IV SA/Gl 730/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax Sędziowie Sędzia WSA Teresa Kurcyusz - Furmanik (spr.) Sędzia WSA Renata Siudyka Protokolant Monika Rał po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 maja 2016 r. sprawy ze skargi G. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie statusu bezrobotnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta S. z dnia [...] roku nr [...]. Na mocy decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...]r. wydanej na podstawie art. 9 ust. 1 pkt 14 lit.a i art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2013r. poz. 674) – dalej "ustawa", przyznano G.S. z dniem 12 listopada 2013r. status osoby bezrobotnej. W związku z osiągnięciem przez bezrobotną wieku emerytalnego orzeczono o utracie przez nią statusu osoby bezrobotnej (decyzja z dnia [...]r.). W dniu 29 grudnia 2014r. do Powiatowego Urzędu Pracy w S. wpłynęło postanowienie wydane przez Marszałka Województwa [...] z dnia [...]r., z którego wynikało, że G.S. była zatrudniona u pracodawcy zagranicznego w okresie od 1 sieprnia1996r. do 30 listopada 2011r. Mając na względzie powyższą informację Prezydent Miasta S. wznowił z urzędu postępowanie w sprawie zakończonej w/w decyzjami o uznaniu za bezrobotną i utracie statusu osoby bezrobotnej i w następstwie wznowienia postępowania, na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 oraz art. 105 § 1 K.p.a., wydał decyzję z dnia [...]r. znak [...] o uchyleniu decyzji o uznaniu strony za bezrobotną i w to miejsce odmawiając przyznania statusu osoby bezrobotnej oraz o uchyleniu decyzji o utracie statusu osoby bezrobotnej umarzając w tym zakresie postępowanie. Wskutek odwołania, w którym strona wyjaśniła, iż faktycznie wykonywała prace wyłącznie do dnia 31 października 2013r. decyzja organu I instancji uchylona została przez Wojewodę [...] jako przedwczesna. Organ I instancji nie dysponował bowiem jakimkolwiek dowodem potwierdzającym zatrudnienie i ubezpieczenie strony w okresie podanym w postanowieniu Marszałka Województwa [...]. Organ odwoławczy wyjaśnił, że postanowienie to wydane było w kwestii podjęcia zawieszonego postępowania i miało charakter formalnoprawny, nie rozstrzygający o istocie sprawy (decyzja z dnia [...]r. Nr [...]). W ponownym postępowaniu Prezydent Miasta S. uzyskał z Wojewódzkiego Urzędu Pracy druk w języku [...] PD UI z dnia 9 grudnia 2014r. Na tej podstawie, decyzją z dnia [...]r. znak [...] orzeczono o uchyleniu decyzji o uznaniu strony za bezrobotną i w to miejsce odmawiając przyznania statusu osoby bezrobotnej oraz o uchyleniu decyzji o utracie statusu osoby bezrobotnej umarzając w tym zakresie postępowanie. W uzasadnieniu decyzji wyjaśniono, że strona pozostawała w ubezpieczeniu z tytułu zatrudnienia do dnia 30 listopada 2013r. a w konsekwencji uznano, że w dniu rejestracji w urzędzie pracy (w dniu 12 listopada 2013r.) strona pozostawała w zatrudnieniu i nie spełniała warunków wymaganych do nabycia statusu osoby bezrobotnej. Podniesiono dodatkowo, że w toku postępowania, mimo pouczenia o możliwości ustosunkowania się do zebranych dowodów, strona nie skorzystała z tego prawa i nie złożyła żadnych wniosków dowodowych. W odwołaniu od decyzji z dnia [...]r. strona oświadczyła jednoznacznie, że była zatrudniona do dnia 31 października 2013r. Po zakończeniu pracy zarejestrowała się we [...] urzędzie pracy gdzie została zarejestrowana w dniu 6 listopada 2013r. jako bezrobotna. Po powrocie do kraju, w dniu 12 listopada 2013r. zarejestrowała się także w powiatowym Urzędzie Pracy w S. Stwierdziła, że nie było jej wiadome, by pracodawca ubezpieczyć ją miał do 30 listopada 2013r. Jej zdaniem powinna zostać uznana za bezrobotną, przynajmniej od 1 grudnia 2013r. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...]r. Nr [...], działając na podstawie art. 2 ust. 1 pkt 2 lit 1 ustawy oraz art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie organu I instancji. Organ odwoławczy uznał okoliczność podlegania przez odwołująca ubezpieczeniu z tytułu zatrudnienia zagranicą w okresie od 1 sierpnia 1996r. do 30 listopada 2013r. ujawnioną przez Marszałka Województwa [...], a wynikającą z formularza PD U1 [...] instytucji właściwej, za przesłankę do wznowienia postępowania w sprawie uznania odwołującej za bezrobotną od dnia 12 listopada 2013r. Okoliczności te odpowiadają bowiem przesłankom, o których mowa w art. 145§ 1 pkt 5 K.p.a. Na tej podstawie wznawia się postępowanie, gdy wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody. Wyjaśniono, że zgodnie z obowiązującymi przepisami status osoby bezrobotnej jest zdefiniowaną instytucją prawną, a nie stanem faktycznym wynikającym z braku wykonywania pracy zarobkowej. Nie każdy podmiot pozbawiony pracy jest zatem bezrobotnym w rozumieniu prawa. Przyznanie statusu osoby bezrobotnej jest możliwe wyłącznie wtedy, gdy w dniu rejestracji osoba rejestrująca się spełnia łącznie warunki określone w art. 2 ust. 1 pkt 2 lit a-m ustawy. Podnoszona przez odwołującą okoliczność, że faktycznie wykonywała pracę tylko do dnia 31 października 2013r. nie wypływa na rozstrzygnięcie sprawy, gdyż bezsporne podlegała ubezpieczeniu do dnia 30 listopada 2013r., a okres ten zostałoby jej zaliczony do okresu zatrudnienia. Zauważono nadto, że ustawodawstwa poszczególnych państw członkowskich UE mogą określać odmienne przesłanki w zakresie przyznawania statusu osoby bezrobotnej. Odnosząc się do wniosku odwołującej, by dokonać jej rejestracji jako bezrobotnej od dnia 1 grudnia 2013r. organ wskazał, że postępowanie prowadzone jest w trybie jego wznowienia, a więc dotyczy wyłącznie sprawy w zakresie rejestracji jaka nastąpiła w dniu 12 listopada 2013r. Status bezrobotnego nabywa się wskutek rejestracji w urzędzie pracy i data ta ma decydujące znaczenie. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżąca, tak jak w toku postępowania administracyjnego, zakwestionowała przyjętą przez organu datę zakończenia jej zatrudnienia. Ponownie oświadczyła, że była to data 31 października 2013r. i nie znane są jej przyczyny ubezpieczenia w listopadzie 2013r. Do skargi załączyła dokumenty potwierdzające jej rejestrację jako bezrobotnego we włoskiej instytucji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gliwicach skarżąca oświadczyła, że wykonywała pracę jako opiekunka osoby starszej, a jej pracodawczyni zmarła w dniu [...]r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014r. poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Natomiast po myśli art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. 2012r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Inicjująca postępowanie sądowe skarga okazała się skuteczna, gdyż obie wydane w sprawie decyzje nie odpowiadają obowiązującemu prawu. Jak wynika z uzasadnienia decyzji poddanych sądowej kontroli podstawową i wyłączną przyczyną wznowienia postępowania w sprawie przyznania skarżącej statusu osoby bezrobotnej, a w następstwie wznowienia postępowania odmowa przyznania jej tego statusu, było wykrycie nieznanego organowi faktu podlegania przez skarżącą ubezpieczenia z tytułu zatrudnienia. Ubezpieczenie to miało mieć miejsce w okresie rejestracji skarżącej jako bezrobotnej w PUP w S. Złożony w aktach sprawy dokument, który stanowić miał dowód na tę okoliczność jest nie w pełni czytelną kopią formularza w języku [...], wydanego (jak stanowi pieczątka na formularzu), przez instytucję o nazwie INPS Roma Tiburtina. Tymczasem językiem urzędowym w Polsce jest język polski (art. 27 Konstytucji RP i art. 4 ustawy z dnia 7 października 1999 r. o języku polskim (t.j. Dz. U. z 2011r. Nr 43 poz.224). Po myśli art. 5 ustawy o języku polskim podmioty wykonujące zadania publiczne na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej dokonują wszelkich czynności urzędowych oraz składają oświadczenia woli w języku polskim, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej (ust. 1). Przepis ten stosuje się odpowiednio do oświadczeń woli, podań i innych pism składanych organom, o których mowa w art. 4 (art. 5 ust. 2). Zgodnie z art. 4 omawianej ustawy język polski jest językiem urzędowym organów wymienionych w tymże przepisie, a więc m.in. organów orzekających w przedmiotowej sprawie. Wynika z tego obowiązek prowadzenia wszelkich czynności procesowych w języku polskim, do których zalicza się nie tylko czynności dokonywane ustnie, lecz także prowadzenie w tym języku pełnej dokumentacji postępowania, zwłaszcza posługiwania się w postępowaniu tłumaczeniami dokumentów. Przepisy procedury administracyjnej nie zabraniają dopuszczenie obcojęzycznego środka dowodowego jako dowodu w postępowaniu, jednak zachowany przy tym być musi wynikający z Konstytucji RP i ustawy o języku polskim wymóg dokonywania czynności urzędowych przez organy administracji publicznej w języku polskim. Wymóg ten jest realizowany w ten sposób, że czynność urzędowa organu polegająca na badaniu treści dokumentu obcojęzycznego wymaga dokonania tłumaczenia dokumentu (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 28 lutego 2008r. sygn. akt. II SA/Gl 16/08 czy wyrok NSA z dnia10 maja 2007r. sygn. akt I GSK 1613/06 publ. CBOSA). Dokument sporządzony w języku obcym musi być zgodny z prawem. Niezgodność z prawem w tym wypadku, oznacza naruszenie obowiązku stosowania języka polskiego przy przyjęciu za dowód dokumentu sporządzonego w języku obcym i dokonanie jego oceny. Obowiązek posługiwania się w postępowaniu językiem polskim istnieje niezależnie od tego czy organ zażądał, czy nie, przedstawienia urzędowego tłumaczenia, gdyż to na organie a nie na stronie ciąży obowiązek zapewnienia, aby całość czynności dokonywana była w języku polskim. Ponad powyższe, zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, z uchybieniem zasadzie prawdy obiektywnej organy poprzestały wyłącznie na ustaleniu faktów na podstawie wskazanego dokumentu, nie biorąc pod uwagę twierdzeń strony o zakończeniu przez nią okresu zatrudnienia we wcześniejszym, niż tam wskazano, okresie. Wbrew stanowisku Wojewody [...], okoliczność ta nie jest bez znaczenia dla sprawy. Jeżeli (jak skarżąca oświadczyła na rozprawie), jej pracodawczyni zmarła w dniu [...]r. to tytuł ubezpieczenia, jakiemu skarżąca miałaby podlegać po tym zdarzeniu, wymagał szczegółowego wyjaśnienia. Zgodnie z powoływanym w podstawie prawnej obu decyzji art. 2 ust.1 pkt 2 ustawy warunkiem uzyskania statusu osoby bezrobotnej jest m.in. niepozostawanie w zatrudnieniu i wynikającym z tego tytułu ubezpieczeniu względnie nie podleganie ubezpieczeniu, na podstawie odrębnych przepisów, z wyjątkiem ubezpieczenia społecznego rolników (art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. l ustawy). Powyższe wskazuje, że tylko oparte na właściwej podstawie prawnej ubezpieczenie stanowi przesłankę negatywną dla nabycia statusu osoby bezrobotnej czego nie można odnosić do ubezpieczenia bez tytułu prawnego. W ponownym postępowaniu konieczne zatem będzie przede wszystkim dokonanie tłumaczenia na język urzędowy dokumentu uznanego przez organy jako dowód w sprawie. Organ wyjaśni także z jakiego tytułu i na podstawie jakich przepisów prawa okres posiadanego przez skarżącą ubezpieczenia miałby trwać do dnia 30 listopada 2013r. Należy tu wezwać skarżącą do przedstawienia dowodów, które mogłyby potwierdzić jej brak zatrudnienia po 31 października 2013r. W przypadku, gdy przyczyną utraty pracy była śmierć pracodawcy należy wyjaśnić kto był podmiotem ubezpieczającym w okresie po ustaniu pracy i z jakiego tytułu. Przedstawione rozważania nakazują stwierdzić, że doszło do naruszenia przez organy orzekające przepisów postępowania administracyjnego, a w szczególności art. 7, art. 76, art. 77 i art. 80 k.p.a. oraz art. 75 § 1 k.p.a. w związku z art. 2 ust. 1 pkt 2 i art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. l ustawy oraz w zw. z art. 4 i art. 5 ustawy o języku polskim, a naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skoro skarga okazała się skuteczna Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 P.p.s.a.