IV SA/Gl 770/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik Sędzia WSA Andrzej Matan Protokolant st. sekr. sądowy Magdalena Nowacka-Brzeźniak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 maja 2013 r. sprawy ze skargi T. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie rodziny zastępczej uchyla zaskarżone postanowienie. Decyzją z dnia [...] r. Starosta C. ustalił dla T. S. opłatę za pobyt jej dziecka w pieczy zastępczej. Decyzja ta została doręczona na adres strony w dniu 27 marca 2012 r. W piśmie datowanym na dzień 24 kwietnia 2012 r., a skierowanym do organu I instancji, T. S. wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy, w tym zaktualizowanie wywiadu środowiskowego. Podniosła przy tym, że nie mogła się w terminie ustosunkować do decyzji, którą otrzymała w dniu 27 marca 2012 r., ponieważ nie było jej w domu (była u rodziny), a domownicy list odebrali i położyli do kredensu, nie powiadamiając jej o tym. Zaskarżonym postanowieniem Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. w trybie art. 134 kpa stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Kolegium ustaliło, że decyzja I instancji została odebrana przez adresata T. S. w dniu 27 marca 2012 r., a zatem termin do wniesienia odwołania upłynął z dniem 10 kwietnia 2012 r., natomiast odwołanie zostało sporządzone dopiero w dniu 24 kwietnia 2012 r., a przyjęte w dziennik podawczy organu w dniu następnym, a zatem z uchybieniem ustawowego terminu. Strona nie zwróciła się przy tym z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, wraz z odwołaniem nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu, a ponadto nie wiadomo kiedy ustała przyczyna uchybienia terminowi. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, skierowanej w istocie przeciwko wskazanemu postanowieniu Kolegium, T. S. wskazała, że jej odwołanie nie zostało przyjęte z powodu przekroczenia terminu. Zwróciła się z prośbą o przywrócenie terminu powołując się na okoliczność, że decyzję odebrała sąsiadka w czasie nieobecności skarżącej w okresie od 13 marca do 22 kwietnia 2012 r. Po powrocie do domu i zapoznaniu się z decyzją złożyła odwołanie. W dalszej części skargi podniosła kwestie natury merytorycznej. Odpowiadając na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Dodatkowo stwierdził, że skarżąca odebrała decyzję osobiście, a nie przez sąsiadkę, odwołanie złożyła bezpośrednio wg. dziennika podawczego w dniu 25 kwietnia 2012 r., nie złożyła wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania oraz nie przedłożyła dowodu na okoliczność nieobecności w domu z powodu wyjazdu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zaskarżone postanowienie nie może się ostać, bowiem zapadło z naruszeniem przepisów postępowania, mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W szczególności za dowolne należy uznać ustalenie organu odwoławczego, według którego skarżąca nie wniosła prośby o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Wprawdzie nie sformułowała literalnie takiej prośby, lecz wskazała przyczyny niezachowania terminu. W świetle treści pisma skarżącej z dnia 24 kwietnia 2012 r. zakwalifikowanie go wyłącznie jako odwołanie nie było usprawiedliwione. Skarżąca jednoznacznie nie oznaczyła charakteru tego pisma jako odwołania, ani też nie kierowała go do organu odwoławczego. Domagała się natomiast ponownego rozpatrzenia jej sytuacji z jednoczesnym podaniem powodów, dla których nie mogła się terminowo ustosunkować do wydanej decyzji. Taka treść wcale nie musiała kwalifikować owego pisma jako odwołania, lecz np. jako nowe podanie, czy też wniosek o uruchomienie jakiegoś trybu nadzwyczajnego – choćby z art. 155 kpa. Tym bardziej na właściwą reakcję organów zasługiwał ten fragment pisma, w którym skarżąca wyraźnie podaje okoliczności skutkujące niemożnością ustosunkowania się przez nią do decyzji w obowiązującym do odwołania się (?) terminie. W orzecznictwie podkreśla się, że zasady ogólne procedury administracyjnej, zawarte w art. 7 – 9 kpa wymagają, by w takich sytuacjach intencje strony były właściwie odczytane, a w razie wątpliwości – należycie wyjaśnione (por. wyrok NSA z dnia 18 czerwca 2010 r., sygn. akt. I OSK 382/10, dostępny w internecie). Tymczasem organ odwoławczy arbitralnie uznał pismo skarżącej za odwołanie, przy całkowitym pominięciu zawartych w tym piśmie twierdzeń, które mogły być ocenione w aspekcie prośby o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. W obecnej skardze skarżąca już wyraźnie sformułowała taką intencję. Kolegium wykazało się zresztą niekonsekwencją, gdyż z jednej strony nie dopatrzyło się prośby o przywrócenie terminu, a z drugiej wypowiadało się o nieuprawdopodobnieniu braku winy w uchybieniu terminu oraz o problemie ustalenia, kiedy ustała przyczyna uchybienia terminu, które to kwestie wykraczają poza przesłanki z art. 134 kpa, a wymagają rozważenia właśnie w ramach orzekania w przedmiocie przywrócenia terminu. Zastrzeżenia budzą również niektóre inne ustalenia Kolegium. Stanowczo stwierdziło ono m. in., że decyzja została odebrana przez skarżącą, co ma wynikać ze zwrotnego potwierdzenia odbioru. Nie jest to jednak oczywiste, nie tylko ze względu na odmienne, a nawet zmienne twierdzenia skarżącej, ale i z porównania podpisu na owym potwierdzeniu odbioru z innymi podpisami skarżącej złożonymi w ramach niniejszej sprawy. Wydaje się, że różnica tych podpisów w stosunku do uwidocznionego na wskazanym potwierdzeniu odbioru decyzji jest ewidentna. Nawet dla prawidłowego zastosowania art. 134 kpa należało wyjaśnić okoliczności doręczenia decyzji, gdyż doręczyciel odnotował, że przesyłkę doręczono adresatowi. Gdyby zapis ten mijał się z rzeczywistym stanem rzeczy, to nie wiadomo, czy w ogóle doszło do skutecznego doręczenia w trybie art. 43 kpa. Jak już wyżej zauważono, skarga w istocie precyzuje, że intencją skarżącej było ubieganie się o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. O ile zatem organ odwoławczy ustali prawidłowość doręczenia decyzji organu I instancji, to w następnej kolejności przeprowadzi postępowanie co do przywrócenia terminu w zakresie którego z naruszeniem powołanych zasad ogólnych oraz art. 7 i 77 § 1 kpa sprawa nie została wyjaśniona, a przed jej rozstrzygnięciem orzekanie w trybie art. 134 kpa o uchybienie terminu nie jest możliwe. Z tych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) orzeczono, jak w sentencji. mw