IV SA/Gl 760/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik Sędziowie Sędzia WSA Stanisław Nitecki Sędzia WSA Edyta Żarkiewicz-Kunicka (spr.) Protokolant Paulina Kowalczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 czerwca 2011 r. sprawy ze skargi K. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego i dodatku do zasiłku rodzinnego 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ja decyzję Prezydenta Miasta C. z dnia [...] r. nr [...]; 2) określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Zaskarżoną decyzją z dnia [...]r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C., utrzymało w mocy decyzję z dnia [...]r. wydaną przez Kierownika Sekcji ds. Świadczeń Społecznych działającego z upoważnienia Prezydenta Miasta C. w przedmiocie: - 1/ zwrotu kwoty 2.336,00 zł., stanowiącej nienależnie pobrane przez stronę świadczenie rodzinne na dzieci: A. P., M. P., K. P. za okres od dnia [...]r. do dnia [...]r., w tym: - 1.696,00 zł., zasiłek rodzinny na dzieci: A. P., M. P., K. P. - 640,00 zł. dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej - na K. P., wraz z ustawowymi odsetkami w wysokości 851,59 zł. W odwołaniu do decyzji organu pierwszej instancji K. P. zarzucił, że w okresie od [...]r. do dnia [...]r. jego żona pobierała w Niemczech zasiłek rodzinny na dzieci tylko w połowie wysokości należnej kwoty i według uzyskanych przez nich informacji nie musieli wówczas rezygnować ze świadczeń przyznanych przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w C. W wyniku rozpoznania powyższego odwołania organ administracji wskazał, że Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w C. decyzją Nr [...] z dnia [...]r. przyznał K. P. prawo do świadczeń rodzinnych, w tym: prawo do zasiłku rodzinnego na dzieci: A. P. i M. P. na okres od dnia [...]r. do dnia [...]r., prawo do jednorazowego zasiłku rodzinnego z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej na K. P. na okres od dnia [...]r. do dnia [...]r. Następnie decyzją nr [...] z dnia [...]r. organ pierwszej instancji zmienił w/w decyzję w ten sposób, że przyznał wnioskodawcy zasiłek rodzinny na K. P. na okres od dnia [...]r. do dnia [...]r. oraz prawo do zasiłku rodzinnego z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej na okres od dnia [...]r. do dnia [...]r. W dniu [...]r. organ pierwszej instancji uzyskał informację, że J. P. ubiega się o świadczenie rodzinne na troje dzieci: K. P., A. P. i M. P. na terenie Niemiec. Okoliczność tę potwierdził K. P. składając pisemne oświadczenie i wskazując adres pobytu żony oraz siedzibę firmy w Niemczech, w której jest zatrudniona. W związku z tym organ pierwszej instancji wszczął postępowanie wyjaśniające w sprawie. Jednocześnie w dniu [...]r do MOPS w C. Sekcji ds. Świadczeń Społecznych wpłynęło pismo z dnia [...]r., w którym Regionalny Ośrodek Polityki Społecznej Województwa [...] w K. poinformował, iż od dnia [...]r. w przedmiotowej sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, a jednocześnie przepisy te nie mają zastosowania w zakresie świadczeń rodzinnych za okres od [...]r. do [...]r. Ponadto Marszałek Województwa ustalił, iż J. P. ma prawo do świadczeń rodzinnych w Niemczech za okres od [...]r. do dnia [...]r. Wobec tego organ odwoławczy podniósł, że zgodnie z art. 30 ust. 1, ust. 2, ust. 7 i ust. 8 ustawy o świadczeniach rodzinnych, osoba, która pobrała nienależnie świadczenia rodzinne, jest obowiązana do ich zwrotu. Za nienależnie pobrane świadczenia uważa się: - świadczenia rodzinne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania. Ponadto organ podniósł, że odnośnie zarzutów zawartych w odwołaniu wyjaśnia, iż zgodnie z art. 6 Kodeksu postępowania administracyjnego organy administracji działają na podstawie przepisów prawa, a więc w granicach uprawnień przyznanych im wolą ustawodawcy. Z materiału dowodowego rozpatrywanej sprawy wynika, że organ pierwszej instancji prawidłowo pouczył stronę o konieczności zgłaszania wszelkich okoliczności dotyczących zmiany w liczbie członków rodziny, sytuacji dochodowej lub innych zdarzeń, mających wpływ na przyznanie świadczeń rodzinnych. Wobec tego decyzja organu pierwszej instancji wydana została zgodnie z obowiązującymi przepisami. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach K. P. wskazał, że utrzymana w mocy przez organ odwoławczy decyzja Prezydenta Miasta C. nakazująca mu zwrot zasiłku rodzinnego na dzieci, wypłaconego w okresie od [...]r. do dnia [...]r. wraz z odsetkami została uzasadniona tym, iż jego żona J.P. w analogicznym okresie pobierała zasiłek rodzinny na troje dzieci w Niemczech. W tym zakresie zarzucił, że dopiero po dniu [...]r. jego żona otrzymała decyzję o przyznaniu zasiłku na dzieci w Niemczech. Natomiast w okresie, kiedy pobierał zasiłek z MOPS, jego żona nie otrzymywała zasiłku w Niemczech, nie było więc żadnego zbiegu otrzymywanych świadczeń. Wskazał, że w związku z tym w okresie od [...]r. do [...]r. nie wystąpiło żadne naruszenie przepisów prawa, zarówno polskiego jak i niemieckiego. Ponadto podniósł, że jego żona otrzymała w Niemczech tylko połowę przysługującego jej zasiłku, zgodnie z przepisami prawa niemieckiego, które stanowią, że w przypadku pobierania minimalnego zasiłku na dzieci w innym państwie Unii Europejskiej, w Niemczech przysługuje tylko połowa należnego świadczenia. Wskazał, że z uzyskanych przez nich informacji wynikało, że pobierając tylko połowę przysługującego na terenie Niemiec zasiłku, nie musieli rezygnować ze świadczeń przyznanych przez M0PS. Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 wymienionego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Na podstawie art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej P.p.s.a., Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi; naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponadto stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach, albo stwierdza ich wydanie z naruszeniem prawa. Jednocześnie na podstawie art. 134 § 1 P.p.s.a., Sąd dokonuje kontroli rozstrzygnięć administracji publicznej pod względem zgodności z prawem nie będąc związany zarzutami, podstawą prawną i wnioskami sformułowanymi w skardze. W wyniku przeprowadzenia kontroli w wyżej wskazanym zakresie, stwierdzić należało, że zaskarżona decyzja - podobnie jak i rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji - zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wobec tego wystąpiły podstawy do ich uchylenia. Zaskarżoną decyzją organ odwoławczy utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji z dnia [...]r. orzekające obowiązek zwrotu przez skarżącego – uznanych za nienależnie pobrane - świadczeń rodzinnych za okres od [...]r. do dnia [...]r. Jako podstawę materialnoprawną decyzji organ odwoławczy wskazał przede wszystkim przepis art. 30 ust. 1, ust. 2, ust. 7 i ust. 8 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 139 z 2006 r., poz. 992 z późn. zm.). Następnie podniósł, że osoba, która pobrała nienależnie świadczenia rodzinne, jest obowiązana do ich zwrotu i jednocześnie podkreślił, iż za nienależnie pobrane świadczenia uważa się: - świadczenia rodzinne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania. Jednakże pomimo przytoczenia powyższych przepisów jako podstawy żądania zwrotu świadczenia, organ nie sprecyzował nawet, która z przesłanek uznania świadczenia za nienależne zaistniała w przedmiotowej sprawie oraz nie odniósł treści konkretnego przepisu do okoliczności sprawy. Przede wszystkim jednak organ odwoławczy nie ustosunkował się do podstawowego zarzutu odwołania, według którego we wskazanym okresie, żona skarżącego pobierała w Niemczech zasiłek rodzinny na dzieci tylko w połowie wysokości należnej kwoty i że wobec tego nie było obowiązku rezygnacji ze świadczeń przyznanych przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w C. Jest to szczególnie rażące pominięcie, gdyż w ramach rozpoznania tej treści odwołania, organ miał obowiązek wskazania – z przytoczeniem stosownych przepisów - czy wysokość świadczenia pobieranego w Niemczech przez żonę skarżącego ma znaczenie dla stwierdzenia, iż świadczenia rodzinne za wyżej wymieniony okres były nienależne. W związku z tym konieczne jest ustalenie, czy wystąpiły okoliczności wskazane w odwołaniu, tj. czy J. P. pobierała powyższe świadczenia tylko w połowie wysokości należnej kwoty. Zaskarżona decyzja zawiera bowiem tylko powtórzenie stwierdzeń organu pierwszej instancji, iż według treści pisma Regionalnego Ośrodka Polityki Społecznej Województwa [...] w K. z dnia [...]r., w przedmiotowej sprawie od dnia [...]r. mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, a jednocześnie przepisy te nie mają zastosowania w zakresie świadczeń rodzinnych za okres od [...]r. do [...]r. oraz, że Marszałek Województwa ustalił, iż żona skarżącego – J. P. miała prawo do świadczeń rodzinnych w Niemczech za okres od [...]r. do dnia [...]r. W konsekwencji – zarówno decyzja organu odwoławczego, jak i decyzja organu pierwszej instancji, zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 i art. 80 K.p.a., zgodnie z którymi organ administracji publicznej jest obowiązany podjąć wszelkie działania niezbędne do dokładnego ustalenia stanu faktycznego, w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy i na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenić, czy poszczególne okoliczności zostały udowodnione. Uzasadnienia decyzji organów obydwu instancji nie spełniają również warunków określonych w art. 107 § 3 k.p.a. Nie ulega wątpliwości, że naruszenie w powyższy sposób przepisów postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wymienione pominięcia dotyczyły przecież podstaw rozstrzygnięcia w przedmiocie zwrotu wyżej opisanych świadczeń. Wobec tego - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. - Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu pierwszej instancji. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, organ orzekający uwzględni powyższe wskazania i uzupełni istotne stwierdzenia, które zostały szczegółowo wymienione w powyższych rozważaniach. Na podstawie art. 152 P.p.s.a. orzeczono, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.