IV SA/Gl 761/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska Sędzia WSA Stanisław Nitecki Protokolant st.sekr.sąd. Alicja Sadowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 kwietnia 2010 r. sprawy ze skargi T.T. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) zasądza od Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. na rzecz skarżącego kwotę [...] ([...]) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...]r. Nr [...] Powiatowy Inspektor Sanitarny w G. w oparciu o art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985r i Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 1998r. Nr 90 poz. 575 z późn. zm.) orzekł o braku podstaw do stwierdzenia u T. T. choroby zawodowej – obustronnego trwałego ubytku słuchu typu ślimakowego spowodowanego hałasem, która to choroba wymieniona została w poz. 21 wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002r w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach ( Dz. U. Nr 132 poz. 1115). Z motywów wskazanego rozstrzygnięcia wynikało, iż T. T. pracował w okresie od [...]r. do [...]r. jako ładowacz pod ziemią w kontakcie z hałasem o natężeniu 80 -85 dB pochodzącym od pracujących maszyn i urządzeń górniczych. W latach 1984-1994 na stanowisku malarza na powierzchni nie pozostawał w narażeniu na hałas, a od 1995r. pobierał rentę. Był badany w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy Poradni Chorób Zawodowych w S. oraz w Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego Przychodni Chorób Zawodowych w S. Dwie orzekające w sprawie kompetentne placówki medyczne nie rozpoznały jednak u niego choroby zawodowej – uszkodzenia słuchu, ze względu na mieszany charakter niedosłuchu. Jak wynikało z treści orzeczenia Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy Poradni Chorób Zawodowych w S. przeprowadzona diagnostyka audiologiczna obejmująca audiometrię tonalną i impedancyjną wykazała mieszane uszkodzenie słuchu ucha prawego oraz lewostronne odbiorcze uszkodzenie słuchu o potwierdzonej próbie nadprogowej SISI ślimakowej lokalizacji. Przesuniecie progu słuchu określone jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości 1,2,3,kHz wykazało dla ucha lewego 72 dB i prawego 83 dB. Ponadto, w powołaniu na dostarczoną dokumentację medyczną, stwierdzono u badanego przewlekłe zapalenie ucha środkowego prawego z perforacją błony bębenkowej i wyciekiem, rozpoznawane już w 1983r. Mając na względzie charakter uszkodzenia słuchu ucha prawego gorzej słyszącego, nietypowy dla negatywnych skutków działania hałasu na narząd słuchu, a związany z patologią ucha środkowego potwierdzoną badaniem obiektywnym – audiometrią impedancyjną oraz fakt ustania narażenia zawodowego w 1984r. tj. przed 24 laty diagnozujący badanego lekarze orzekli o braku możliwości rozpoznania u niego choroby zawodowej słuchu. Na skutek odwołania się od wydanego orzeczenia lekarskiego placówki medycznej I stopnia, T. T. został zbadany przez lekarzy Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S., gdzie również rozpoznano u badanego niedosłuch mieszany obustronnie, obustronnie obecną rezerwę kostną większa w uchu prawym i podwyższenie progu słuchu określone jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości 1,2,3,kHz wynoszące odpowiedni dla ucha lewego 68 dB i prawego 90 dB, dla ucha lewego 65 dB i prawego 73 dB , dla ucha lewego 64dB i prawego 79 dB. Wskazano, iż audiometrię impedancyjną wykonano dwukrotnie, i podkreślono, iż uzyskano tympanogramy obustronnie patologiczne, a odruchy strzemiączkowe obustronnie nieobecne. W konsekwencji zdiagnozowano niedosłuch mieszany obustronnie i przewlekły stan zapalny ucha środkowego prawego z perforacją błony bębenkowej. T. T., w złożonym przez ustanowionego pełnomocnika odwołaniu od wymienionej na wstępie decyzji z dnia [...]r. Nr [...], zakwestionował stanowisko organu inspekcji sanitarnej podnosząc, iż pracował w narażeniu na hałas. Wskazał, iż nie stwierdzono żadnych innych okoliczności mogących stanowić o narażeniu na hałas ani też nie stwierdzono zmian chorobowych samoistnych. Według odwołującego praca w ekspozycji na czynnik szkodliwy stanowi jedyną przyczynę rozpoznanego u niego urazu akustycznego, a zatem obowiązkiem organu inspekcji sanitarnej było stwierdzenie zawodowej etiologii tego schorzenia. W odwołaniu zawarto wniosek o powtórne przeprowadzenie badań przez inną placówkę medyczną na okoliczność występowania u odwołującego choroby zawodowej oraz zmianę decyzji organu I instancji w taki sposób, że zostanie stwierdzona u niego choroba zawodowa narządów słuchu wymienioną w poz. 21 wykazu chorób zawodowych. Decyzją Nr [...] z dnia [...]r. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K., działając na mocy art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie organu I instancji, określając je , jako wydane w przedmiocie "braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej –obustronnego trwałego odbiorczego ubytku słuchu typu ślimakowego lub czuciowo-nerwowego spowodowanego hałasem, wyrażony podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym, obliczony, jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1,2,i 3 kHz wymieniony w pozycji 21 wykazu chorób określonych w rozporządzeniu z dnia 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych." Postępowanie w sprawie przeprowadzono na podstawie art. 235¹ kodeksu pracy, § 8 i § 11 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych ( Dz. U. Nr 105 poz. 869). W uzasadnieniu wskazanej decyzji powołano się na treść § 11 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. wskazując, iż jest to przepis intertemporalny nakazujący stosować nowe regulacje prawne do postępowań wszczętych i niezakończonych do czasu wejścia w życie tego rozporządzenia. Nadto wskazano, iż przywołana norma prawna nakazuje organowi traktować jako skuteczne czynności dokonane w toku prowadzonego dotychczas postępowania, co dotyczy zwłaszcza wydanych już orzeczeń lekarskich. Zwrócono też uwagę, iż obustronny trwały odbiorczy ubytek słuchu typu ślimakowego lub czuciowo-nerwowego spowodowany hałasem, wyrażony podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym, obliczony, jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1,2,i3 kHz znajduje się w załączniku do nowego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. pod tą samą pozycją, co w załączniku do nieobowiązującego już aktu wykonawczego. Opisano stan faktyczny sprawy przytaczając treść decyzji organu I instancji, a także treść odwołania. Organ przedstawił przebieg pracy zawodowej odwołującego, opisując, iż T. T. pracował w okresie od 1980r. do 1984r. jako ładowacz pod ziemią w kontakcie z hałasem o poziomach stwarzających ryzyko uszkodzenia słuchu, a więc pracował w warunkach stwarzających ryzyko powstania przewlekłego urazu akustycznego. Powołano się także na treść wydanych przez uprawnione placówki medyczne w dniu [...]r. i [...]r. orzeczeń, które według organu, w świetle aktualnie obowiązujących przepisów zachowały swoją ważność, a w których rozpoznano niedosłuch mieszany obustronnie oraz przewlekły stan zapalny ucha środkowego prawego z perforacją błony bębenkowej i stwierdzono, iż stan narządu słuchu u badanego T. T. nie spełnia określonych w wykazie chorób zawodowych kryteriów diagnostycznych ze względu na rodzaj niedosłuchu, a w konsekwencji nie upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej słuchu. Rozpoznany u odwołującego niedosłuch mieszany należało zdaniem organu łączyć etiologicznie z przebytymi stanami zapalnymi ucha środkowego i nie jest on przyczynowo związany z działaniem hałasu w warunkach przewlekłej ekspozycji zawodowej. Odpowiadając na zarzuty zawarte w odwołaniu, organ inspekcji sanitarnej wyjaśnił, iż nie można ponowić badania lekarskiego odwołującego, gdyż wyczerpano dwuszczeblowy tryb diagnostyczno-orzeczniczy przewidziany w postępowaniu administracyjnym dotyczący chorób zawodowych. Brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej narządu słuchu wynika natomiast z faktu stwierdzenia niedosłuchu o lokalizacji wskazującej na inne niż hałas przyczyny uszkodzenia słuchu oraz istnienia innych samoistnych – pozazawodowych czynników przyczynowo-skutkowych. Nie godząc się ze stanowiskiem przedstawionym w przytoczonej decyzji, T. T. skierował do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę, w której podniósł, iż organ inspekcji sanitarnej nie uwzględnił warunków, w jakich pracował, a które stały się przyczyną powstania schorzenia narządów słuchu. W skardze wskazano, jako bezsporne, iż skarżący pracował w środowisku pracy, w którym występował czynnik szkodliwy w postaci ponadnormatywnego hałasu. Warunki pracy miały zatem niewątpliwy wpływ na wystąpienie zachorowania. Podkreślono, iż skarżący nie zgadza się wynikami postępowania epidemiologicznego w zakresie ustalania braku związku jego choroby z warunkami pracy. Odpowiadając na skargę, organ inspekcji sanitarnej nie znalazł podstaw do jej uwzględnienia i przytoczył dotychczasowo podnoszone argumenty. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Jak stanowi art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270) zwanej dalej p.p.s.a sądy administracyjne w zakresie swoich kompetencji sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, w tym wydawanych przez organy administracji decyzje. Kontrola ta przeprowadzana jest pod względem zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym, jak i procesowym. Wyłącznie w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa sąd administracyjny kontrolujący daną decyzje, władny jest ją wzruszyć. Bierze przy tym pod uwagę zarzuty zawarte w skardze, a także bada sprawę z urzędu, jak stanowi art. 134 § 1 p.p.s.a. Dokonawszy zatem kontroli legalności zaskarżonej decyzji w oparciu o przywołane wyżej normy prawne Wojewódzkie Sąd Administracyjny stanął na stanowisku, iż skarga zasługuje na jej uwzględnienie, aczkolwiek z innych, niż przywołane w niej przyczyn. Organ I instancji wydawał decyzję w dniu [...]r., a zatem pod rządem rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132 poz. 1115 z 2002 r.), które w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 czerwca 2008 r., sygn. P 23/07 (Dz.U. Nr 116, poz. 740) utraciło moc z dniem 3 lipca 2009 r.. W tej dacie weszło bowiem w życie rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. Nr 105, poz. 869). Organ II instancji rozpatrywał odwołanie wniesione od decyzji pierwszoinstancyjnej w dniu [...] r., a zatem pod rządami nowego rozporządzenia. W orzecznictwie powszechnie akceptowane jest stanowisko, że organ odwoławczy powinien ocenić sprawę według przepisów prawa materialnego obowiązujących w dniu wydania przezeń decyzji. Jeżeli przepisy prawa materialnego ulegną zmianie w czasie między wydaniem decyzji w I instancji, a rozpatrzeniem odwołania, organ II instancji - zachowując tożsamość sprawy, obowiązany jest uwzględnić nowy stan prawny, chyba że z nowych przepisów wynika co innego. Stosownie zatem do treści § 11 ust. 1 obowiązującego rozporządzenia - organ odwoławczy zobligowany był zastosować nowe przepisy prawa materialnego w zakresie chorób zawodowych. Trafnie wskazał Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarnego, że przepisy wymienione w załączniku do rozporządzenia z roku 2002 r. i jak i rozporządzenia aktualnie obowiązującego dotyczące obustronnego odbiorczego ubytku słuchu typu ślimakowego znajdują się w załączniku do rozporządzenia pod tą sama pozycją, co w załączniku nieobowiązującego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. Wskazać należy jednak uwagę, iż przepisy te nie są jednak identyczne. Jeśli chodzi o choroby wymienione pod poz. 21 załącznika do rozporządzenia, to rzeczywiście istnieje zgodność brzmienia, co do pierwszego członu znajdującego się tam zapisu. Obustronny trwały odbiorczy ubytek słuchu typu ślimakowego spowodowany hałasem poszerzony jednak został w stosunku do przepisów rozporządzenia z roku 2002 o drugi typ ubytku słuchu - czuciowo-nerwowy. Występuje zatem różnica w opisie schorzenia. Nie zgodne zatem ze stanem faktycznym sprawy było stwierdzenie w kontrolowanej decyzji, iż Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w G. w decyzji z dnia [...]r. nr [...] orzekł o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej w postaci "obustronnego trwałego odbiorczego ubytku słuchu typu ślimakowego lub czuciowo-nerwowego spowodowanego hałasem (...)" Zwraca się uwagę, iż opinie placówek diagnostycznych w niniejszej sprawie zostały wydane pod rządami rozporządzenia z roku 2002 r. Z treści uzasadnienia decyzji organu I instancji nie wynika, by analizowano wydane orzeczenia lekarskie także pod kątem nowego rozporządzenia, co byłoby zresztą niemożliwe ze względu na datę jego wejścia w życie ( 3 lipca 2009r.). Organ odwoławczy natomiast, poza przywołaniem nowego brzmienia nazwy choroby wymienionej pod poz. 21 wykazu do rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009r., w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie zawarł rozważań pod kątem ewentualnego rozpoznania u skarżącego schorzenia widniejącego w aktualnie obowiązującym wykazie chorób zawodowych, a więc - obustronnego trwałego odbiorczego ubytku słuchu typu czuciowo-nerwowego spowodowanego hałasem, wyrażonego podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym, obliczonym jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1,2 i 3 kHz. Stąd też - zdaniem Sądu – wydanie przedmiotowej decyzji było przedwczesne, gdyż stosownie do § 8 ust. 2 nowego rozporządzenia należało wystąpić do jednostek, które wydawały orzeczenia, o ich uzupełnienie poprzez wskazanie, czy stwierdzone u skarżącego schorzenia mieszczą się pod poz. 21 nowego rozporządzenia. Skoro zaskarżona decyzja zapadła z naruszeniem § 8 ust. 2 nowego rozporządzenia oraz z naruszeniem art. art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik spraw, przeto podlegała ona uchyleniu. Ponownie rozpatrując sprawę, organ I instancji dostosuje się do powyższych wskazań. Przed wydaniem decyzji, wystąpi do Instytutu Medycyny Pracy o wydanie opinii uzupełniającej uwzględniającej cały opis choroby zawodowej zawarty w pkt 21 załącznika do nowego rozporządzenia, w celu jednoznacznego określenia czy schorzenia stwierdzone u skarżącego mogą stanowić chorobę zawodową narządu słuchu. Z tych względów należało orzec jak w sentencji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).