IV SA/Gl 765/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Walentek (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik Asesor WSA Edyta Żarkiewicz Protokolant Referent – stażysta Ewa Pasiek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 stycznia 2008r. sprawy ze skargi H. D., R. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie przydziału lokalu mieszkalnego oddala skargę Postanowieniem z dnia [...], wydanym przez Wiceprezydenta Miasta K., wznowione zostało postępowanie w sprawie przydziału lokalu mieszkalnego przy ul. [...] w K. zajmowanego przez H. i R. D. Następnie decyzją z dnia [...] Prezydent Miasta K. umorzył postępowanie w sprawie uchylenia decyzji z dnia [...] o przydziale tego lokalu. W wyniku odwołania H. i R. D. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] uchyliło decyzję organu I instancji i odmówiło uchylenia decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia [...] W oparciu o przepis przejściowy art. 63 ustawy dnia 2 lipca 1994 r. o najmie lokali i dodatkach mieszkaniowych (tj. Dz. U. nr 120 z 1998 poz. 1787 ze zm.), organ przyjął brak przesłanek do umorzenia postępowania. Ponadto zdaniem organu w sprawie wystąpiła podstawa do wznowienia postępowania z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., bowiem z dokonanych w [...] r. pomiarów wynika, że powierzchnia lokalu jest inna niż wynika to z umowy najmu. Decyzja nie mogła być natomiast uchylona ze względu na upływ terminu, o którym mowa w art. 146 §1 k.p.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 20 kwietnia 2005 r. sygn. akt IV SA/Ka 1828/03 stwierdził nieważność powyższej decyzji. Sąd uznał, że z przyczyn określonych w art. 146 § 1 k.p.a. nie można było wydać decyzji o odmowie uchylenia decyzji ostatecznej w sytuacji, gdy organ uznał wystąpienie podstaw wznowienia. Za rażące naruszenie wskazał przyjęcie dopuszczalności prowadzenia postępowania wznowieniowego na przepisie art. 63 ustawy o najmie lokali i dodatkach mieszkaniowych, który utracił moc z dniem 10 lipca 2001 r. na podstawie art. 39 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy o zmianie kodeksu cywilnego (Dz.U. Nr 71, poz. 733). Ponadto zastrzeżenia Sądu budziło postanowienie o wznowieniu postępowania podpisane przez Wiceprezydenta K., który nie jest organem administracji publicznej w rozumieniu art. 5 § 2 pkt 3 k.p.a. Ponadto Sąd zwrócił uwagę, iż od 10 lipca 2001 r., zgodnie z art. 27 ust. 1 ustawy o ochronie praw lokatorów (...), sprawy dotyczące najmu lokali mieszkalnych w ogóle nie mogą być merytorycznie rozstrzygane w trybie administracyjnym. Decyzją z dnia [...] Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...]. Organ uznał, że w sprawie zaistniały podstawy do umorzenia postępowania bowiem sprawa dotycząca najmu lokalu jest sprawą cywilną i utraciła charakter sprawy administracyjnej, a zatem w ogóle nie może być rozstrzygana w trybie administracyjnym. W wyniku wniesionej skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 9 stycznia 2007 r. sygn. akt IV SA/ GL 803/05 uchylił zaskarżoną decyzję. Sąd uznał, iż ze stanowiska zajętego w wyroku z dnia 25 kwietnia 2006 r. nie wynika, jak przyjął organ, że przepis art. 27 ust. 1 ustawy o ochronie praw lokatorów (...) stoi na przeszkodzie dopuszczalności wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego decyzją ostateczną z zakresu spraw dotyczących najmu lokali mieszkalnych wydaną przed wejściem w życie tej ustawy. Zdaniem Sądu wznowienie postępowania było dopuszczalne, o ile zaistniały warunki do wszczęcia tego postępowania, natomiast niedopuszczalne było wyłącznie wydanie merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie w przypadku wystąpienia przyczyn wznowienia. Sąd zwrócił uwagę, że organ zobowiązany był ustalić prawidłowość wznowienia postępowania przez Wiceprezydenta Miasta K. Brak upoważnienia do działania w imieniu organu, w ocenie Sądu, czyniłby postępowanie wznowieniowe bezskutecznym. Natomiast w dalszej kolejności Sąd zajął również stanowisko w kwestii prawidłowości ustaleń co do przyjęcia przyczyn wznowienia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] Nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. uchyliło decyzję z dnia [...] i umorzyło postępowanie organu I instancji. Organ ten w wyniku ponownego rozpoznania sprawy ustalił, iż Wiceprezydent K. M.L. nie posiadał upoważnienia do podpisania postanowienia o wznowieniu postępowania w imieniu Prezydenta Miasta K. Na tej podstawie uznał, że postępowanie zostało wznowione przez organ niewłaściwy, zatem było bezprzedmiotowe i podlegało umorzeniu. Nadto, jak zauważył, w przedmiotowym postanowieniu nie wskazano żadnej przyczyny wznowienia wymienionej w art 145 § 1 pkt 1-8 k.p.a. W jego treści powołano jedynie art. 149 § 1 k.p.a. informując stronę, że odpowiedź na przedstawione zarzuty zawarte w przesłanej korespondencji przekazana zostanie po zebraniu całego materiału dowodowego w sprawie. Z postanowienia tego ani z akt sprawy nie wynika, by strona złożyła formalny wniosek o wznowienie postępowania. Wszelkie pisma dotyczą wprawdzie zawyżenia pomiaru mieszkania od [...] r., lecz żadna z przesłanek wznowienia nie została w nich wskazana. Organ przyjął więc, że postępowanie zostało wznowione z urzędu jednakże bez wskazania jakiejkolwiek podstawy wznowienia, co oznacza, że również z tej przyczyny było ono bezprzedmiotowe. W skardze na powyższą decyzję H. i R. D. nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem wnieśli o wydanie decyzji o przydziale przedmiotowego mieszkania z prawidłowym pomiarem [...] m kw.. Powołując się na zawyżenie powierzchni użytkowej w decyzji o przydziale lokalu z [...] oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 20 kwietnia 2005 r. sygn. akt IV SA/Ka 1828/03 stwierdzający, ich zdaniem, nieważność decyzji o przydziale mieszkania wywodzili, iż powinna być wydana decyzja z prawidłowym obmiarem według książki obmiaru i dokumentacji technicznej budynku. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową w argumentację. Ponadto wskazał, że powołanym w skardze wyrokiem została stwierdzona nieważność decyzji Kolegium z dnia [...], a nie decyzji z dnia [...] o przydziale lokalu mieszkalnego. Ponadto organ podniósł, że zaskarżona decyzja uwzględnia ocenę prawną oraz wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 9 stycznia 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy stwierdzić, że stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z kolei w myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), w przypadku gdy sąd stwierdzi naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenia prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć wpływ na wynik sprawy – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Przeprowadzając kontrolę legalności zaskarżonej decyzji Sąd stwierdził, że decyzja ta odpowiada prawu. W pierwszej kolejności przyjdzie wskazać, że zaskarżona tu decyzja została wydana po uprzednim uchyleniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 9 stycznia 2007 r. o sygn. akt IV SA/Gl 803/05 decyzji tego organu z dnia [...] utrzymującej w mocy decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia [...] o umorzeniu postępowania w sprawie uchylenia decyzji z dnia [...] nr [...] o przydziale lokalu mieszkalnego w K. przy ul. [...] Rozważając zatem kwestię zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, należało mieć na względzie art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zgodnie z którym ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Ocena prawna o jakiej mowa w powołanym przepisie dotyczyć może zarówno wykładni prawa materialnego i procesowego jak i braku wyjaśnienia w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym istotnych okoliczności stanu faktycznego. Obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej i wskazaniom sądu co do dalszego postępowania wyrażonym w wyroku sądu administracyjnego, ciążący na organie i na sądzie może być wyłączony tylko w wypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego lub w przypadku uchylenia wyroku sądu w wyniku wniesienia środka zaskarżenia (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 lipca 1999 r. sygn. akt IV SA 1177/97 LEX 47301), co w niniejszej sprawie nie miało jednak miejsca. Przechodząc na grunt rozpoznawanej sprawy należy wskazać, że w powołanym wyżej wyroku z dnia 9 stycznia 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uznał, że przepis art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy oraz o zmianie przepisów kodeksu cywilnego, w oparciu o który Kolegium uprzednio utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji, nie stoi na przeszkodzie dopuszczalności wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego decyzją ostateczną z zakresu spraw dotyczących najmu lokali mieszkalnych wydaną przed wejściem w życie tej ustawy. Jednakowoż w ocenie Sądu wznowienie postępowania było dopuszczalne o ile zaistniały warunki do wszczęcia tego postępowania, natomiast niedopuszczalne było wyłącznie wydanie merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie w przypadku wystąpienia przyczyn wznowienia. Ponadto zdaniem Sądu organ, zgodnie z pierwszym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zapadłym w tej sprawie z dnia 20 kwietnia 2005 r. sygn. akt IV SA/Ka 1828/03, zobowiązany był ustalić prawidłowość wznowienia postępowania przez Wiceprezydenta Miasta K., który nie jest organem administracji publicznej w rozumieniu art 5 § 2 pkt 3 k.p.a. Brak upoważnienia do działania w imieniu organu, w ocenie Sądu, czyniłby postępowanie wznowieniowe bezskutecznym. Natomiast w dalszej kolejności Sąd zajął również stanowisko w kwestii prawidłowości ustaleń co do przyjęcia przyczyn wznowienia. Sąd również uznał wadliwość rozstrzygnięcia (osnowy decyzji) organu I instancji. Rozpatrując sprawę ponownie organ zgodnie z wytycznym Sądu w pierwszej kolejności badał czy w sprawie w istocie doszło do wszczęcia postępowania wznowieniowego. Trzeba wskazać, że w przeciwieństwie do postępowania zwykłego oraz pozostałych trybów nadzwyczajnych przewidzianych w Kodeksie postępowania administracyjnego wszczęcie postępowania w sprawie wznowienia postępowania administracyjnego następuje w formie postanowienia (art. 149 § 1 k.p.a.). Postanowienie to dopiero otwiera postępowanie w sprawie wznowienia postępowania. Jest to istotny akt procesowy, bowiem wskazuje na przesłanki uzasadniające wznowienie postępowania. Z brzmienia art. 149 § 2 k.p.a. regulującego przebieg postępowania wznowieniowego wynika, że dopiero wydanie postanowienia o wznowieniu postępowania daje podstawę do rozpatrzenia dwóch połączonych ze sobą spraw, to jest sprawy dotyczącej przyczyny wznowienia oraz drugiej, co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. Powyższe prowadzi do wniosku, że żadnego z tych postępowań nie można przeprowadzić bez wydania postanowienia przewidzianego w art. 149 § 1 k.p.a., a jednocześnie dopiero wydanie takiego postanowienia stwarza możliwość przeprowadzenia postępowania określonego w art. 149 § 2 k.p.a., które może doprowadzić do wydania jednej z decyzji wymienionych w art. 151 k.p.a. z uwzględnieniem art. 146 k.p.a. Tymczasem, jak wynika z ustaleń Kolegium, do wszczęcia postępowania w sprawie nie doszło, bowiem postanowienie o wznowieniu postępowania z dnia [...] zostało wydane przez podmiot, który nie jest organem w rozumieniu przepisów art. 5 § 2 pkt 3 k.p.a. Wiceprezydent Miasta K. nie jest organem jednostki samorządu terytorialnego. Organem tym, zgodnie z art. 26 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.), jest wójt, burmistrz, prezydent miasta. Wiceprezydent mógł jedynie działać w imieniu organu na podstawie udzielonego mu upoważnienia (art. 39 ust. 2 powołanej wyżej ustawy). Jednakowoż, jak ustaliło Kolegium, Wiceprezydent podpisujący to postanowienie takiego upoważnienia nie posiadał. Zatem czynność procesowa w formie postanowienia o wznowieniu postępowania w rozpoznawanej sprawie nie mogła wywołać skutków prawnych. Skoro więc nie doszło do wszczęcia postępowania, to postępowanie prowadzone w sprawie było bezprzedmiotowe, to zaś uzasadniało uchylenie decyzji organu I instancji i umorzenie postępowania przed organem I instancji. Dodatkowo należy zauważyć, że przedmiotowe postanowienie w ogóle nie wskazuje jakiejkolwiek przesłanki wznowienia wymienionej w art. 145 § 1 pkt 1-8 k.p.a.. Powyższe ma istotne znaczenie bowiem, jak już wyżej podniesiono, dalsze postępowanie prowadzone po wszczęciu postępowania zmierza do ustalenia czy wskazana w postanowieniu o wszczęciu tego postępowania przyczyna wznowienia rzeczywiście wystąpiła w sprawie i jakie z tego wynikają skutki dla rozstrzygnięcia sprawy. W tym zakresie słusznie również zauważono, że ani z treści postanowienia ani z akt sprawy nie wynika aby strona złożyła wniosek o wznowienie postępowania. Samo zaś kierowanie pism (skarg) w kwestii dotyczącej powierzchni mieszkaniowej, która nie odpowiada powierzchni zawartej w decyzji o przydziale lokalu oraz w umowie zawartej na podstawie przydziału, nie stanowiło podstawy do wszczęcia postępowania wznowieniowego na wniosek. Organ słusznie zatem przyjął, że postępowanie to było prowadzone z urzędu, w takim jednak przypadku niepodanie w postanowieniu wszczynającym to postępowanie przyczyny wznowienia w istocie również czyniło to postępowanie bezprzedmiotowym. Wobec powyższego przyjdzie stwierdzić, że organ wydał rozstrzygnięcie zgodnie z oceną prawną oraz wytycznymi zawartymi w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 9 stycznia 2007 r. Całokształt rozważań prowadzi zatem do wniosku, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uznając skargę za nieuzasadnioną, orzekł jak w sentencji.