocie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych. Stosownie do art.10 ustawy nowelizacyjnej zmiana ta weszła w życie z dniem 18 września 2015 r., a zatem obowiązywała już w czasie orzekania przez obie instancje administracyjne. Ustawa ta nie przewidziała odmiennej reguły intertemporalnej, co w omawianym zakresie jest tym bardziej oczywiste, skoro wydawanie poprzednio odrębnych decyzji następowało wyłącznie na skutek zabiegów interpretacyjnych, a nie na podstawie wyraźnych postanowień ustawowych. Tutejszy Sąd w częściowo obecnym składzie nie akceptował zresztą dublowania postępowań (por. wyrok z dnia 9 lipca 2013 r., sygn. akt IV SA/Gl 999/12, dostępny w internecie). W tym stanie rzeczy wydanie w niniejszej sprawie jednej decyzji o ustaleniu i zwrocie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych było zgodne z prawem. Skarżąca nie podniosła innych zarzutów. Z urzędu Sąd także nie dopatrzył się uchybień mogących mieć wpływ na wynik sprawy. Przedstawione przez organy ustalenia faktyczne mają pełne odzwierciedlenie w zgromadzonym materiale dowodowym. Ich szczegółowe przedstawienie i ocena z punktu prawa materialnego nastąpiła już w decyzji organu I instancji z dnia [...] r., w której dokonano dokładnych ustaleń związanych z uzyskaniem dochodu na skutek podjęcia zatrudnienia męża skarżącej i uzasadniono dlaczego skarżącej nie przysługują świadczenia rodzinne od dnia 1 lipca 2006 r. Obecne decyzje opiewają na kwoty zgodne z tymi wyliczeniami. Trafnie organ odwoławczy ustosunkował się również do zarzutów odwołania. Akcentując zwłaszcza prawidłowość pouczeń skarżącej o konieczności powiadamiania organu o zmianach mających wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, czego skarżąca nie dopełniła we właściwym czasie. Okoliczności związane z uzyskaniem dochodu przez jej męża zostały ujawnione już po upływie okresu zasiłkowego na jaki zostały przyznane przedmiotowe świadczenia. Wbrew twierdzeniom z odwołania nie mogło to więc mieć znaczenia dla oceny przesłanek z art. 30 ust. 2 pkt 1 powołanej ustawy. Wobec bezzasadności skargi na podstawie art. 151 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) orzeczono, jak w sentencji.