IV SA/Gl 777/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: , Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax, , , po rozpoznaniu w dniu 22 października 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. O. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji przyznającej specjalny zasiłek celowy w kwestii sprzeciwu skarżącej od postanowienia z dnia 19 września 2018 r. postanawia: zaskarżone postanowienie utrzymać w mocy Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach postanowieniem z dnia 19 września 2018 r. odmówił przyznania prawa pomocy M. O. w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wskazał, że sytuacja życiowa skarżącej, która jest osobą schorowaną, jest niewątpliwie trudna, jednakże miesięczna suma dochodów netto skarżącej i jej męża wynosi około 3.420 zł. Ponadto skarżąca przedłożyła wiele faktur obrazujących zakup materiałów budowlanych w okresie dwóch lat i kilku miesięcy. Zdaniem referendarza takie wydatki remontowe nie mieszczą się w pojęciu elementarnych, podstawowych potrzeb życiowych. Tym bardziej, że skarżąca nie jest właścicielem zamieszkiwanego domu, lecz jedynie przebywa tam na podstawie umowy dożywocia, więc ona nie powinna pokrywać kosztów remontowych. Powyższy fakt świadczy o istnieniu po stronie skarżącej pewnych i realnych możliwości płatniczych. Ponadto uwzględniwszy relację pomiędzy dochodem rodziny skarżącej i rozmiarem koniecznych, udokumentowanych wydatków na utrzymanie tego gospodarstwa domowego nie można uznać, aby skarżąca miała ponieść dotkliwą szkodę w wyniku opłacenia adwokata. Jednocześnie nie można uwzględnić wydatków na spłatę zaciągniętych pożyczek, gdyż zobowiązania cywilnoprawne nie mogą mieć pierwszeństwa przed kosztami postępowania sądowego. W piśmie z dnia 4 października 2018 r. skarżąca wniosła sprzeciw od powyższego postanowienia. Podniosła, że jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym i otrzymuje rentę w kwocie prawie 1200 zł. Zakup materiałów budowlanych finansowany jest z zaciągniętych pożyczek, bo zamieszkiwany budynek znajduje się w złym stanie technicznym. Syn skarżącej jest właścicielem tego budynku i w nim nie zamieszkuje. Mąż skarżącej pobiera emeryturę w kwocie ponad 2200 zł. Jako wydatki skarżąca podała: spłatę pożyczki 600 zł miesięcznie, koszty leczenia dwie faktury 220 zł i 299 zł, zakup paliwa do samochodu 100 zł miesięcznie, zakup leków 6 razy 250 zł, rachunki za prąd 71 zł miesięcznie i wodę 6 razy 64 zł oraz butla dwa razy 46 zł miesięcznie, ubezpieczenie męża skarżącej 82,50 zł miesięcznie oraz skarżącej 4 razy 71 zł rocznie, przegląd samochodu skarżącej oraz samochodu jej męża po 100 zł rocznie, ubezpieczenie roczne tych samochodów 954 zł rocznie, zakup żywności 1000 zł miesięcznie, środki czystości 50 zł miesięcznie, opłaty komunalne 6 razy 57,20 zł rocznie, dwie pary butów dla skarżącej i jej męża łącznie 1200 zł rocznie, ubrania łącznie 1260 zł rocznie, opłaty za telefon 66 zł miesięcznie, pościel i ręczniki około 300 zł rocznie i zakup węgla i miału łącznie 3160 zł rocznie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na podstawie art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302), zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W myśl § 2 tego przepisu wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Przyjdzie zatem zważyć, że zgodnie z art. 243 § 1 P.p.s.a., stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Natomiast na mocy art. 245 § 1 P.p.s.a. może ono zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Warunkiem przyznania osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (zgodnie z art. 245 § 3 P.p.s.a. obejmującym zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmującym tylko ustanowienie jednego z wymienionych w tym przepisie profesjonalnych pełnomocników) jest wykazanie niemożności poniesienia pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Instytucja prawa pomocy przeznaczona jest dla osób ubogich, które nie posiadają żadnych środków, które mogą przeznaczyć na sfinansowanie swojego udziału w danym postępowaniu sądowym, bowiem odbyłoby się to z uszczerbkiem w koniecznym utrzymaniu ich oraz innych osób wchodzących do wspólnego w nimi gospodarstwa domowego. Skarżąca zażądała przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, jednakże zgodnie z regulacją art. 239 pkt 1 lit. a P.p.s.a. strona skarżąca jest zwolniona od kosztów sądowych i wniosek w tym zakresie nie podlega rozpoznaniu. Zdaniem Sądu odnosząc się wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata, skarżąca nie wykazała, że kwalifikuje się do przyznania prawa pomocy w tym zakresie. Niewątpliwie sytuacja życiowa skarżącej jest trudna, gdyż jest osobą niepełnosprawną, jednakże jak wynika z akt sprawy skarżąca i jej mąż uzyskują łącznych dochód w wysokości ponad 3400 zł. Jednocześnie różnica pomiędzy dochodami skarżącej a podanymi wydatkami w kwocie około 2500 zł miesięcznie (za wyjątkiem spłaty pożyczki) wynosi około 900 zł. Z powyższego wynika, że rodzina skarżącej osiąga średniomiesięcznie nadwyżkę dochodów nad wydatkami i skarżąca może poczynić oszczędności w celu pokrycia innych wydatków. Należy zauważyć, że osoba ubiegająca się o prawo pomocy powinna wcześniej poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznego do swojego utrzymania. Dopiero gdyby okazało się, że zgromadzenie w ten sposób jakiejkolwiek kwoty nie jest możliwe albo oszczędności poczynione w ten sposób okazały się niewystarczające – może zwrócić się o pomoc państwa (por. postanowienie NSA z dnia 19 marca 2012 r., sygn. akt I FZ 10/12). W przypadku skarżącej taka sytuacja nie występuje. Odnosząc się do podnoszonych w sprzeciwie okoliczności spłaty zaciągniętych zobowiązań w kwocie 600 zł miesięcznie na remont mieszkania należy wskazać, że ponoszenie wydatków związanych ze spłatą zaciągniętych zobowiązań nie może być uznane za przyczynę uzasadniającą przyznanie prawa pomocy. W orzecznictwie wielokrotnie wyjaśniano, że przedkładanie należności o charakterze prywatnoprawnym nad publicznoprawnymi nie może skutkować przerzuceniem ciężaru finansowania postępowań sądowoadministracyjnych strony na Skarb Państwa (por. postanowienie NSA z dnia 20 czerwca 2013 r., sygn. akt I FZ 224/13). W tej sytuacji nie uzasadniają uwzględnienia wniosku zarzuty skarżącej dotyczące konieczności spłaty pożyczki. Ponadto nabywca nieruchomości na podstawie umowy dożywocia (syn skarżącej) powinien finansować remonty lub poważniejsze naprawy. Jeżeli natomiast właściciel zwleka z ich przeprowadzeniem, to skarżąca może żądać zwrotu za ich dokonanie. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 260 § 1 i § 2 P.p.s.a. utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie.