IV SA/Gl 748/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Adam Mikusiński (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Tadeusz Michalik Sędzia WSA Stanisław Nitecki Protokolant sekr. sąd. Arkadiusz Kmiotek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 stycznia 2008r. sprawy ze skargi A.G. na decyzję Wojewody Ś. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie statusu bezrobotnego 1) uchyla zaskarżoną decyzję 2) określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana Decyzją z dnia [...], nr [...] Inspektor Powiatowy Powiatowego Urzędu Pracy w D., działający z upoważnienia Prezydenta Miasta D., orzekł o utracie przez A.G. statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku z dniem [...] z uwagi na podjęcie zatrudnienia. Następnie, to jest postanowieniem z dnia [...], nr [...] organ I instancji wznowił z urzędu postępowanie w sprawie utraty statusu osoby bezrobotnej oraz prawa do zasiłku przez skarżącego, w wyniku czego wydał decyzję z dnia [...] nr [...], mocą której uchylił przywołaną decyzję nr [...] z [...] i orzekł o utracie przez wyżej wymienionego statusu osoby bezrobotnej z dniem [...]. Ponadto decyzją nr [...] z dnia [...] wskazany organ zatrudnienia orzekł o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia za okres od [...] do [...] w kwocie [...] zł. Kwotę tę skarżący wpłacił na konto Powiatowego Urzędu Pracy w D. W toku postępowania zainicjowanego odwołaniem od decyzji z dnia [...] nr [...] Wojewoda Ś., decyzją z [...] nr [...] stwierdził nieważność przywołanych wyżej rozstrzygnięć organu I instancji: z [...], nr [...] oraz z [...], nr [...]. Nadto w tym samym dniu, to jest [...] wydał decyzję nr [...], mocą której uchylił orzeczenie z dnia [...] nr [...] - dotyczące zwrotu nienależnego świadczenia i umorzył postępowanie organu I instancji w tym zakresie. Po ponownym rozpoznaniu sprawy Kierownik Działu Ewidencji i Świadczeń Powiatowego Urzędu Pracy w D., działający z upoważnienia Prezydenta Miasta D. wydał w dniu [...], decyzję nr [...], którą orzekł o utracie przez A.G. statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku z dniem [...]. Przedmiotowa decyzja wydana została w oparciu o art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego zaś jej materialnoprawną podstawę stanowiły przepisy art. 9 ust. 1 pkt 14 lit a i b oraz art. 2 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 33 ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. Nr 99, poz. 1001 ze zm.). W motywach rozstrzygnięcia podano, że z datą [...] skarżący nawiązał stosunek pracy. Od powyższej decyzji A.G. wniósł odwołanie, zarzucając jej naruszenie art. 26 Kodeksu pracy. Zażądał nadto zwrotu kwoty [...] zł, wpłaconej na rachunek Powiatowego Urzędu Pracy w D. tytułem nienależnie pobranego zasiłku dla bezrobotnych za okres od [...] do [...]. Wojewoda Ś. decyzją nr [...] z dnia [...] utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu wskazał, iż stosownie do treści art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia [...] o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, bezrobotnym jest osoba niezatrudniona i niewykonująca innej pracy zarobkowej, zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub służbie albo innej pracy zarobkowej. Z kolei, po myśli art. 33 ust. 4 pkt 1 wskazanej regulacji, brak spełnienia warunków określonych w art. 2 ust. 1 pkt. 2 tego aktu obliguje starostę do wydania decyzji o pozbawieniu statusu bezrobotnego. Zdaniem organu odwoławczego w sprawie jest jednoznaczne, że skarżący pozostawał w stosunku zatrudnienia od dnia [...] i z tą właśnie datą przestał spełniać warunki legitymowania się statusem bezrobotnego, przewidziane w ustawie z dnia 20 kwietnia 2004 r. Odnosząc się do treści zarzutów podniesionych w odwołaniu Wojewoda Ś. wskazał, że okres zatrudnienia skarżącego wynika wprost z umowy o pracę zawartej przezeń z spółką A w W. w dniu [...]. W treści rzeczonej umowy określono bowiem, iż była ona zawarta na okres próbny od dnia [...] do [...]. Wskazany wyżej okres zatrudnienia potwierdzają również: świadectwo pracy wystawione w dniu [...] oraz zaświadczenie pracodawcy o zatrudnieniu z dnia [...]. Jednocześnie organ odwoławczy podkreślił, że bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy pozostaje okoliczność, iż strony umowy określiły inny dzień faktycznego rozpoczęcia pracy. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach A.G. oświadczył, iż nie zgadza się z decyzją zapadłą w II instancji. Zdaniem skarżącego, organ wydając to rozstrzygnięcie naruszył art. 26 Kodeksu pracy błędnie ustalając datę nawiązania stosunku pracy na dzień [...]. Zgodnie bowiem z treścią przywołanego przepisu, stosunek pracy nawiązuje się w terminie określonym w umowie jako dzień rozpoczęcia pracy a jeżeli terminu tego nie określono, w dniu zawarcia umowy. Mając na uwadze powyższe skarżący podkreślił, że datą nawiązania przezeń stosunku pracy z spółką A w W. nie był dzień [...], lecz [...] gdyż taką datę strony określiły w umowie o pracę jako dzień rozpoczęcia pracy. W odpowiedzi na skargę Wojewoda Ś. wniósł o jej oddalenie nie znajdując podstaw do zmiany zajętego w sprawie stanowiska. Organ odwoławczy powtórzył argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji, podkreślając że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie daje podstaw do przyjęcia innej niż dzień [...] daty nawiązania stosunku pracy przez skarżącego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje. W myśl art. 3 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a., sądy administracyjne w zakresie swojej właściwości sprawują kontrolę działalności administracji publicznej stosując środki określone w ustawie. Zgodnie zaś z art. 134 §1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Z brzmienia art. 145 §1 przywołanej ustawy wynika natomiast, że w przypadku gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas – w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. W tym kontekście uznano, że skarga w niniejszej sprawie zasługuje na uwzględnienie. Sądowa kontrola legalności, przeprowadzona stosownie do wskazań zawartych w art. 1 §2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.) wykazała bowiem, że w sprawie zachodzi okoliczność dająca podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego a tym samym zaskarżona decyzja nie może pozostać w obrocie prawnym. Materialnoprawne przesłanki nabycia i utraty statusu osoby bezrobotnej, obowiązujące w dacie wydania zaskarżonej decyzji określone zostały w ustawie z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. Nr 99, poz. 1001 ze zm.). Stosownie zatem do treści art. 2 ust. 1 pkt 2 przywołanej regulacji, za bezrobotnego uważa się osobę, o której mowa w art. 1 ust. 3 pkt 1 i 2 lit. a - g lub i, j, lub cudzoziemca – członka rodziny obywatela polskiego, niezatrudnioną i niewykonującą innej pracy zarobkowej, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy, obowiązującym w danym zawodzie lub służbie albo innej pracy zarobkowej, albo jeżeli jest osobą niepełnosprawną, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia co najmniej w połowie tego wymiaru czasu pracy, nieuczącą się w szkole, z wyjątkiem uczącej się w szkole dla dorosłych lub przystępującej do egzaminu eksternistycznego z zakresu tej szkoły lub szkole wyższej w systemie wieczorowym, zaocznym lub eksternistycznym, zarejestrowaną we właściwym dla miejsca zameldowania stałego lub czasowego powiatowym urzędzie pracy oraz poszukującą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, przy jednoczesnym spełnieniu warunków, o których mowa w lit. a – k wskazanego przepisu. Z brzmienia cytowanego unormowania wynika zatem jednoznacznie, że wymogiem warunkującym legitymowanie się statusem osoby bezrobotnej jest, aby była ona niezatrudniona. Zgodnie przy tym z definicją wyrażoną w art. 2 ust. 1 pkt 43 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r., pod pojęciem zatrudnienia należy rozumieć wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego oraz umowy o pracę nakładczą. W pierwszej kolejności należy podkreślić, że wbrew wnioskom płynącym z literalnej wykładni omawianego unormowania, zatrudnienie nie jest uzależnione od faktycznego wykonywania czynności pracowniczych. W orzecznictwie sądowym wyrażony został pogląd, że wykładnia taka nie uznawałaby za zatrudnioną osoby w okresie urlopu wypoczynkowego a tym samym eliminowałaby przyjętą przez ustawodawcę fikcję "wykonywania" pracy także w okresie tego urlopu (patrz: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 marca 2003 r., sygn. akt SA/Rz 2215/02, publ.: Prawo pracy 2004/6/39). Uprawnione jest zatem stanowisko, że ustawodawca, definiując w powołanym wyżej przepisie pojęcie "zatrudnienia", położył akcent na określenie charakteru stosunków, które łączą pracodawcę z pracownikiem, enumeratywnie je określając. Toleruje przy tym fikcję wykonywania pracy w sytuacjach, w których przyjmuje się ją na gruncie prawa pracy. Odmienne rozumienie treści tego pojęcia nie znajduje uzasadnienia w specyfice przepisów dotyczących zatrudnienia i bezrobocia. Ścieśniająca wykładnia komentowanego przepisu okazuje się bowiem zawodna choćby przy regulacji dotyczącej urlopu wypoczynkowego i jako taka godziłaby w zagwarantowane ustawowo uprawnienia pracownicze, a nadto popadałaby w kolizję z wykładnią systemową W świetle przedstawionych wyżej rozważań prawnych godzi się podnieść, że pojęcie zatrudnienia w znaczeniu nadanym przez art. 2 ust. 1 pkt 43 należy wiązać z istnieniem stosunku pracy, stosunku służbowego oraz umowy o pracę nakładczą. Innymi słowy, o tym że daną osobę należy traktować jako zatrudnioną decydować będzie nie faktyczne podjęcie czynności pracowniczych lecz pozostawanie przez nią w jednym spośród wskazanych w omawianym przepisie stosunków prawnych. W rezultacie, za datę rozpoczęcia zatrudnienia uznać trzeba dzień, w którym stosunek taki został nawiązany. W tym miejscu trzeba odnieść się do treści art. 26 ustawy z dnia 24 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz. U. z 1998 r., Nr 21, poz. 94 ze zm.), po myśli którego stosunek pracy nawiązuje się w terminie określonym w umowie jako dzień rozpoczęcia pracy, a jeżeli tego terminu nie określono – w dniu zawarcia umowy. Wydając zaskarżony akt organ II instancji miał na uwadze, że w treści umowy o pracę zawartej przez A.G. w dniu [...] z spółką A w W., określono w sposób wyraźny, iż została ona zawarta "na okres próbny od [...] do [...]" i dlatego zdaniem Sądu słusznie uznał, że datą nawiązania stosunku pracy był w omawianym przypadku [...]. Skoro bowiem strony rzeczonej umowy uzgodniły, że jest ona zawarta na okres począwszy od wskazanej wyżej daty, to nie budzi wątpliwości, że ich intencją było nawiązanie stosunku pracy począwszy właśnie od tego momentu. Należy tu podkreślić, że przywołany wyżej termin potwierdzają także inne dokumenty znajdujące się w aktach administracyjnych, a mianowicie świadectwo pracy z dnia [...] oraz zaświadczenie o zatrudnieniu z dnia [...]. W tym stanie rzeczy, za dzień wymieniony w art. 26 Kodeksu pracy należało w niniejszym przypadku uznać [...]. Od tego dnia rozpoczął się bowiem okres, na który została ona zawarta a w rezultacie skarżący już od tej daty był pracownikiem w rozumieniu przepisów prawa pracy i obciążały go obowiązki określone w rozdziale II Działu IV Kodeksu pracy, w szczególności zaś obowiązek świadczenia pracy na rzecz pracodawcy. Z kolei data [...], jakkolwiek została nazwana w rzeczonej umowie "dniem rozpoczęcia pracy", to jednak wobec odrębnego wskazania okresu obowiązywania tej umowy nie mogła ona zostać przyjęta za dzień wymieniony w art. 26 Kodeksu pracy, lecz co najwyżej za datę faktycznego rozpoczęcia czynności pracowniczych, która w świetle zaprezentowanych wyżej wywodów nie wywiera wpływu na ustalenie początku zatrudnienia. Niezależnie od powyższego Sąd uznał, że okoliczności sprawy uzasadniają wzruszenie decyzji Wojewody Ś. z dnia [...] nr [...]. Należy bowiem podkreślić, że A.G. w dniu [...] złożył do tutejszego Sądu kopię pisma opatrzonego podpisem Dyrektora Biura Spraw Osobowych spółki A w W., w którym podano, że wskazany podmiot sprostował jego świadectwo pracy. Z dołączonej kopii świadectwa w nowym brzmieniu wynika, iż po rzeczonym sprostowaniu, w rubryce dotyczącej okresu zatrudnienia, w miejsce okresu od [...] do [...] wpisano okres od [...] do [...]. Nie budzi zatem wątpliwości, że wyszła na jaw nowa istotna dla sprawy okoliczność. Trzeba przy tym podkreślić, że jakkolwiek nie mogła ona być znana Wojewodzie Ś. w chwili wydawania przezeń decyzji (przedmiotowe sprostowanie dokonane zostało w dniu [...]), to jednak należy przyjąć, iż istniała w dacie orzekania przez ten organ (sprostowanie wywarło skutki prawne z mocą wsteczną, a mianowicie od daty wydania pierwotnego świadectwa pracy, to jest od [...]). W konsekwencji w sprawie zachodzi przesłanka wznowienia postępowania wynikająca z art. 145 §1 pkt 5 Kodeksu postępowania administracyjnego, co z mocy art. 145 §1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. uzasadnia uchylenie decyzji stanowiącej przedmiot skargi. Dlatego ponownie rozpoznając sprawę Wojewoda Ś. uwzględni dane wynikające ze sprostowanego świadectwa pracy, które przedłożone zostało przez skarżącego w toku postępowania sądowego. Zważywszy wszystkie podniesione wyżej okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, w związku z zaistnieniem przesłanki określonej w art. 145 §1 pkt 5 K.p.a., działając na podstawie art. 132 oraz art. 145 §1 pkt 1 lit. b ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku. Z uwagi na fakt, iż mocą zaskarżonej decyzji utrzymano w mocy rozstrzygnięcie o utracie przez skarżącego statusu bezrobotnego, uwzględnienie skargi wpływa na jej wykonanie. Dlatego, działając w oparciu o art. 152 p.p.s.a., Sąd określił, że decyzja ta nie może być wykonana do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku.