IV SA/Gl 778/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki, Sędziowie Sędzia WSA Beata Kozicka, Sędzia WSA Marzanna Sałuda (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 23 października 2018 r. sprawy ze skargi K. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie o przywrócenie terminu do złożenia dokumentów wymaganych do rozpoznania wniosku o świadczenie wychowawcze oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem nr [...] z [...]. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach po rozpatrzeniu zażalenia K. K. – dalej strona, skarżący na postanowienie wydane przez Prezydenta Miasta D. z dnia [...] r. Nr [...] w sprawie odmowy przywrócenia terminu do uzupełnienia wniosku o przyznanie świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko uchyliło postanowienie w całości. Stan sprawy jest następujący; W dniu [...] r. strona złożyła wniosek o przyznanie świadczenia wychowawczego na dziecko W. B., a pismem z dnia [...] r. została wezwana do jego uzupełnienia; z terminem do dokonania tej czynności do dnia [...] r. Prezydent Miasta D. pismem z dnia [...] r. poinformował stronę o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania zgodnie z art. 19 ust. 2 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci z uwagi na okoliczność, iż strona nie dostarczyła brakujących dokumentów. Dnia [...]r. strona uzupełniła brakujące dokumenty. W dniu [...]r. do organu I instancji wpłynęła prośba strony o rozpatrzenie wniosku z dnia [...]. o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko: W. B.. Następnie pismem z dnia [...]r. strona wyjaśniła, iż prośbę z dnia [...]r. traktować należy jako wniosek o przywrócenie terminu do złożenia dokumentów wymaganych do rozstrzygnięcia wniosku z dnia [...]r. o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego. Organ I instancji postanowieniem z dnia [...]r. nr [...] na podstawie art. 28 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (t.j.Dz. U. z 2017r. poz. 1952 z późn. zm.), art. 58, art. 59, art. 61a § 1 i 2 w związku z art. 63 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2017r. poz. 1257 z późn. zm.) odmówił wszczęcia postępowania w sprawie przywrócenia terminu do złożenia dokumentów wymaganych do rozstrzygnięcia wniosku z dnia [...]r. o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego . Organ stwierdził, iż pisma z dnia [...]r nie może uznać za wniosek o przywrócenie terminu. Pismo to nie zawiera bowiem żadnego elementu wymienionego w art. 58 kpa, w szczególności żądania przywrócenia terminu. Żądanie przywrócenia terminu musi być wyraźne, a przepisom kpa nie jest znany przypadek milczącego czy też dorozumianego przywrócenia terminu . Organ wskazał na stosowne orzecznictwo w tym zakresie. W konsekwencji organ uznał, iż zasadne będzie na podstawie art. 61 a w związku z art. 63 i 58 kpa odmówienie wszczęcia postępowania w sprawie przywrócenia terminu do uzupełnienia wniosku o przyznanie świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko. W zażaleniu strona nie zgodziła się z treścią podjętego rozstrzygnięcia podnosząc, iż organ winien zapytać, czy pismo z dnia [...] r. jest wnioskiem o przywrócenie terminu, i wniosła o przywrócenie terminu. SKO w Katowicach po rozpatrzeniu zażalenia postanowieniem z dnia [...]r uchyliło sporne postanowienie. Wskazało, iż przywrócenie terminu przewidziane w art. 58 i art. 59 Kpa jest instytucją prawa procesowego i na podstawie tych przepisów mogą być przywracane tylko terminy przewidziane przepisami prawa procesowego. Zdaniem SKO postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania, zawarte w zaskarżonym postanowieniu z dnia [...] r. Nr [...], jest rozstrzygnięciem o charakterze procesowym, które nie ma zastosowania w sprawach, gdy z przepisów wnika, że organ pozostawia podanie bez rozpoznania. W ocenie SKO wynikający z art. 19 ust. 2 ustawy z dnia 11 marca 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci ( tj. z 2017 r. Dz. U. poz. 185 ) termin nie krótszy niż 14 dni i nie dłuższy niż 30 dni na uzupełnienie brakujących dokumentów jest terminem prawa materialnego, do którego przepis art. 58 i art. 59 Kpa nie może mieć zastosowania. Termin ten nie podlega zatem przywróceniu w oparciu o przepisy procedury administracyjnej, a stanowisko takie znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądów administracyjnych. SKO wyjaśniło, że skoro pismem z dnia [...] r. strona została wezwana do uzupełnienia braków formalnych podania z dnia [...] r., to 30 dniowy termin wynikający z wyżej przywołanego art. 19 ust. 2 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci minął w dniu [...] r., zatem w dniu [...] r. organ pierwszej instancji miał prawo poinformować stronę o pozostawieniu jej wniosku o przyznanie świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko bez rozpatrzenia. W związku z powyższym SKO uznało, iż zasadnym będzie uchylenie spornego postanowienia organu pierwszej w trybie art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 144 Kpa. Na postanowienie SKO z dnia [...]. nr [...] strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego gdzie nie zgodziła się z poglądem organu II instancji co do okolicznośc, iż termin do uzupełnienia dokumentów związanych z wnioskiem o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego nie podlega przywróceniu na wniosek strony. W tym zakresie powołała się na wyrok WSA w Warszawie z 8.08.2017r. sygn. akt I SA/Wa 507/17. Opisała, iż [...]r. złożyła wniosek o przyznanie świadczenia wychowawczego na jedyne dziecko, z uwagi na sytuację dochodową. Wyrok dotyczący alimentów znajdował się w posiadaniu Organu, i jedynie złożyła dodatkowe oświadczenie, że od komornika utrzymuje kwotę po 400 zł/m-c, a nie jak wynika z w wyroku 600 zł/m-c. Była przekonana, że skoro i tak kwalifikuje się do otrzymania świadczenia wychowawczego (bo kwota 400 zł lub 600 zł pozwala na otrzymanie świadczenia), a dopełniła wszystkie wymogi formalne, więc oczekiwała na wydanie decyzji. To oczekiwanie trwało do [...]r., kiedy to odebrała korespondencję z MOPS z [...] r. w której zawiadomiono o przyczynach zwłoki w załatwieniu sprawy i wezwano do przedstawienia zaświadczenia od komornika, z wyznaczeniem 14-dniowego okresu oczekiwania liczonego od daty odebrania pisma. Wskazała, iż zwróciła się do Kancelarii Komorniczej o wydanie takiego zaświadczenia, jednocześnie informując o tym fakcie MOPS, od którego otrzymała zawiadomienie o przedłużenia terminu zakończenia postępowania w sprawie ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego. Podniosła, iż termin na dostarczenie brakujących dokumentów winien wynosić 14 lub 30 dni i winien być liczony od dnia odbioru przesyłki. Za niezrozumiałe uznała strona zarzuty organu co do terminu odbioru przesyłki, gdy zgodnie z obowiązującymi zasadami przysługuje 14-dniowy termin do odbioru przesyłki, która została odebrana po jej awizowaniu. Zatem w jej ocenie organ administracji powinien tak kierować korespondencję, aby uwzględnić okres awizowania jej przez pocztę. Zaakcentowała, iż [...] r otrzymała korespondencję z MOPS z której wynikał termin na dostarczenie dokumentu do [...] r., zatem nie miała ani fizycznych możliwości, ani świadomości aby w tym terminie dopełnić formalności. Dalej opisała tok zdarzeń jaki miał miejsce w sprawie. Podkreśliła, iż niedotrzymanie terminu nie było spowodowane z jej winy, a MOPS powinien w kolejności służyć i nieść pomoc osobom potrzebującym, które z uwagi na zdarzenia losowe, niespodziewanie znalazły się w trudnej sytuacji życiowej. Zdaniem strony skarżącej organ administracji publicznej w prowadzonym postępowaniu dopuścił się szeregu nieprawidłowości i uchybień m.in. określonych w art. 7, art. 8, art. 9, art. 10, art. 12 kpa oraz w sprawie nastąpiło niedostosowanie się m.in. do art. 19 ust 2 i 3 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r o pomocy państwa w wychowaniu dzieci. Zdaniem strony organy nie sprostały wymaganiom wynikających z art. 9 kpa, gdyż nie pouczono jej w piśmie z [...] r. co do konsekwencji, jakie mogą wyniknąć w przypadku nie dochowania terminu. Również wezwanie do uzupełnienia braków formalnych powinno dać realną możliwość usunięcia stwierdzonych braków. SKO w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko zawarte w wydanym orzeczeniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018r poz. 2107 ), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości m.in. poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Skarga analizowana pod tym kątem podlega oddaleniu, bowiem zaskarżone postanowienie zostało wydane zgodnie z prawem. Na wstępie przypomnieć należy, iż w przedmiotowej sprawie skarżąca złożyła do organu wniosek z [...]r. o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko W. B. do którego dołączyła oświadczenie (ZSW-01) w którym podała, iż w 2016r. uzyskała dochód w kwocie 4800 zł z tytułu alimentów. Złożyła też oświadczenie, iż pobiera specjalny zasiłek opiekuńczy i jest osobą samotnie wychowującą dziecko . Stosownie do art.19 ust. 1 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci – dalej ustawa- (Dz.U.2018.2134 t.j.) w przypadku złożenia nieprawidłowo wypełnionego wniosku, podmiot realizując świadczenie wychowawcze wzywa pisemnie osobę ubiegającą się o świadczenie do poprawienia lub uzupełnienia wniosku w terminie 14 dni od dnia otrzymania wezwania. Niezastosowanie się do wezwania skutkuje pozostawieniem wniosku bez rozpatrzenia. W przypadku gdy osoba złoży wniosek bez wymaganych dokumentów, podmiot realizujący świadczenie wychowawcze przyjmuje wniosek i wyznacza termin nie krótszy niż 14 dni i nie dłuższy niż 30 dni na uzupełnienie brakujących dokumentów. Niezastosowanie się do wezwania skutkuje pozostawieniem wniosku bez rozpatrzenia. (ust.2). Organ na podstawie w/w przepisu pismem z dnia [...]r. wezwał stronę do przedłożenia zaświadczenia od właściwego Komornika Sądowego dotyczącego kwot wypłaconych alimentów w 2016r. w ramach postępowania egzekucyjnego przeciwko dłużnikowi A. B. w terminie 14 dni od dnia odbioru pisma, które to wezwanie odebrane zostało przez stronę [...] r. a następnie pismem z [...]r. przedłużył ten termin do [...] r. pouczając, iż niezastosowanie się do wezwania skutkuje pozostawieniem wniosku bez rozpatrzenia. Organ I instancji przedmiotowy wniosek o przyznanie świadczenia wychowawczego pozostawił bez rozpoznania zawiadomieniem nr [...] z uwagi na okoliczność iż strona żądanych dokumentów nie przedłożyła organowi. Pismem z dnia [...]r. strona poinformowała organ, iż zwróciła się do Kancelarii Komorniczej o żądane dokumenty, które następnie złożyła organowi [...]r. Następnie [...]. złożyła w organie prośbę o rozpatrzenie wniosku o przyznanie prawa do świadczenia wychowawczego, zaś [...]. wyjaśniła pisemnie, iż prośbę z [...] należy traktować jako wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wymaganych dokumentów wymaganych do ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego z tej przyczyny, iż niedostarczenie dokumentów nie nastąpiło z jej winy. Organ I instancji postanowieniem z dnia [...]r. na podstawie art. 58, art. 59, art. 61a kodeksu postępowania administracyjnego odmówił wszczęcia postępowania w sprawie przywrócenia terminu do złożenia dokumentów o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego uznając, iż pismo strony z [...]. nie jest wnioskiem o przywrócenie terminu bowiem nie zawiera żądania przywrócenia terminu czyli elementu określonego w bart. 58 kpa. Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest postanowienie SKO w Katowicach z dnia [...]., którym organ ten działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 144 Kodeksu postępowania administracyjnego (tj. z 2017 r. Dz. U. poz. 1257 z późn.) kontrolując prawidłowość orzeczenia Prezydenta Miasta D. o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie przywrócenia terminu do dostarczenia dokumentów do rozpatrzenia wniosku o przyznanie świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko na podstawie ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci uchylił to postanowienie w całości. Uznał, iż instytucja przywrócenia terminu z art. 58 i art. 59 kpa jest instytucją prawa procesowego zatem nie ma ona zastosowania w sprawach dotyczących przyznania świadczenia wychowawczego w sytuacji, gdy strona nie zastosowała się do wezwania w zakreślonym terminie wystosowanym w oparciu o treść tej ustawy, która wprost stanowi, iż organ pozostawia wówczas podanie bez rozpoznania, co w sprawie uczyniono zawiadomieniem nr [...]. Sąd kontrolując zaskarżone postanowienie SKO w Katowicach podziela prawidłowość stanowiska organu odwoławczego zajętego w tej sprawie. Niewątpliwie wynikający z art. 19 ust. 2 ustawy pomocy państwa w wychowywaniu dzieci termin do uzupełnienia wniosku o przyznanie świadczenie wychowawcze o określone dokumenty został explicite określony przez ustawodawcę jako nie krótszy niż 14 dni i nie dłuższy niż 30 dni biegnący od daty doręczenia wezwania. Tym samym ustawodawca określił granice w sposób sztywny określający czas na prawne działanie, a następnie w prawnej formie określił powinność działania. A skoro tak, gdy termin regulowany jest w sposób zamknięty, jak to ma miejsce w art. 19 ust. 2 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu, to nie podlega możliwości przywrócenia jego ocena w aspekcie możliwości zastosowania regulacji procesowych określonych w art. 58 i art. 59 kpa. Zatem postanowienie organu I instancji o odmowie wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a kpa w tej sprawie z argumentacją, iż strona nie wyartykułowała jednoznacznie wniosku o przywrócenie terminu nie jest prawidłowe. Skoro przepis art. 19 ust. 2 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci przewiduje, iż niezastosowanie się do wezwania organu w zakresie dostarczenia brakujących dokumentów skutkuje pozostawieniem wniosku bez rozpatrzenia, w razie uprzedniego upływu 30 dniowego termin wynikającego z art. 19 ust. 2 ustawy, co też niewątpliwie w sprawie nastąpiło, gdyż jak wynika z akt pismo organu I instancji z dnia [...]r. Nr [...] zawierające wezwanie do uzupełnienia braków wniosku doręczone zostało stronie [...] r. (vide k- 21 akt adm.) zatem poinformowanie [...]. przez organ I instancji o pozostawieniu wniosku strony o przyznanie świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko bez rozpatrzenia stanowiło zakończenie postępowania w zakresie wyznaczonym wnioskiem z [...]r . Końcowo Sąd wobec zarzutów skargowych naruszenia przez organy przepisów procesowych, w tym art. 9 kpa poprzez brak pouczenia o konsekwencjach, jakie mogą wyniknąć w przypadku nie dochowania terminu do uzupełnienia wniosku, czy braku zapewnienia realnej możliwość usunięcia stwierdzonych braków stwierdza, iż nie są słuszne skoro w przywołanym wyżej zawiadomieniu z dnia [...] r. organ jednoznacznie pouczył stronę i wskazał na okoliczność, iż nieusunięcie barków formalnych wniosku o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko W. B. nie zamyka drogi do załatwienia tej sprawy bowiem w każdym czasie może być złożony nowy, poprawnie wypełniony i kompletny wniosek . Wobec powyższego skargę należało uznać za bezzasadną, co obligowało Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 p.p.s.a. do jej oddalenia.