IV SA/Gl 783/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Wiesław Morys Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska Sędzia WSA Stanisław Nitecki (spr.) Protokolant Sekretarz sądowy Magdalena Kurpis po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 grudnia 2008 r. sprawy ze skargi A.L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie zaliczki alimentacyjnej uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta S. z dnia [...]r. nr [...] Prezydent Miasta S. decyzją z dnia [...] Nr [...] wydaną na podstawie art. 7, art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej ( Dz. U. Nr 86, poz. 732 ze zm.) przyznał G. L. reprezentowanemu przez A. L. zaliczkę alimentacyjną na okres od [...] do [...] w wysokości [...] zł. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ ten przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania oraz przytoczył treść art. 7 ust. 1 i ust. 2 powoływanej powyżej ustawy oraz art. 8 ust. 2 tej ustawy, a następnie stwierdził, że strona spełnia wymogi przewidziane tymi przepisami do otrzymania zaliczki alimentacyjnej w wysokości 170 zł miesięcznie. Nadto organ ten zaznaczył, że zaliczka przyznana została na okres do ukończenia szkoły przez G. L. Z decyzją tą nie zgodziła się A. L., która wniosła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. W odwołaniu tym podniosła, że stanowi rodzinę z dwojgiem pełnoletnich dzieci, które utrzymuje, a dochód rodziny wynosi [...] zł miesięcznie i w przeliczeniu na osobę w rodzinie wynosi [...] zł miesięcznie. Oznacza to, że dochód na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty [...] zł, a tym samym wysokość przyznanej zaliczki została wadliwie ustalona, ponieważ powinna wynosić 300 zł, zatem sam organ administracji dopuścił się naruszenia przepisów prawa. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] Nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji organ ten wpierw przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania, a następnie przybliżył sytuację faktyczną w sprawie, jak również unormowania prawne mające do niej zastosowanie, a w dalszej części uzasadnienia dokonał analizy sytuacji osobistej i dochodowej rodziny strony w kontekście obowiązujących przepisów, aby w końcu podzielić stanowisko zajęte przez organ pierwszej instancji. Zdaniem organu odwoławczego dochód rodziny w [...] wynosił [...] zł, a w przeliczeniu na miesiące [...], a w przeliczeniu na osobę w rodzinie [...] zł. Z powyższego wynika, że dochód miesięczny rodziny jest wyższy od 50 % kwoty 583 zł przewidzianej w treści art. 8 ust. 2 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej, a tym samym przysługująca stronie zaliczka alimentacyjna jest w kwocie 170 zł miesięcznie. Z decyzją tą nie zgodziła się A. L., która wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. W skardze tej uznała wydaną decyzję za krzywdzącą i podniosła, że winna jej przysługiwać zaliczka w kwocie 300 zł. Zaznaczyła, że we wcześniejszym okresie zasiłkowym otrzymywała zaliczkę w wysokości 300 zł, a dochód nie przekraczał kryterium ustawowego na członka rodziny, zatem w nowym okresie zasiłkowym organ administracji w oparciu o te same przepisy przyznał niższą zaliczkę alimentacyjną. W świetle tych okoliczności wniesienie skargi uznała za niezbędne, gdyż w obu przypadkach obowiązywały te same przepisy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie i przywołało analogiczną argumentację do tej, jaką zamieściło w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach postanowieniem z dnia 8 stycznia 2008 r. sygn. akt IV SA/Gl 601/07 zawiesił prowadzone postępowanie, a w jego uzasadnieniu wskazał, że tutejszy Sąd postanowieniem z dnia 5 lutego 2007 r. sygn. akt IV SA/Gl 76/06 zwrócił się do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem o zgodność art. 8 ust. 2 z Konstytucją RP. Postanowieniem z dnia 20 października 2008 r. Sąd podjął zawieszone postępowanie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji przeprowadzona w oparciu o postanowienia art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ) wykazała, że zaskarżona decyzja nie odpowiada wymogom prawa. Zgodnie z brzmieniem art. 145 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd administracyjny uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W rozpatrywanej sprawie kluczowym zagadnieniem jest interpretacja zamieszczonego w art. 8 ust. 2 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej pojęcia "dochód rodziny". Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. w uzasadnieniu swojej decyzji wskazało, że zgodnie z regulacją zawartą w art. 8 ust. 2 pkt 2 wyżej wymienionej ustawy, gdy dochód rodziny nie przekracza 50% kwoty, o której mowa w art. 7 ust. 2 tej ustawy kwotę zaliczki zwiększa się do 300 zł dla osoby uprawnionej, jeżeli w rodzinie jest jedna lub dwie osoby uprawnione do zaliczki. Sąd orzekający w niniejszej sprawie nie podziela zaprezentowanej przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wykładni zastosowanego w art. 8 ust. 2 pojęcia "dochód rodziny" jako przeciętny miesięczny łączny dochód wszystkich członków rodziny. W tym miejscu przyjdzie zaznaczyć, że stanowisko przyjęte przez organ odwoławczy znajduje umocowanie w literalnym brzmieniu wskazanego przepisu, jednakże dokonując wykładni normy prawnej organ administracji publicznej obowiązany jest brać pod uwagę również inne jej rodzaje. Za stanowiskiem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. przemawia definicja "dochodu rodziny" zamieszczona w art. 3 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, która jest odpowiednio stosowana z uwagi na treść art. 18 ust. 2 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej. W przywołanym art. 3 pkt 2 wskazano, że ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie rodziny oznacza to przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. Zastosowanie wykładni gramatycznej art. 8 ust. 2 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej doprowadza, jednakże do sytuacji, która pozostaje w kolizji z unormowaniami zamieszczonymi w Konstytucji RP, a w szczególności z zasadą równości wyrażoną w art. 32 oraz z treścią art. 71 ustawy zasadniczej przewidującej szczególną ochronę ze strony Państwa rodzin niepełnych i wielodzietnych. W tej sytuacji zastosowanie tej wykładni powinno być uzupełnione wnioskami płynącymi z zastosowania innych metod wykładni, w tym wykładni systemowej, funkcjonalnej oraz celowościowej. Warto także zauważyć, że wykładnia celowościowa oddaje najlepiej intencje ustawodawcy wprowadzającego daną normę do porządku prawnego. Konsekwencją przedstawionych powyżej rozważań jest konieczność zestawienia treści art. 7 ust. 2 i art. 8 ust. 2 wyżej wymienionej ustawy i należy opowiedzieć się za stanowiskiem, że wskazane przepisy są ze sobą ściśle powiązane. Art. 7 ust. 2 tej ustawy zawiera ogólną zasadę, że przyznanie zaliczki alimentacyjnej następuje wówczas, gdy rodzina nie osiągnie wskazanej w nim kwoty dochodu w rodzinie w przeliczeniu na osobę. Z kolei art. 8 ust. 2 powoływanej ustawy jest ściśle związany z art. 7 i określa, do jakiej wysokości przysługuje świadczenie z art. 7, przy zaistnieniu przesłanek wymienionych w art. 8. Przedstawione usystematyzowanie przepisów analizowanej ustawy pozwala na przyjęcie, że ustawodawca posługując się w art. 8 ust. 2 pojęciem "dochód rodziny" dokonał skrótu myślowego dotyczącego określenia zawartego w art. 7 ust. 2 tj. "dochodu rodziny w przeliczeniu na osobę" ( zob. postanowienie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 1 października 2008 r. sygn. akt P 25/07 ) oraz powołane tam orzeczenia sądów administracyjnych w tym wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 lutego 2008 r. sygn. akt I OSK 664/07, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 lutego 2008 r. sygn. akt I OSK 661/07. Konsekwencją przedstawionego powyżej stanowiska Trybunału Konstytucyjnego oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego jest stwierdzenie, że pojęcie "dochód rodziny" występujące w art. 8 ust. 2 przedmiotowej ustawy nie może być interpretowane samodzielnie, w oderwaniu od regulacji zamieszczonej w art. 7 ust. 2 tej ustawy, w którym mowa jest o dochodzie rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie. Za przyjęciem przedstawionej interpretacji przemawia wykładnia logiczna, uwzględniająca związek obu unormowań wynikający z zawartego w art. 8 ust. 2 powyższej ustawy bezpośredniego odesłania do art. 7 ust. 2 tej ustawy. Nadto należy zauważyć, że w przepisach regulujących tę samą materię, w tym przypadku kryterium dochodu rodziny, stosować jednolite kategorie prawne. W tej sytuacji pojęcie dochodu rodziny zamieszczone w art. 8 ust. 2 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej, powinno być analogicznie ujmowane jak pojęcie dochodu rodziny zamieszczone w art. 7 ust. 2 tej ustawy, czyli w przeliczeniu na osobę w rodzinie. Przedstawiony powyżej pogląd o sposobie interpretacji art. 8 ust. 2 pkt 2 wyżej wymienionej ustawy wynika z treści uzasadnienia przywołanego powyżej postanowienia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 1 października 2008 r. oraz zamieszczonych w nim wyroków Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz wojewódzkich sądów administracyjnych. W tej sytuacji wykładnia przedmiotowego przepisu znalazła akceptację Trybunału Konstytucyjnego, a zatem może być wykorzystywana przez sądy administracyjne podejmujące rozstrzygnięcia w indywidualnych sprawach, w których wskazany przepis będzie miał zastosowanie. W świetle przeprowadzonej analizy stanu normatywnego należało uznać, że zaskarżona decyzja jak również poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji wydana została z naruszeniem prawa materialnego to jest art. 8 ust. 2 w związku z art. 7 ust. 2 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej, co miało wpływ na wynik sprawy, a okoliczność ta wyczerpuje przesłankę uwzględnienia skargi przewidzianą treścią art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Dodatkowo należy zauważyć, że zarówno decyzja organu pierwszej instancji jak również organu odwoławczego zawiera uchybienie dotyczące okresu przyznania zaliczki alimentacyjnej. Zaliczka taka przyznawana jest na okres zasiłkowy, który trwa od 1 września do 31 sierpnia roku następnego. W rozpatrywanej sprawie organ pierwszej instancji przyznał przedmiotową zaliczkę na okres do [...] to jest do momentu ukończenia szkoły przez G. L., co wynikało z zaświadczenia Zespołu Szkół Architektoniczno – Budowlanych w S. Należy zaznaczyć, że takie oznaczenie czasokresu, na jaki przysługuje zaliczka jest błędne, albowiem w dniu wydania decyzji organ administracji nie wiedział czy strona tego postępowania szkołę tę ukończy czy też nie. Na etapie przyznania zaliczki strona spełniała wszystkie prawem przewidziane wymogi do tego, alby zaliczka przyznana została jej na cały okres zasiłkowy, a zatem do [...] a tym samym organ administracji nie dysponował podstawą do tego, aby okres ten skrócić do [...]. Zaznaczyć należy, że w przypadku zmiany sytuacji osobistej lub dochodowej strony, a w tym ukończenie szkoły i zakończenie edukacji stanowiłoby podstawę do uruchomienia nowego postępowania przewidzianego treścią art. 32 ustawy o świadczeniach rodzinnych w związku z art. 18 ust. 2 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej. Uchybienie powyższe wyczerpuje przesłankę uwzględnienia wniesionej skargi przewidzianą treścią art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi z uwagi na naruszenie przepisów prawa materialnego. Konsekwencją niniejszego wyroku jest powrót sprawy do organu pierwszej instancji, który uwzględniając wytyczne dotyczące wykładni zastosowanego art. 8 ust. 2 powyższej ustawy i zamieszczonego w nim pojęcia "dochód rodziny" jak również dotyczące pozostałych dostrzeżonych uchybień podejmie stosowne rozstrzygnięcie dotyczące przyznania stronie – G. L. reprezentowanemu przez A. L. zaliczki alimentacyjnej. Z uwagi na fakt, że mocą zaskarżonej decyzji G. L. przyznana została zaliczka alimentacyjna Sąd po myśli art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie orzekał o wykonalności zaskarżonej decyzji. Wobec powyższego stosownie do postanowień art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" wyżej wymienionej ustawy należało uchylić zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. su.