IV SA/Gl 751/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki, Sędziowie: Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik (spr.), Sędzia WSA Małgorzata Walentek, Protokolant st. ref. Arkadiusz Kmiotek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 września 2006 r. sprawy ze skargi T.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego oddala skargę Decyzją z dnia [...]r. Nr [...] Zastępca Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w T. działający z upoważnienia Prezydenta Miasta T., w oparciu o art. 43 ust. 1, art. 4 ust. 1, art. 27 ust. 4 pkt 1 i ust. 5 oraz art. 35a ust. 5 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej /Dz.U. z 1998 r. Nr 64 poz. 414 z późn. zm./ odmówił przyznania T.M. zasiłku stałego wyrównawczego dla osoby [...]. Przyczyną odmowy przyznania pomocy społecznej było, zdaniem organu, nie spełnienie przez wnioskodawcę kryterium wskazanego art. 27 ust. 4 przywołanego aktu prawnego. Odwołując się od decyzji Nr [...] wnioskodawca zakwestionował ustalenia organu wskazując, iż nie posiada żadnego dochodu. Decyzją z dnia [...]r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję podzielając pogląd organu I instancji co do braku po stronie odwołującego przesłanek określonych w treści art. 27 ust. 4 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej. Decyzję tę T.M. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, a w skardze swojej zarzucił organom I i II instancji błędną interpretację jego żądania, gdyż domagał się przyznania mu zasiłku stałego a nie zasiłku wyrównawczego. Wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 5 lutego 2004 r. sygn. akt 4II SA/Ka 3525/01 uchylone zostały wydane w sprawie decyzje obu instancji, a Sąd ten nakazał w ponownym postępowaniu rozważyć o jaką formę pomocy społecznej ubiegał się w istocie skarżący. Nadto Sąd uznał jako niewyjaśnione okoliczności faktyczne dotyczące sytuacji życiowej skarżącego przy uwzględnieniu przesłanek zawartych w art. 31 ust. 1 pkt 3 oraz art. 31a ustawy o pomocy społecznej. W ponownym rozpoznaniu sprawy, decyzją z dnia [...]r. Nr [...] Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w T. działający z upoważnienia Prezydenta Miasta T., w oparciu o art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 38 ust. 1 pkt 1 ust. 2 pkt 1, ust. 5, art. 106 ust. 1, ust. 3, ust. 4, art. 104 ust. 1 i art. 147 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej /Dz.U. Nr 64 poz. 593 z późn. zm./ odmówił przyznania T.M. zasiłku okresowego. Jak wynikało z uzasadnienia wskazanej decyzji podjęto próbę przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, jednak ze względu na zachowanie T.M., nie zdołano ustalić o jaką pomoc ubiega się strona. W związku z powyższym rozpoznano jego wniosek jako odrębne żądania przyznania zasiłku okresowego, stałego i zasiłku okresowego zwrotnego. Przyczyną odmowy pomocy społecznej w formie zasiłku okresowego, która to decyzja jest przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie, stała się odmowa współdziałania strony z pracownikiem socjalnym oraz brak możliwości przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. W odwołaniu wniesionym od przywołanego rozstrzygnięcia T.M. zakwestionował stanowisko organu I instancji podnosząc, iż od [...]r. pracownik socjalny co miesiąc ustala jego sytuację materialną i osobistą a proponowany mu zasiłek okresowy w kwocie [...]zł jako zbyt niski, jest nie do przyjęcia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...]r. Nr [...] działając na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do jej ponownego rozpoznania. Organ odwoławczy motywując swoje stanowisko stwierdził, iż w postępowaniu zakończonym decyzją I instancji nie rozpatrzono sprawy w zgodzie z obowiązującą organ administracji procedurą administracyjną. Organ powinien był wezwać stronę do pisemnego skonkretyzowania swego wniosku pod rygorem pozostawienia go bez rozpoznania, stosownie do treści art. 64 § 2 k.p.a. Odmowa udzielenia pomocy z powodu braku współpracy z pracownikiem socjalnym powinna być natomiast udokumentowana, a przede wszystkim strona winna być bezwzględnie pouczona o konsekwencjach braku współdziałania z pracownikiem socjalnym, o czym mowa w treści art. 11 ust.2 ustawy o pomocy społecznej. Brak w aktach sprawy dowodu na powyższe okoliczności, zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego, nakazywał ponowne przeprowadzenie postępowania, w ramach którego należało wezwać stronę do pisemnego skonkretyzowania wniosku pouczając ją o konsekwencjach nieokreślenia o jaką formę świadczenia ubiega się a także pouczając ją o konsekwencjach braku współdziałania z organami pomocy społecznej. Zdaniem organu odwoławczego przed przeprowadzeniem wskazanych czynności nie zachodziły możliwości merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Nie godząc się ze stanowiskiem zaprezentowanym w decyzji organu II instancji T.M. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę domagając się w niej przyznania mu żądanych zasiłków i nadania wyrokowi rygoru natychmiastowej wykonalności. Skarżący podniósł, iż skutkiem zaskarżonej decyzji będzie wyłącznie dalsze przedłużające się postępowanie co nie jest dla niego satysfakcjonujące. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie opierając swoje stanowisko o dotychczasowo prezentowaną argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270/ - zwanej dalej p.p.s.a. sądy administracyjne wykonują wymiar sprawiedliwości, poddając kontroli decyzje wydawane przez organy administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem, badając czy właściwie zastosowano przepisy prawa materialnego oraz przestrzegano przepisów proceduralnych w postępowaniu administracyjnym. Zadaniem sądu administracyjnego jest przeto kontrola zaskarżonych decyzji pod względem zgodności z przepisami prawa obowiązującymi w czasie ich wydania, a nie orzekanie pod względem merytorycznym. Takie kompetencje kontrolne Sądu odnoszą się również do zaskarżonej decyzji, która jest rozstrzygnięciem o charakterze kasacyjnym. Jednakże, ze względu na charakter tej decyzji, która nie zawiera ostatecznego merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie, do podjęcia którego uprawniony jest po myśli art. 16 w związku z art. 104 § 1 k.p.a. organ administracji, ocena legalności jej sprowadza się w głównej mierze do oceny przestrzegania przez organ odwoławczy przepisów procesowych regulujących dopuszczalność wydawania rozstrzygnięcia kasacyjnego. Art. 138 § 2 k.p.a. przywołany jako prawna podstawa decyzji będącej przedmiotem skargi stanowi, że organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Przekazując sprawę organ ten może wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Gdyby w uzasadnieniu decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. znalazły się błędne wskazówki odnośnie okoliczności, jakie organ I instancji powinien wziąć pod uwagę przy ponownym rozpoznaniu sprawy, stanowiłoby to naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego o istotnym dla wyniku sprawy charakterze. Sytuacja taka nie ma miejsca w przedmiotowej sprawie. Trudno bowiem nie przyznać racji organowi II instancji, który po analizie zebranego w postępowaniu pierwszoinstancyjnym materiału dowodowego potraktował żądanie strony jako nie wyjaśnione należycie, zwłaszcza w aspekcie wytycznych zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 5 lutego 2004 r. sygn. akt 4 II SA/Ka 3525/01. Nie będąc jednocześnie uprawnione do przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w takim zakresie, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w sposób prawidłowy skorzystało z uprawnienia do wydania decyzji kasacyjnej. Słusznie zostało również zauważone, iż negatywnymi skutkami odmowy współdziałania z pracownikami socjalnymi można obarczyć wyłącznie stronę, która została o takich konsekwencjach należycie pouczona. Organy administracji publicznej zobowiązane są udzielać stronie z urzędu całokształtu informacji dotyczących praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Ciążący na organach administracji z mocy art. 9 k.p.a. obowiązek udzielania informacji obejmuje zarówno przepisy prawa materialnego, jak i procesowego, przy czym zgodnie z art. 9 in fine organ nie może ograniczyć się tylko do udzielenia informacji prawnej poprzez wskazanie bądź zacytowanie przepisu, lecz musi podać również niezbędne wyjaśnienia, jak należy postąpić w danej sytuacji, aby uniknąć szkody. Zasada udzielania przez organ administracji publicznej informacji faktycznej i prawnej uznawana jest za jeden z istotnych czynników wpływających na umacnianie zasady praworządności w działaniach administracji publicznej /por. wyr. Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 grudnia 1995 r. SA/Lu 2479/94, niepubl./. Stanowi także doniosły element realizacji zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa /art. 8 k.p.a./. Naruszenie prawa strony do uzyskania wyczerpującej informacji, które to prawo stanowi jedną z gwarancji procesowych, uprawnia organ odwoławczy do uchylenia decyzji wydanej przez organ pierwszej instancji w drodze decyzji kasacyjnej. Zarzuty podniesione w skardze, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze wydając zaskarżoną decyzję zmierzało do przedłużania sprawy, a w rezultacie naruszyło przepis art. 138 § 2 k.p.a., nie są przeto w okolicznościach sprawy uzasadnione. Ustosunkowując się do zawartego w skardze żądania rozstrzygnięcia w postępowaniu sądowoadministracyjnym co do meritum zauważa się, iż sąd administracyjny nie jest władny do zastępowania organów administracji państwowej w rozstrzyganiu spraw administracyjnych i nie posiada kompetencji w zakresie przyznawania praw i obowiązków stronom postępowania, a jak wskazane zostało powyżej dokonuje wyłącznie kontroli legalności działania organów administracji. Z tych względów żądanie przyznania skarżącemu pomocy społecznej w formie zasiłku okresowego na etapie postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym nie mogło zostać uwzględnione. Mając na uwadze, że zaskarżona decyzja podjęta została z uwzględnieniem obowiązujących przepisów prawa, a przyczyny, dla których organ odwoławczy uznał za konieczne skorzystanie z możliwości przewidzianej przepisem art. 138 § 2 k.p.a. znalazły jednoznaczny wyraz w jej uzasadnieniu zgodnie z art. 107 § 1 i 3 k.p.a., Sąd orzekł na mocy art. 151 p.p.s.a. jak w sentencji. SJ/