IV SA/Gl 773/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga - Gajewska Sędzia WSA Andrzej Matan (spr.) Protokolant Monika Rał po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 marca 2014 r. sprawy ze skargi H. G. na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w D. decyzją z dnia [...] nr [...] odmówił stwierdzenia u H.G. choroby zawodowej wywołanej działaniem promieniowania jonizującego, wym. w poz. 16 chorób zawodowych z rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. nr 105, poz. 869). Decyzję wydano w oparciu o postępowanie wyjaśniające dotyczące narażenia H.G. na promieniowanie jonizujące występujące w miejscu pracy oraz orzeczenia lekarskie Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S. (dalej: WOMP) z dnia [...]nr [...] i Przychodni Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego (dalej IMPiZŚ) w S. z dnia [...] nr [...] i orzeczenie uzupełniające IMPiZŚ z dnia [...] nr [...]. Lekarze specjaliści nie rozpoznali u strony choroby zawodowej. Od powyżej decyzji strona wniosła odwołanie, wskazując na zastrzeżenia w kwestii dokonanej oceny narażenia na promieniowanie jonizujące. Podkreśliła m.in., iż cierpi na dolegliwości układu płciowego (bóle jąder, utrata wzwodu i erekcji), schorzenia skóry i przewlekłe choroby układu nerwowego spowodowane działaniem promieniowania jonizującego. [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. decyzją z dnia [...] nr [...] utrzymał zaskarżoną decyzję w całości w mocy. W uzasadnieniu decyzji przedstawiono przebieg dotychczasowego postępowania w sprawie oraz poczynione w jego wyniku ustalenia. Wskazano, iż H.G. pracował w latach [...] w KWK A w B. (następca prawny B S.A. oddz. w D. zakład C w D.) na stanowiskach stażysty pod ziemią dozorcy urządzeń teletechnicznych pod ziemią sztygara zmianowego urządzeń elektrycznych pod ziemią sztygara oddziałowego i zmianowego oddziału łączności pod ziemią oraz w latach [...] w KWK D w B. (następca prawny wcześniejszego pracodawcy) na stanowisku sztygara zmianowego urządzeń elektrycznych pod ziemią. Akta uzupełniono również o ocenę narażenia na promieniowanie jonizujące uzyskane z archiwum Centralnego Laboratorium Ochrony Radiologicznej. Stwierdzono ostatecznie, że H.G. dokonując kontroli w ramach ochrony radiologicznej pod ziemią pracował w warunkach stwarzających ryzyko powstania choroby zawodowej wywołanej promieniowaniem. Strona została poddana badaniu w Poradni Chorób Zawodowych WOMP w S. (orzeczenie lekarskie z dnia [...] nr [...]), gdzie lekarze specjaliści biorąc pod uwagę wyniki badań kardiologicznych, okulistycznych, dermatologicznych, badań morfologii krwi obwodowej, które nie wykazały zmian mogących być następstwem pracy w narażeniu na promieniowanie jonizujące, odmówili rozpoznania choroby zawodowej wywołanej działaniem czynnika jonizującego. Dodatkowo po badaniu w Przychodni Chorób Zawodowych IMPiZŚ w S. (orzeczenie lekarskie z dnia [...] nr [...]), lekarze specjaliści również orzekli o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej wywołanej promieniowaniem jonizującym. Orzeczenie to zapadło po zapoznaniu się lekarzy z oceną narażenia na promieniowanie jonizujące na środowisku pracy oraz wynikami badań lekarskich, w tym konsultacji okulistycznej. W związku z twierdzeniem strony, że poza kontaktem z naturalnym promieniowaniem jonizującym, pochodzącym od wód dołowych i górotworu, była narażona na promieniowanie jonizujące podczas obsługi urządzeń sterujących załadunkiem i rozładunkiem węgla oraz wskaźników uzupełniania rurociągów podsadzkowych zawierających izotopy pierwiastków kobaltu i cezu organ pierwszej instancji zwrócił się do IMPiZŚ o wydanie orzeczenia uzupełniającego. IMPiZŚ w S. orzeczenie lekarskim uzupełniającym z dnia [...] nr [...] ponownie odmówił rozpoznania choroby zawodowej wywołanej promieniowaniem jonizującym. Jak stwierdzono w uzasadnieniu tego orzeczenia, nawet gdyby przyjąć istnienie źródła promieniowania w miejscu pracy H.G. to badania okulistyczne, dermatologiczne i krwi obwodowej, przeprowadzone w IMPiZŚ w S. nie wykazały skutków działania takiego promieniowania i nie ujawniły zmian, które mogłyby być następstwem narażenia na nie. Organ odwoławczy po przeanalizowaniu całości zebranego materiału dowodowego, zwłaszcza nie budzących wątpliwości spójnych w konkluzjach orzeczeń lekarskich WOMP i IMPiZŚ w S., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. H.G. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach domagał się zmiany niekorzystnej dla niego decyzji. Skarżący podtrzymał zarzuty zawarte w odwołaniu. Opisał przebieg pracy zawodowej, gdzie jego zdaniem był narażony na promieniowanie jonizujące, które wywołało u niego chorobę zawodową, niszcząc mu zdrowie. Szczegółowo opisał swoje dolegliwości, wiążąc je ze skutkami narażenia na takie promieniowanie. Podkreślił, że pracował w zespole 9 osób, zajmujących się konserwacją urządzeń emitujących promieniowanie jonizujące, z których przy życiu został jedna (poza nim), cierpiąca na podobne dolegliwości. W odpowiedzi na skargę organ przytoczył argumentację powołaną w uzasadnieniu skarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kierując się wskazanym kryterium legalności, sądy administracyjne dokonują zatem oceny zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Z kolei, stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej: p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, co oznacza, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. (dalej: [...]PWIS) z dnia [...] nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w D. (dalej: PPIS) z dnia [...] nr [...] o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wywołanej promieniowaniem jonizującym, wymienionej w pozycji 16 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105 z 2009 r., poz. 869, dalej: rozporządzenie). Materialnoprawne przesłanki stwierdzenia choroby zawodowej określa definicja sformułowana w art. 235¹ ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 ze zm.). Za chorobę zawodową uważa się chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". W świetle powyższych regulacji szczególnego podkreślenia wymaga, że tylko rozpoznanie u badanego jednej z chorób wskazanych w wykazie chorób zawodowych pozwala organowi inspekcji sanitarnej, tj. właściwemu inspektorowi sanitarnemu, na wydanie decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej. Ponadto, niezbędne jest również ustalenie, że wystąpienie zdiagnozowanej jednostki chorobowej, zamieszczonej w powyższym wykazie, bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem zostało spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w miejscu pracy lub w związku ze sposobem wykonywania pracy. Brak którejkolwiek z wymienionych przesłanek w stanie faktycznym sprawy wyklucza możliwość stwierdzenia choroby zawodowej. Zdaniem Sądu, zgromadzony w przedmiotowej sprawie materiał dowodowy nie dawał podstawy do stwierdzenia choroby zawodowej u skarżącego. Został oceniony wszechstronnie i na jego podstawie wyciągnięto trafne wnioski. Bezspornie skarżący w okresie zatrudnieni pracował w warunkach stwarzających ryzyko powstania choroby zawodowej opisanej w poz. 16 wykazu, stanowiącego załącznik do cytowanego wyżej rozporządzenia. Choroby wywołane działaniem promieniowania jonizującego, jak wynika z opisu, to: 1/ ostra choroba popromienna uogólniona po napromieniowaniu całego ciała lub przeważającej jego części (okres, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym wynosi 2 miesiące); 2/ ostra choroba popromienna o charakterze zmian zapalnych lub zapalno-martwiczych skóry i tkanki podskórnej (okres, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym wynosi 1 miesiąc); 3) przewlekłe popromienne zapalenie skóry (okresu, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym wynosi nie można określić); 4/ przewlekłe uszkodzenie szpiku kostnego (okresu, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym wynosi nie można określić); 5/ zaćma popromienna (okres, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym wynosi 10 lat). Dla stwierdzenia choroby zawodowej niezbędne było zatem rozpoznanie jednego z tych schorzeń przez uprawnioną placówkę diagnostyczną i ewentualne powiązanie go z tymi warunkami pracy. W trakcie postępowania wyjaśniającego uzyskano dwa orzeczenia, sporządzone przez lekarzy specjalistów zatrudnionych w upoważnionych jednostkach medycznych oraz orzeczenie uzupełniające placówki II stopnia Pierwsze z nich, po przeprowadzeniu badań, sporządzili lekarze specjaliści z Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w K. - Poradnia Chorób Zawodowych w S. (orzeczenie lekarskie z dnia [...] nr [...]). Drugie, także po przeprowadzeniu badań, lekarze specjaliści z Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. ( orzeczenie lekarskie z dnia [...] nr [...]). Na wniosek PPIS w D., po uzyskaniu informacji o narażeniu skarżącego na promieniowanie jonizujące w latach [...] IMPiZŚ w S. sporządził orzeczenie uzupełniające z dnia [...] nr [...]. Konkluzje, wynikające z tych orzeczeń, są analogiczne. Lekarze nie znaleźli podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, bowiem przeprowadzone badania nie ujawniły zmian, które mogły być następstwem działania promieniowania jonizującego. W tym miejscu należy podkreślić, ze Sąd nie dopatrzył się podstaw do kwestionowania prawidłowości opinii kompetentnych placówek medycznych. Każde orzeczenie lekarskie dotyczące rozpoznania choroby zawodowej, podjęte przez uprawnionego lekarza jednostki orzeczniczej I i II stopnia, ma charakter szczególnej opinii, bez której organ sanitarny nie może dokonać we własnym zakresie rozpoznania choroby i ustalenia, czy mieści się ona w wykazie chorób zawodowych. Organ jest więc takim orzeczeniem związany i nie ma prawa do dokonania samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do zaprzeczenia wynikom badań lub zdiagnozowania odmiennego schorzenia. Podkreśla to NSA w wyroku z dnia 12 maja 2010 r. , I OSK 335/10 (LEX nr 597546): "Państwowy Inspektor Sanitarny wydający decyzję w sprawie choroby zawodowej, nie jest uprawniony do kontroli merytorycznej orzeczeń lekarskich uprawnionych do rozpoznawania chorób zawodowych jednostek organizacyjnych, ani też dokonywania własnych ustaleń prowadzących do odmiennego rozpoznania jednostki chorobowej." Związanie organu sanitarnego orzeczeniem kompetentnej placówki medycznej nie jest wprawdzie tożsame z bezkrytyczną akceptacją zawartych w nim informacji, jako że podlega ocenie dowodowej w zakresie zachowania kryteriów wyznaczonych treścią art. 7, art. 77 §1 i art. 107 § 3 k.p.a. Nie oznacza to jednak możliwości kwestionowania ujętego w orzeczeniu rozpoznania w sytuacji, gdy nie budzi ono wątpliwości w świetle pozostałych dowodów. Istotą związania, o którym mowa wyżej jest bowiem to, że organy administracji nie dysponują środkami mogącymi wspomniane orzeczenia podważyć. Wobec powyższego Sąd, nie mógł uwzględnić argumentów podnoszonych w skardze. Ze względu na wyczerpania trybu postępowania określonego w rozporządzeniu RM z 2009 r. należy uznać, iż wszystkie istotne okoliczności sprawy zostały wyjaśnione. Nie stwierdzono również naruszenia zasady swobodnej oceny dowodów; W tym stanie rzeczy, ze względu na brak podstaw do kwestionowania zgodności zaskarżonej decyzji z prawem, skargę należało oddalić, na podstawie art. 151 p.p.s.a.