IV SA/Gl 76/14
WyrokWSA w Gliwicach2014-03-13
Skład orzekający: Teresa Kurcyusz - Furmanik, Beata Kalaga - Gajewska, Edyta Żarkiewicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osobie, która nie jest spokrewniona w pierwszym stopniu z całkowicie ubezwłasnowolnionym członkiem rodziny i nie ciąży na niej obowiązek alimentacyjny, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w celu sprawowania opieki?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że organy administracji pominęły istotne okoliczności faktyczne i prawne. Chociaż uchwała NSA z dnia 9 grudnia 2013 r. (I OPS 5/13) stwierdza, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje osobie, na której nie ciąży obowiązek alimentacyjny, sąd uznał, że organy nie rozważyły w pełni przepisów dotyczących opieki nad osobą całkowicie ubezwłasnowolnioną oraz zasad konstytucyjnych dotyczących ochrony osób niepełnosprawnych. Zastosowanie przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego do opieki nad osobą ubezwłasnowolnioną wymaga uwzględnienia specyfiki tej opieki, która może być porównywalna do opieki faktycznej nad dzieckiem.Stan faktyczny
R.S. złożyła wniosek o świadczenie pielęgnacyjne z tytułu opieki nad całkowicie ubezwłasnowolnioną A.K., siostrą jej teściowej. Wójt Gminy M. odmówił przyznania świadczenia, wskazując na brak pokrewieństwa i obowiązku alimentacyjnego po stronie R.S. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. utrzymało tę decyzję w mocy. R.S. wniosła skargę do WSA w Gliwicach, podkreślając, że jest opiekunem prawnym A.K. Sąd zawiesił postępowanie do czasu rozstrzygnięcia zagadnienia prawnego przez NSA, a następnie podjął postępowanie po wydaniu uchwały NSA.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy M.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Kurcyusz - Furmanik Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga - Gajewska (spr.) Sędzia WSA Edyta Żarkiewicz Protokolant Monika Rał po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 marca 2014 r. sprawy ze skargi R. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy M. z dnia [...] roku nr [...].
Wnioskiem z dnia [...], złożonym do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w M., R.S. domagała się ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad ubezwłasnowolnioną całkowicie A.K., urodzoną dnia [...] i zaliczoną od tej daty do pierwszej grupy inwalidów.
Wójt Gminy M. decyzją z dnia [...], nr [...], odmówił R.S. przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia podano art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. nr 139, poz. 992 z późn. zm.), zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: matce albo ojcu, innym osobom, na których, zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59, z późn. zm.), ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności oraz opiekunowi faktycznemu dziecka, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W jego uzasadnieniu organ wskazał, iż R.S. nie jest spokrewniona z A.K. ani nie ciąży na niej obowiązek alimentacyjny względem niej, zatem nie należy do żadnej z kategorii osób uprawnionych do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego.
Od decyzji odwołanie złożyła R.S., w którym nie zgodziła się z jej treścią i wniosła o pozytywne rozpatrzenie sprawy, bowiem jest opiekunem prawnym osoby całkowicie ubezwłasnowolnionej, jaką jest A.K.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją z dnia [...], nr [...], utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji, podzielając jego stanowisko co do pozostawania wnioskodawczyni poza kręgiem osób uprawnionych do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego oraz przywołało brzmienie art. 17 ust. 1 i 1a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach R.S. jeszcze raz zaznaczyła, iż jest opiekunem prawnym osoby całkowicie ubezwłasnowolnionej, jaką jest A.K. i jedyną osobą sprawującą nad nią opiekę.
W odpowiedzi na skargę, organ odwoławczy postulował o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Postanowieniem z dnia 4 lipca 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zawiesił postępowanie sądowoadministracyjne, na podstawie art. 125 §1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, w dalszej części uzasadnienia przywoływanej w skrócie jako: "p.p.s.a."), do czasu zakończenia innego toczącego się postępowania w sprawie o sygn. akt I OSK 1774/12 i rozstrzygnięcia zagadnienie prawnego przedłożonego składowi siedmiu sędziów NSA.
Postanowieniem z dnia 16 stycznia 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach podjął z urzędu zawieszone postępowanie, z uwagi na ustalenie, iż w dniu 9 grudnia 2013 r. zapadła uchwała NSA o sygn. akt I OPS 5/13.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje.
Na wstępie należy podkreślić, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi - ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi. W świetle art. 3 § 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze - w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję oraz przyczyny wzruszenia aktów organów administracji, Sąd dostrzegł z urzędu naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy i prawa procesowego, które mogło mieć na nią wpływ, w świetle brzmienia art. 145 § 1 lit. a) i c) p.p.s.a., co skutkuje koniecznością jej wyeliminowania z obrotu prawnego.
Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy M. decyzją z dnia [...] o odmowie przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad A.K., siostrą jej teściowej.
Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia podano art. 17 ust. 1 i ust. 1a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. nr 139, poz. 992 z późn. zm.) i wystąpienie przesłanki negatywnej w postaci braku obowiązku alimentacyjnego po stronie skarżącej, wobec osoby nad którą faktycznie sprawuje opiekę.
Poza sporem jest kwestia, że skarżąca jest opiekunem prawnym całkowicie ubezwłasnowolnionej osoby dorosłej (A.K.), od urodzenia niezdolnej do samodzielnej egzystencji i zaliczonej do pierwszej grupy inwalidów, co oznacza - zgodnie z art. 3 pkt 21 lit. d) ustawy o świadczeniach rodzinnych, że cechuje ją znaczny stopień niepełnosprawności. Organy administracji całkowicie pominęły w dokonanych rozważaniach powyższą okoliczność i akcentowały, że skarżąca nie jest spokrewniona z niepełnosprawną siostrą swojej teściowej – A.K., nad którą sprawuje opiekę. Istotą sporu było zatem rozstrzygnięcie, czy w świetle przepisów powołanej ustawy o świadczeniach rodzinnych osobie, której nie obciąża obowiązek alimentacyjny względem pełnoletniego członka rodziny, legitymującego się orzeczeniem o niepełnosprawności w stopniu znacznym i która nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad tym niepełnosprawnym członkiem rodziny, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne na podstawie przepisów art. 17 ust. 1 i ust. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych.
Powyższe zagadnienie stało się przedmiotem rozważań poszerzonego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego, który w uchwale z dnia 9 grudnia 2013 r. o sygn. akt I OPS 5/13 stwierdził, że osobie, którą nie obciąża obowiązek alimentacyjny względem pełnoletniego członka rodziny, legitymującego się orzeczeniem o niepełnosprawności w stopniu znacznym i która nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad tym niepełnosprawnym członkiem rodziny, nie przysługuje świadczenie pielęgnacyjne na podstawie art. 17 ust. 1 i ust. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych.
Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2010 r., świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:
1) matce albo ojcu,
2) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59, z późn. zm.) ciąży obowiązek alimentacyjny,
3) opiekunowi faktycznemu dziecka
- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osoba legitymująca się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwości samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
W myśl art. 17 ust. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych, osobie innej niż spokrewniona w pierwszym stopniu, na której ciąży obowiązek alimentacyjny, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku, gdy nie ma osoby spokrewnionej w pierwszym stopniu albo, gdy osoba ta nie jest w stanie sprawować opieki, o której mowa w ust.1. Mając na uwadze treść przywołanych przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, Naczelny Sąd Administracyjny w przedmiotowej uchwale wskazał, że został w nich zawarty ściśle określony katalog osób uprawnionych do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego, zakreślony m.in. przesłanką pozostawania osobą, na której ciąży obowiązek alimentacyjny względem osoby będącej pod jej opieką (art. 17 ust 1 pkt 3 u.ś.r.). Zarówno w pierwotnej wersji tego przepisu (Dz. U. z 2003 r., Nr 228, poz. 2255), jak i w toku kolejnych zmian ustawy (opublikowanych Dz. U. z 2004 r. Nr 64, poz.593, z 2005 r. Nr 86, poz. 732, z 2006 r. Nr 139, poz. 992, z 2007 r. Nr 109, poz. 747, z 2008 r. Nr 138, poz. 872, z 2008 r. Nr 223, poz. 1456, z 2009 r. Nr 97, poz. 800, z 2009 r. Nr 129, poz. 1058, z 2010 r. Nr 219, poz. 1706, z 2011 r. Nr 205, poz. 1212, z 2012 r. poz. 959) świadczenie to przysługiwało członkom rodziny, na których spoczywał w stosunku do osoby wymagającej opieki obowiązek alimentacyjny. Pierwotnie świadczenie to przysługiwało tylko w wypadku opieki sprawowanej przez rodziców lub opiekunów nad dzieckiem. Na skutek wyroków Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lipca 2008 r. sygn. akt P 27/07 (OTK ZU-A 2008, nr 6 poz. 107) i z dnia 22 lipca 2008 r. sygn. akt P 41/07 (OTK ZU-A 2008, nr 6, poz. 109), którymi uznano za sprzeczne z Konstytucją RP pominięcie wśród osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego innych członków rodziny sprawujących opiekę nad niepełnoletnim, niesprawnym członkiem rodziny, a także nad innym członkiem rodziny wymagającym opieki ustawodawca rozszerzył krąg osób uprawnionych do tego świadczenia. W każdej jednak z kolejnych regulacji prawnych pozostawił wymóg, by osoba świadcząca opiekę była obciążona w stosunku do podopiecznego obowiązkiem alimentacyjnym. Ustawodawca uznawał, że jednym z warunków, od których zależy powstanie prawa do tego świadczenia było to, że opiekę wykonuje osoba obciążona wobec podopiecznego obowiązkiem alimentacyjnym i mimo wielokrotnych zmian ustawy o świadczeniach rodzinnych od warunku tego nie odstąpił. Stosowanie do art. 128 ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy (zwanej dalej w skrócie jako: "K.r.o."), obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Obowiązek alimentacyjny obciąża zstępnych przed wstępnymi, a wstępnych przed rodzeństwem; jeżeli jest kilku zstępnych lub wstępnych - obciąża bliższych stopniem przed dalszymi (art. 129 § 1 K.r.o.). Krewnych w tym samym stopniu obciąża obowiązek alimentacyjny w częściach odpowiadających ich możliwościom zarobkowym i majątkowym (art. 129 § 1 K.r.o.). Nadto, z mocy art. 23 i 27 K.r.o., także małżonkowie zobowiązani są do wzajemnej pomocy oraz przyczyniania się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. Co więcej, w myśl art. 130 K.r.o. obowiązek jednego małżonka do dostarczania środków utrzymania drugiemu małżonkowi po rozwiązaniu lub unieważnieniu małżeństwa albo po orzeczeniu separacji wyprzedza obowiązek alimentacyjny krewnych tego małżonka. Przepisy Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego regulują również zasady w zakresie obowiązku alimentacyjnego osób pozostających w stosunku przysposobienia, m. in. w art. 131 K.r.o., zgodnie z którym jeżeli skutki przysposobienia polegają wyłącznie na powstaniu stosunku między przysposabiającym a przysposobionym, obowiązek alimentacyjny względem przysposobionego obciąża przysposabiającego przed wstępnymi i rodzeństwem przysposobionego, a obowiązek alimentacyjny względem wstępnych i rodzeństwa obciąża przysposobionego dopiero w ostatniej kolejności (§ 1). Jeżeli jeden z małżonków przysposobił dziecko drugiego małżonka, przysposobienie nie ma wpływu na obowiązek alimentacyjny między przysposobionym a tym drugim małżonkiem i jego krewnymi (§ 2). Zasadą jest również, że obowiązek alimentacyjny zobowiązanego w dalszej kolejności powstaje dopiero wtedy, gdy nie ma osoby zobowiązanej w bliższej kolejności albo, gdy osoba ta nie jest w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi lub, gdy uzyskanie od niej na czas potrzebnych uprawnionemu środków utrzymania jest niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami (art. 132 K.r.o.).
W ocenie składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego, wpływ na kształtowanie tych rozwiązań prawnych miało orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego.
Kierując się przedstawionymi wyżej argumentami, które Sąd w obecnym składzie w pełni podziela, należało jednak uznać, że w świetle art. 175 K.r.o. ustawodawca nakazuje "odpowiednio" stosować do opieki nad całkowicie ubezwłasnowolnionym przepisy o opiece nad osobą małoletnią. Z użytego w tym przepisie sformułowania o "odpowiednim" stosowaniu przepisów wynika, że zarówno opiekun, jak i sąd musi uwzględniać różnice wynikające z potrzeb osoby małoletniej, dla której opiekun ma w istocie zastąpić pieczę wykonywaną przez rodziców, jak również potrzeby osoby dorosłej całkowicie ubezwłasnowolnionej. Tym nie mniej, w obu przypadkach, opiekun sprawuje pieczę nad osobą i majątkiem osoby pozostającego pod jego opieką, podlegając przy tym nadzorowi sądu opiekuńczego (art. 155 § 1 K.r.o.). Z tego powodu, niektóre przepisy K.r.o. o opiece będą miały zastosowanie bezpośrednie lub z modyfikacją wynikającą ze sprawowanej opieki, a niektóre w ogóle nie będą stosowane.
Tymczasem, do sprawowania opieki stosuje się również "odpowiednio" przepisy o władzy rodzicielskiej (art. 155 K.r.o.).
Z zaprezentowanego podwójnego odesłania zawartego w art. 175 i art. 155 § 2 K.r.o. wynika, że opiekun osoby całkowicie ubezwłasnowolnionej będzie ją reprezentował, sprawował nad nią pieczę oraz nad jej majątkiem (art. 95 § 1 oraz art. 98 § 1 K.r.o.). Stąd też, do zarządu majątkiem osoby całkowicie ubezwłasnowolnionej będą miały pełne zastosowanie przepisy o zarządzie majątkiem dziecka wykonywanym przez opiekuna, przy uwzględnieniu odesłania z art. 155 § 2 K.r.o. (por. J. Ignatowicz (w:) J. Pietrzykowski (red.), Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Komentarz, 1990, s. 619 oraz H. Dolecki (w:), M. Andrzejewski, J. Haberko, Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Komentarz do art. 175, 2010).
Nie wyklucza to uznania, iż opiekun zajmuje się osobą ubezwłasnowolnioną tak jak dzieckiem i faktycznie wykonuje wobec niej władzę rodzicielską. Wskazuje na to troska o stan jej zdrowia, zaspokajanie wszystkich potrzeb życiowych, całodobowa piecza oraz odpowiedzialność opiekuna za sprawowaną opieką, tak jak to ma miejsce w przypadku skarżącej.
W literaturze podkreśla się, że piecza nad osobą całkowicie ubezwłasnowolnioną dodatkowo wymaga szczególnej wiedzy i umiejętności przewidywania nietypowych, trudnych do przewidzenia zachowań (zob. S. Kalus (w:) K. Piasecki (red.), Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Komentarz, 2006, s. 919). Prawidłowo wykonywana opieka wymaga więc czuwania nad osobą ubezwłasnowolnioną, tak jak nad dzieckiem, jak również nad jej majątkiem, co zostało podkreślone w orzecznictwie (zob. postanowienie SN z dnia 17 lutego 1981r., II CR 11/81, Lex nr 8308).
Z przedstawionych regulacji można wywieść wniosek, że ratio legis wykonywanej przez opiekuna prawnego opieki może być porównane do opieki faktycznej nad dzieckiem. Przestawione powyżej zagadnienia i regulacje prawne nie zostały rozważone w zaskarżonej decyzji, dlatego jej podjęcie jest co najmniej przedwczesne.
W realiach konkretnej sprawy należy dokonać oceny wszystkich okoliczności faktycznych i prawnych, które miały w niej miejsce tak, aby uwzględnić obiektywny miernik staranności wnikliwego jej rozpatrzenia i uwzględnić kontekst językowy, systemowy, społeczny i aksjologiczny obowiązujących przepisów. Nie jest prawidłowe nie dostrzeganie innych praw wynikających wprost z Konstytucji RP, zwłaszcza opieki nad osobami niepełnosprawnymi zagwarantowany w art. 69 oraz zasady równości i ochrony rodziny (art. 18. art. 71 i art. 32 ust. 1). Zwrócił na to uwagę Trybunał Konstytucyjny w wyrokach z dnia 18 i 22 lipca 2008 r. o sygn. akt P 27/07 i P 41/07 (publ w OTK-A 2008, nr 6, poz. 107 i 109).
W tym miejscu podkreślenia wymaga, że konstruując motywy podjętego rozstrzygnięcia skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela tezę uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 grudnia 2013 r. o sygn. akt I OPS 5/13, w której akcentowano, że: "Bez wątpienia wpływ na kształtowanie rozwiązań prawnych dotyczących określenia uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego miało orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego." (cytat), czyli zarówno wyrok z dnia 15 listopada 2006 r. o sygn. akt P 23/05 (OTK ZU-A 2006, Nr 10, poz. 151), jak i wyroki z dnia 18 lipca 2008 r. sygn. akt P 27/07 oraz z dnia 22 lipca 2008 r. sygn. akt P 41/07.
Organ odwoławczy uzasadniając odmowę przyznania wnioskowanego świadczenia skarżącej oparł się jedynie na wymogu istnienia obowiązku alimentacyjnego pomiędzy osobą sprawującą opiekę i podopiecznym (art. 128 K.r.o.). Koncentrując się na kwestii braku po stronie skarżącej szczególnej więź prawnej, wyróżniającej grupę osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego, pomiędzy osobą opiekuna a osobą niepełnosprawną, nie rozważając innych przesłanek wynikających ze stosowania art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zwłaszcza jego ust. 1 pkt 3. Tym samym zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem zasady prawdy obiektywnej (art. 7 K.p.a.), której realizacja wymaga by organy administracji publicznej podejmowały wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Jako dowolne należy zatem traktować jednostronnie ustalenia poczynione przez organ odwoławczy. Zarzut dowolności zostaje wykluczony dopiero ustaleniami dokonanymi w całokształcie zebranego materiału dowodowego (art. 80 K.p.a), zgromadzonego i rozpatrzonego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 K.p.a), a więc przy podjęciu wszelkich kroków koniecznych do jednoznacznego wyjaśnienia okoliczności faktycznych i podstaw prawnych, jako warunku niezbędnego wydania rozstrzygnięcia o przekonującej treści (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 lipca 2001 r. o sygn. akt I SA 1768/99, dostępny w internetowej bazie orzeczeń NSA).
W konsekwencji, zaskarżoną decyzję uznać należy za przedwczesną i w związku z tym naruszającą nie tylko prawo materialne, a więc przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, ale również przepisy postępowania administracyjnego w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co tym samym obliguje Sąd do jej uchylenia.
Ponownie rozważając sprawę organ wnikliwie zbada całokształt okoliczności sprawy, a następnie, w zależności od poczynionych ustaleń, podejmie właściwe, należycie uzasadnione rozstrzygnięcie. Jednocześnie Sąd podkreśla, iż uchylając zaskarżoną decyzję, nie przesądza o ewentualnej jej trafności merytorycznej, jednakże wobec nie wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy i nie dokonania przez organ odwoławczy stosownej oceny szczególnej sytuacji skarżącej dokonane w niej twierdzenia były przedwczesne.
W świetle przedstawionych wyżej wywodów należało uwzględnić skargę i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. orzec, jak w sentencji. Sąd nie orzekł w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji (art. 152 p.p.s.a.), ponieważ nie posiada ona przymiotu wykonalności.
r.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło