IV SA/Gl 778/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Wiesław Morys (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga - Gajewska Sędzia WSA Teresa Kurcyusz - Furmanik Protokolant st.sekr.sąd. Alicja Sadowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 sierpnia 2009 r. sprawy ze skargi H.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta K. z [...] nr [...] Decyzją z dnia [...] r. Zastępca Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej K., działając z upoważnienia Prezydenta Miasta K., na podstawie art. 41 i 106 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.), odmówił przyznania skarżącemu świadczenia w postaci zasiłku celowego specjalnego na pokrycie kosztów zakupu żywności z uwzględnieniem wymogów wynikających z konieczności przestrzegania przez skarżącego [...]. Z uzasadnienia decyzji wynika, że odmowa ta nastąpiła z uwagi na przyznanie skarżącemu innego świadczenia w postaci nieodpłatnego wyżywienia w DPS w K. oraz posiadanych przez skarżącego środków własnych w wysokości [...] złotych miesięcznie. Od powyższej decyzji H. K. wniósł do protokołu odwołanie, w którym nie zgodził się z wydanym rozstrzygnięciem. Decyzją z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ w pierwszej kolejności stwierdził, że z zebranego materiału dowodowego oraz przeprowadzonego wywiadu środowiskowego wynika, że H.K. prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, jest osobą schorowaną – ma zdiagnozowaną [...] oraz [...] , orzeczono również [...] stopień niepełnosprawności. Skarżący utrzymuje się z zasiłku dla bezrobotnych w kwocie [...] zł oraz otrzymuje dodatek mieszkaniowy w wysokości [...] zł, co daje łączną kwotę [...] zł. Odwołując się do treści art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej, stwierdził, że zasiłek celowy może być przyznany na zaspokojenie niezbędnej potrzeby bytowej. Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków , opału oraz niezbędnych przedmiotów użytku domowego. Warunkiem przyznania pomocy społecznej w formie zasiłku celowego jest spełnienie kryterium dochodowego określonego w art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, które dla osoby prowadzącej samotnie gospodarstwo domowe wynosi 477 zł. Dalej stwierdzono, iż w ocenie Kolegium strona nie spełnia określonych w art. 41 pkt 1 cytowanej powyżej ustawy wymogów określonych jako szczególnie uzasadnione, pozwalających na przyznanie zasiłku celowego specjalnego pomimo przekroczenia wskazanego w ustawie kryterium dochodowego gdyż posiada własne środki pozwalające na zaspokojenie jej potrzeb związanych z zakupem żywności w zakresie uzupełniającym bezpłatne wyżywienie, które zostało jej przyznane w Domu Pomocy Społecznej. Powołano się ponadto na szeroki zakres pomocy jaką objęty jest Pan H. K. wyliczając przy tym zasiłek okresowy oraz bezpłatne wyżywienie uwzględniające wskazania [...] jakie zapewniono skarżącemu w Domu Pomocy Społecznej w K. Uwzględniono wreszcie możliwości finansowe ośrodka pomocy. W ocenie kolegium organ I instancji nie przekroczył granic uznania administracyjnego. Z tych przyczyn odmowę przyznania świadczenia oceniono jako zasadną. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżący wniósł o uchylenie zapadłych decyzji z uwagi na zły stan zdrowia, w jakim się znajduje oraz specyfikę choroby [...] na którą cierpi. Wskazał na konieczność przestrzegania odpowiedniej diety, której nie zapewnia mu przyznanie posiłków w Domu Pomocy Społecznej przez 5 dni w tygodniu. W pozostałe bowiem 2 dni tygodnia powinien również spożywać 5 posiłków dziennie oraz mieć nieograniczony dostęp do wody mineralnej, której spożycie zwłaszcza w upalne dni znacząco wzrasta. Zaakcentował ponadto brak zrozumienia i odpowiedniego traktowania osób chorych na [...] zarówno przez organy jak też i całe społeczeństwo. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w motywach kwestionowanej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do regulacji art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli przepisy ustawy nie stanowią inaczej. W przypadku naruszeń prawa określonych w art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z e zm.) zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., Sąd zaskarżoną decyzję uchyla, stwierdza jej nieważność lub niezgodność z prawem. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a sąd dokonuje z urzędu kontroli rozstrzygnięć administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem i nie jest związany w tym zakresie zarzutami, podstawą prawną i wnioskami sformułowanymi w skardze. Przeprowadzając, w oparciu o powołane przepisy, ocenę zgodności z prawem zaskarżonej decyzji Sąd stwierdził naruszenie przez organy obu instancji przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej przewidują różne formy i rodzaje świadczeń udzielanych przez gminy osobom i rodzinom takiej pomocy oczekującym. Zarówno decyzje dotyczące przyznania zasiłku celowego, specjalnego zasiłku celowego jak i zwrotnego zasiłku specjalnego są decyzjami podejmowanymi w ramach uznania administracyjnego. Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela utrwalone stanowisko judykatury wyrażone m.in. w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24.03.2006 r. (sygn. akt I SA/Wa 2101/05, opublikowanym w LEX nr 197475) zgodnie z którym na organie administracji rozpoznającym sprawę o zasiłek celowy ciąży obowiązek szczególnej dbałości o dokładne ustalenie stanu faktycznego sprawy. Odzwierciedlenie ustalonego przez organy stanu faktycznego winno znajdować się w uzasadnieniu decyzji przez nie wydanych. Zgodnie z brzmieniem art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Przenosząc te regulacje na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, iż wydane w sprawie decyzje obu organów nie spełniają podanych powyżej kryteriów. Uzasadnienie decyzji organu I instancji ograniczyło się jedynie do wskazania świadczeń, z jakich korzysta skarżący oraz do stwierdzenia, iż pomoc społeczna nie jest zobowiązana do zaspokajania wszystkich potrzeb życiowych potrzebujących. Nie ustalono w sposób prawidłowy stanu faktycznego sprawy, między innymi nie podano jakie dochody osiąga skarżący, jakie ponosi koszty utrzymania oraz czy dysponuje kwotą pozwalającą na zaspokojenie wydatków związanych z koniecznością przestrzegania [...]. Wskazana decyzja nie zawiera również uzasadnienia prawnego, które polega na wyjaśnieniu podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. Przytoczenie przepisów prawa polega na podaniu treści tych przepisów (por. wyrok NSA z dnia 10 lipca 1985 r., SA/Kr 579/85, ONSA 1985, nr 2, poz. 14, w którym stwierdzono, że: "Wymienienie przez organ w uzasadnieniu decyzji tylko numeracji artykułów (paragrafów, ustępów) przepisów prawnych przyjętych za podstawę prawną, nie spełnia warunku przytoczenia przepisów prawa, o jakim mówi art. 107 § 3 k.p.a."), natomiast wyjaśnienie podstawy prawnej - na wykładni przepisów stanowiących podstawę prawną rozstrzygnięcia zawartego w decyzji. Wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa polega nie tylko na obowiązku powołania podstawy prawnej w każdej decyzji i przytoczeniu obowiązującego prawa, ale także na wszechstronnym wyjaśnieniu podstawy prawnej i faktycznej decyzji, czyli na wytłumaczeniu, dlaczego właściwy organ orzekający zastosował określony przepis rozstrzygając sprawę, względnie też dlaczego daną wykładnię przyjął, skoro strona przedstawiła wykładnię odmienną. Również decyzja wydana przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie spełnia podanych powyżej kryteriów. Uzasadnienie decyzji jest niespójne, z jednej strony stwierdza się, że wydatki strony przewyższają osiągane przez nią dochody oraz że strona nie jest w stanie zaspokoić swoich podstawowych potrzeb, przez co spełnia kryteria określone w art. 41 ustawy o pomocy społecznej, następnie odmawia się przyznania wnioskowanego świadczenia z uwagi na fakt objęcia skarżącego innymi formami pomocy społecznej. Zastosowane w ten sposób kryterium jest kryterium pozaprawnym, gdyż z treści art. 41 cytowanej ustawy nie wynika, aby warunkiem przyznania specjalnego zasiłku celowego był brak korzystania z innych form pomocy społecznej. Podkreśla się również związek pomiędzy uzasadnionymi potrzebami wnioskodawcy a możliwościami finansowymi Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej nie ustalając i nie precyzując przy tym, jakie te możliwości są. W uzasadnieniu decyzji nie wskazano na brak środków na przyznanie wnioskowanego świadczenia, dlatego też nie zrozumiałym jest odmowa jego przyznania z tego powodu. Podobnie nie starano się ustalić i wykazać zakresu wydatków związanych z przedmiotową potrzebą, a więc reguł żywienia diabetyka i kwot z nich wynikających. W świetle tych okoliczności zaskarżona decyzja zawiera gołosłowne wywody, jest zatem przedwczesna. W konsekwencji należy podnieść, że zaskarżone decyzje wydane zostały z naruszeniem art. 7 i art. 77 §1 K.p.a., z których treści wynika obowiązek zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego oraz podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. Z uwagi na wskazane uchybienia decyzje te całkowicie uchylają się spod kontroli Sądu. Dlatego ponownie rozpoznając sprawę organ prawidłowo ustali stan faktyczny sprawy, a więc jakie skarżący osiąga dochody, czy jest w stanie ponieść wydatki na zakup żywności w dni wolne oraz święta, w tym jakie wydatki są związane z dietą [...], poza tym wyjaśni zakres możliwości finansowych ośrodka pomocy oraz w oparciu o przepisy prawa materialnego i procesowego wyda prawidłową decyzję zawierającą pełne uzasadnienie faktyczne i prawne w oparciu o art. 107 § 3 k.p.a. W tym stanie rzeczy, mając na względzie przedstawiony stan faktyczny i prawny sprawy, na podstawie art.145 § 1 pkt 1 c ustawy P.p.s.a Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku