IV SA/Gl 759/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki (spr.), Sędziowie WSA Beata Kalaga-Gajewska, WSA /del./ Joanna Sekunda-Lenczewska, Protokolant st. sekr. sąd. Alicja Sadowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 kwietnia 2006 r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie dodatku do zasiłku rodzinnego oddala skargę Wójt Gminy K. M. decyzją z dnia [...] Nr [...] wydaną na podstawie art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 10 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych /Dz.U. Nr 228, poz. 2255 ze zm./ odmówił M. P. przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem M. P. w okresie korzystania z urlopu wychowawczego. W motywach uzasadnienia organ ten wskazał, że M. P. spełnia wymogi do otrzymania zasiłku rodzinnego na dwoje dzieci, jednakże nie spełnia warunku do przyznania dodatku do zasiłku z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego, ponieważ nie jest w stanie przedłożyć zaświadczenia pracodawcy o udzieleniu urlopu wychowawczego. Odwołanie od powyższej decyzji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. wniosła M. P., która wyraziła swoje niezadowolenie z jej treści i wystąpiła o przyznanie jej wskazanego dodatku. W motywach uzasadnienia wskazała, że od dnia [...] uzyskała prawo do urlopu wychowawczego na mocy wyroku Sądu Okręgowego w G. sygn. akt [...], a [...] urodziła córkę M.. W okresie od [...] przebywała na urlopie wychowawczym na córkę N., po zakończeniu tego urlopu wychowawczego złożyła w ZUS w T. wniosek o ustalenie prawa do urlopu wychowawczego na córkę M. na okres od [...] do [...] i taki urlop został jej przyznany. Jej zdaniem dopełniła wszystkich wymogów by w dalszym ciągu otrzymywać dodatek z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie przebywania na urlopie wychowawczym. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] Nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji organ ten w pierwszej kolejności przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania oraz omówił dokumenty, które złożyła strona w trakcie tego postępowania, w tym oświadczenie M. P. z dnia [...], o tym że nie jest w stanie przedłożyć zgody pracodawcy na udzielenie urlopu. Nadto organ ten zaznaczył, że odwołująca się spełnia wymogi do otrzymania zasiłku rodzinnego, jednakże zdaniem tego organu nie spełnia ona wymogów określonych w art. 10 ustawy o świadczeniach rodzinnych do otrzymania wskazanego w tym przepisie dodatku do zasiłku rodzinnego, ponieważ nie jest w stanie przedłożyć zaświadczenia pracodawcy o udzieleniu jej urlopu wychowawczego na córkę M., jak również organ nie jest w stanie ustalić, czy wskazany przez wnioskodawczynię pracodawca istnieje i czy ona pozostaje jeszcze w stosunku pracy. Dodatkowo organ ten wytknął organowi pierwszej instancji uchybienia o charakterze procesowym, które jednakże jego zdaniem nie miały wpływu na podjęte rozstrzygnięcie. Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wniosła M. P., która wystąpiła o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, jak również przyznania wskazanego dodatku. W motywach skargi przedstawiła dotychczasowy przebieg postępowania jak również wskazała na zgromadzony w trakcie postępowania materiał dowodowy, który jej zdaniem uprawnia ją do otrzymania wskazanego dodatku. W szczególności skarżąca zwróciła uwagę na treść wyroku Sądu Rejonowego w G. z dnia [...] oraz wyroku Sądu Okręgowego w G. z dnia [...], mocą których przyznane zostało jej prawo do zasiłku wychowawczego, w którym stwierdzono, że choć nie dysponuje ona formalnym potwierdzeniem pracodawcy o udzieleniu jej urlopu wychowawczego, to brak ten nie może przemawiać na jej niekorzyść. Nadto skarżąca wskazała, że pracodawca jest zobowiązany do udzielenia urlopu wychowawczego pracownikowi, który wystąpi o taki urlop, jak również zauważyła, że wymogi formalne do uzyskania urlopu wychowawczego nie uległy zmianom, zatem nabyła prawo do niego oraz związanego z nim zasiłku wychowawczego, a obecne postępowanie jest kontynuacją tamtego postępowania. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o oddalenie skargi i przywołało analogiczną argumentację do tej, którą zamieściło w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach postanowieniem z dni 11 kwietnia 2005 r. sygn. akt IV SA/Gl 177/05 odrzucił skargę uznając, że została złożona po terminie. W następstwie wniesionej skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 27 lipca 2005 r. sygn. akt I OSK 749/05 uwzględnił wniesioną skargę i uchylił powyższe postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach. W trakcie rozprawy sądowej Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach ustalił, że skarżąca po wyczerpaniu okresu urlopu wychowawczego na córkę N. nie występowała do pracodawcy z wnioskiem o przyznanie urlopu wychowawczego z uwagi na to, że nie dysponowała adresem na jaki mogłaby taki wniosek skierować. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji przeprowadzona w oparciu o postanowienia art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. Nr 153, poz. 1269/ nie wykazała, by zaskarżona decyzja naruszała wymogi prawa, a zgodnie z treścią art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./ sąd administracyjny uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy lub naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, jak również naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. W pierwszej kolejności przyjdzie przywołać przepisy prawa, które winny być brane pod uwagę przy ocenie legalności zaskarżonej decyzji. Stosownie do postanowień art. 10 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych /Dz.U. Nr 228, poz. 2255 ze zm./ dodatek z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego przysługuje matce lub ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka, jeżeli dziecko pozostaje pod jego faktyczną opieką, uprawnionemu do urlopu wychowawczego. Dodatek ten nie przysługuje osobie, jeżeli: bezpośrednio przed uzyskaniem prawa do urlopu wychowawczego pozostawała w zatrudnieniu przez okres krótszy niż 6 miesięcy; podjęła lub kontynuuje zatrudnienie lub inną pracę zarobkową w okresie korzystania z urlopu wychowawczego; dziecko przebywa w placówce zapewniającej całodobową opiekę przez co najmniej 5 dni w tygodniu albo w żłobku, przedszkolu lub innej instytucji zapewniającej dzienną opiekę lub w innych przypadkach zaprzestania sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem; w okresie urlopu wychowawczego korzysta z zasiłku macierzyńskiego. Z kolei po myśli art. 59 wskazanej ustawy osoba otrzymująca do dnia wejścia w życie tej ustawy zasiłek wychowawczy, jeżeli pozostawała w zatrudnieniu bezpośrednio przed uzyskaniem prawa do urlopu wychowawczego przez okres krótszy niż 6 miesięcy, nabywa prawo do dodatku, o którym mowa w art. 10, jeżeli spełnia warunki określone w dotychczasowych przepisach. Stosownie do postanowień § 3 pkt 1 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 5 marca 2004 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne /Dz.U. Nr 45, poz. 433/ osoba ubiegająca się o ustalenie prawa do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego składa wniosek o zasiłek rodzinny, do którego dołącza: zaświadczenie pracodawcy o udzieleniu urlopu wychowawczego oraz o okresie na jaki urlop wychowawczy został udzielony, jak również zaświadczenie o co najmniej sześciomiesięcznym okresie pozostawania w zatrudnieniu bezpośrednio przed uzyskaniem prawa do urlopu wychowawczego. Zasady przyznawania urlopu wychowawczego regulowane są przepisami Kodeksu pracy. Zgodnie z treścią art. 186 tego Kodeksu w okresie będącym przedmiotem zainteresowania organów administracji miał on następujące brzmienie: w okresie od 29 listopada 2002 r. do 1 stycznia 2004 r. na wniosek pracownicy pracodawca jest obowiązany udzielić jej urlopu wychowawczego w celu sprawowania opieki nad dzieckiem, a od 1 stycznia 2004 r. pracownik zatrudniony co najmniej 6 miesięcy ma prawo do urlopu wychowawczego w wymiarze do 3 lat w celu sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem, nie dłużej jednak niż do ukończenia przez nie 4 roku życia i udziela się go na wniosek pracownika. Jednocześnie stosownie do postanowień § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z 28 maja 1996 r. w sprawie urlopów i zasiłków wychowawczych /Dz.U. Nr 60, poz. 277 ze zm./ pracodawca udzielał urlopu wychowawczego na pisemny wniosek pracownicy. We wniosku pracownica wskazywała termin rozpoczęcia i czas trwania urlopu wychowawczego oraz okres dotychczas wykorzystanego urlopu wychowawczego na dane dziecko. Natomiast pracodawca był obowiązany udzielić pracownicy urlopu wychowawczego: w terminie wskazanym przez pracownicę, jeżeli wniosek o udzielenie tego urlopu został przez nią złożony co najmniej na dwa tygodnie przed tym terminem; nie później niż z dniem upływu dwóch tygodni od dnia złożenia przez pracownicę wniosku o udzielenie tego urlopu, jeżeli wniosek ten został zgłoszony przez nią bez zachowania terminu. Z kolei w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie szczegółowych warunków udzielania urlopu wychowawczego /Dz.U. Nr 230, poz. 2291/ stanowi się, że wniosek o udzielenie urlopu wychowawczego składa się pracodawcy w formie pisemnej na dwa tygodnie przed rozpoczęciem okresu, w którym zamierza się korzystać z tego urlopu. Pracodawca udziela urlopu wychowawczego po złożeniu przez pracownika wniosku o udzielenie takiego urlopu na okres wskazany we wniosku. Z przytoczonych powyżej przepisów wynika, że prawo do dodatku przewidzianego w art. 10 ustawy o świadczeniach rodzinnych przysługuje osobie, która jest na urlopie wychowawczym, przy jednoczesnym nie wystąpieniu przesłanek negatywnych wskazanych w tym przepisie. Z kolei z postanowień Kodeksu pracy wynika, że prawo do urlopu wychowawczego przysługuje pracownikowi, jednakże dopiero po złożeniu stosownego wniosku, spełniającego określone prawem wymogi procesowe. W rozpatrywanej sprawie sytuacja faktyczna wygląda w ten sposób, że skarżąca mocą wyroku Sądu Rejonowego w G. z dnia [...] oraz wyroku Sądu Okręgowego w G. z dnia [...] przebywała na urlopie wychowawczym z tytułu opieki nad córką N. Urlop ten trwał do [...]. W następstwie urodzenia w dniu [...] córki M. skarżąca wystąpiła pismem z dnia [...] do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w T. o przyznanie zasiłku z tytułu urlopu wychowawczego na okres od [...] do [...]. Wskazany podmiot przyznał skarżącej takie zasiłki na okres od [...] do [...] i na okres od [...] do [...]. Po zmianie stanu prawnego skarżąca wnioskiem z dnia [...] zwróciła się do organu pierwszej instancji o przyznanie dodatku do zasiłku rodzinnego przewidzianego treścią art. 10 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Organy administracji obu instancji odmówiły skarżącej przyznania tego dodatku i powołały się na tę samą przesłankę, otóż skarżąca nie przedłożyła wniosku skierowanego do pracodawcy o przyznanie urlopu wychowawczego oraz wymaganych zaświadczeń tegoż pracodawcy. W oświadczeniu złożonym organowi pierwszej instancji z dnia [...] skarżąca podała, że nie jest w stanie wypełnić nałożonego na nią obowiązku, z uwagi na to, że pracodawca jest nieosiągalny. W trakcie rozprawy sądowej skarżąca podała, że ze stosownym wnioskiem do pracodawcy nie występowała, ponieważ nie znała adresu na jaki mogłaby taki wniosek skierować. Przedstawiony powyżej stan prawny i stan faktyczny w sprawie pozwala uznać, że skarżąca nie spełnia wymogów formalnych określonych w art. 10 do otrzymania wnioskowanego dodatku. Przyjdzie zgodzić się z organami administracji, że wyroki sądów powszechnych, na które skarżąca się powoływała w trakcie prowadzonego postępowania administracyjnego odnosiły się do urlopu wychowawczego przyznanego na rzecz córki N. i po upływie okresu na jaki ten urlop wychowawczy był udzielony skarżąca winna bądź wrócić do pracy bądź też złożyć kolejny wniosek do pracodawcy o udzielenie urlopu wychowawczego, na drugą córkę. Oznacza to zarazem, że w przypadku urlopu wychowawczego, otrzymanego z uwagi na konieczność sprawowania opieki względem jednego dziecka nie ulega on automatycznemu przedłużeniu, w sytuacji gdy osoba taka spełnia wymogi do jego otrzymania z tytułu urodzenia innego dziecka. W ramach postępowania sądowoadministracyjnego skarżąca udokumentowała, że w dniu [...] złożyła wniosek o przyznanie zasiłku wychowawczego do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, natomiast skarżąca nie zwróciła się do pracodawcy ze stosownym wnioskiem o przyznanie urlopu wychowawczego. Skarżąca podnosi, że ze stosownym wnioskiem do pracodawcy nie występowała, ponieważ nie znała adresu na jaki winna skierować taki wniosek. Wskazana argumentacja nie może być uwzględniona, gdyż skarżąca winna sobie zdawać sprawę z tego, że z chwilą upływu czasu przewidzianego na urlop wychowawczy winna się była zgłosić do pracy, względnie odpowiednio wcześniej wystąpić do pracodawcy o udzielenie kolejnego urlopu. Skarżąca takich działań nie podjęła. W tej sytuacji zarówno organy administracji jak również tutejszy Sąd nie są w stanie wykorzystać przychylnej dla skarżącej interpretacji przepisów prawa pracy w zakresie udzielania urlopów wychowawczych przeprowadzonej przez sądy powszechne. Skoro skarżąca formalnie nie przebywa na urlopie wychowawczym nie może otrzymać wnioskowanego dodatku. Natomiast przyznanie skarżącej zasiłku wychowawczego przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych za okres od [...] do [...] nie stwarza takiego stanu, który pozwala przyznać skarżącej przedmiotowy dodatek w świetle ustawy o świadczeniach rodzinnych, jak również nie podlega kontroli sprawowanej przez tutejszy Sąd. Jak zostało zaznaczone sąd administracyjny uwzględnia wniesioną skargę wówczas, gdy stwierdzi uchybienie prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W rozpatrywanej sprawie należy odnieść się do znajdującego się w aktach sprawy wezwania organu pierwszej instancji z dnia [...] skierowanego do skarżącej by uzupełniła złożony wniosek o dokumenty przewidziane stosownymi przepisami prawa. Pismo to zawiera pouczenie, że w przypadku nie przedłożenia wymaganych dokumentów we wskazanym terminie będzie wydana decyzja odmowna. Należy zauważyć, że wskazane wezwanie narusza treść art. 64 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, ponieważ w przypadku wezwania strony postępowania administracyjnego o uzupełnienie braków wniosku organ winien pouczyć stronę, że w przypadku nie uzupełnienia występującego braku pozostawi wniosek bez rozpoznania, czyli nie będzie wydawał decyzji administracyjnej. Organ odwoławczy dostrzegł występującą nieścisłość w działaniu organu pierwszej instancji, jednakże nie zwrócił uwagi na wskazane wadliwe pouczenie. Z uwagi na to, że w aktach sprawy brak jest dokumentu potwierdzającego doręczenie wskazanego pisma stronie, a sama strona nie pamięta czy otrzymała przedmiotowe pismo, należy uznać, że z uwagi na złożenie przez skarżącą oświadczenia w dniu [...] pismo to nie zostało skarżącej doręczone i pozostało w aktach sprawy, nadto należy zwrócić uwagę, że strona postępowania administracyjnego nie może ponosić negatywnych skutków błędnego pouczenia ze strony organu administracji, zatem skoro organ pierwszej instancji zawarł pouczenie, że w przypadku nie uzupełnienia akt sprawy o brakujące dokumenty wyda decyzję odmowną, był nim związany, a tym samym jego decyzja z dnia [...] stanowiła konsekwencję tego pouczenia. Wskazane uchybienia ze strony organu pierwszej instancji, nie w pełni dostrzeżone przez organ odwoławczy nie wyczerpują przesłanki uwzględnienia wniesionej skargi, ponieważ dostrzeżone uchybienie nie miało wpływu na podjęte rozstrzygnięcie. Zatem Sąd nie dopatrzył się wypełnienia przesłanki uzasadniającej uwzględnienie skargi, przewidzianej art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, czyli naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, które miało wpływ na wyniki sprawy. Skoro Sąd nie znalazł podstaw prawnych do uwzględnienia skargi, to stosownie do postanowień art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało skargę oddalić. SJ/