IV SA/Gl 783/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga - Gajewska, Sędzia WSA Bożena Miliczek - Ciszewska, Protokolant Specjalista Agnieszka Janecka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 lutego 2017 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczeń rodzinnych uchyla zaskarżoną decyzję. Decyzją z dnia [...] r. Prezydent Miasta Z. przyznał A.K. zasiłki rodzinne na synów – M. i B., na okres od 1 listopada 2015 r. do 31 października 2016 r. oraz dodatek doi zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na M. w miesiącu wrześniu 2016 r. Powyższa decyzją została uchylona przez ten sam organ administracji publicznej decyzją z dnia [...]r. Rozstrzygnięcie to podjęto w związku z ustaleniem, że z dniem 7 marca 2016 r. wnioskodawczyni podjęła staż z Powiatowego Urzędu Pracy i za kwiecień 2016 r. uzyskała z tego tytułu dochód w kwocie 851,63 zł, co spowodowało przekroczenie kryterium dochodowego, uprawniającego do pobierania przedmiotowych świadczeń. Zgodnie z art. 24 ust. 7 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j. Dz. U. z 2015 r., poz. 114 ze zm.) w przypadku, gdy wysokość dochodu powoduje utratę prawa do świadczeń rodzinnych lub obniżenie ich wysokości, świadczenia nie przysługują lub przysługują w niższej wysokości od miesiąca następującego po pierwszym miesiącu od miesiąca, w którym dochód został uzyskany. W odwołaniu strona zarzuciła, że organ I instancji bezpodstawnie wliczył do jej dochodu kwotę stypendium stażowego, gdyż pochodzi ono z funduszy europejskich. Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. w trybie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymało w mocy decyzję organu podstawowego stopnia, podzielając jej ustalenia i wnioski. Kolegium dodało, że zmiana sytuacji dochodowej stanowi jedną z przesłanek wymienionych w art. 32 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, stwierdzających konieczność uruchomienia z urzędu postępowania w celu weryfikacji decyzji ostatecznej. Wyjaśniło też, że stypendium dla bezrobotnych jest uregulowane w przepisach art. 53 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t. j. Dz. U. z 2013 r., poz. 674 ze zm.). Dla niniejszej sprawy jest natomiast bez znaczenia z jakiego źródła jest to stypendium finansowane. Dlatego decyzja przyznająca świadczenia została prawidłowo uchylona w trybie art. 32 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego A.K. uznała zaskarżoną decyzje za błędną i krzywdzącą. Zarzuciła, że pobierane przez nią stypendium stażowe nie mieści się w pojęciu dochodu zdefiniowanym w art. 3 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Jest ono bowiem wypłacane ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego, i jako takie nie podlega opodatkowaniu, a jednocześnie nie jest wymienione w tym przepisie wśród "innych dochodów niepodlegających opodatkowaniu". Dlatego do dochodu rodziny, stanowiącego podstawę wyliczenia zasiłku rodzinnego nie należy wliczać takiego stypendium. Odpowiadając na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Dodatkowo powołał się na przepisy art. 3 pkt 23 i 24 ustawy o świadczeniach rodzinnych, według których źródłem utraty i uzyskania dochodu są zasiłki lub stypendia dla bezrobotnych, bez różnicowania w zależności od źródła ich finansowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem poruszone w niej zagadnienie prawne nie zostało przez organ odwoławczy należycie rozważone i ocenione w świetle obowiązującego prawa materialnego. Otóż w odwołaniu skarżąca wskazała, że organ I instancji uchylił decyzją jej świadczenia rodzinne na skutek zaliczenia na poczet dochodu rodziny otrzymywanego przez nią stypendium z tytułu odbywania stażu, które to stypendium finansowane jest ze środków Unii Europejskiej – Europejskiego Funduszu Społecznego. Do odwołania dołączyła na tą okoliczność stosowne dokumenty, które nie zostały przez Kolegium omówione. Wynika to z przedstawionego w decyzji stanowiska, że źródło finansowania stypendium nie ma znaczenia dla niniejszej sprawy. Pogląd ten nie został szerzej umotywowany, a dopiero z odpowiedzi na skargę wynika, że Kolegium wyprowadziło go z treści art. 3 pkt 23 i 24 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Tymczasem przytoczenie tych przepisów nie jest wystarczające do oceny prawnej owego zagadnienia. Mianowicie trafnie skarżąca zarzuca, że zasadnicze znaczenie ma definicja dochodu zawarta w art. 3 pkt 1 powołanej ustawy, która zalicza do niego jedynie: a) przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w konkretnych przepisach ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U z 2012 r., poz. 361 ze zm.); b) deklarowany w oświadczeniu dochód z działalności podlegającej opodatkowaniu na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne i c) inne dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, wyczerpująco wyszczególnione w tym punkcie. Ponieważ stypendium stażowe nie przynależy do punktów b) i c) to wliczenie go do dochodu jest możliwe tylko pod warunkiem, że podlega ono opodatkowaniu podatkiem dochodowym na zasadach określonych w przepisach ustawy powołanej w punkcie a). O ile zatem przedmiotowe stypendium nie jest objęte takim opodatkowaniem, to nie można uznać go za dochód w rozumieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych, w tym również za dochód uzyskany o jakim mowa w art. 3 pkt 24 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Inna interpretacja jest niedopuszczalna. Pojęcie dochodu ujęto bowiem w art. 3 pkt 1 tej ustawy w formie definicji legalnej, która wiążąco ustala znaczenie tego pojęcia na użytek całej ustawy. W zasadach techniki prawodawczej zawartych w rozporządzeniu Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. (t. j. Dz. U. z 2016 r., poz. 283) potwierdzono tą regułę w § 147 ust. 1. W ustawie o świadczeniach rodzinnych nie odstąpiono od tej zasady, w szczególności w sposób określony w § 147 ust. 2 wskazanego rozporządzenia. Obowiązywanie definicji dochodu w obrębie całej ustawy potwierdza nadto zamieszczenie jej w przepisach ogólnych, co odpowiada wymogom z § 150 ust. 1 i 3 tego rozporządzenia. Chybiony jest zatem argument Kolegium bazujący na art. 3 pkt 24 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Rozumiejąc bowiem użyte w tym przepisie pojęcie dochodu zgodnie z definicją legalną z art. 3 pkt 1, należy przyjąć, że uzyskanie prawa do stypendium dla bezrobotnych stanowi uzyskanie dochodu, jeżeli podlega ono opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Co do tej okoliczności Kolegium nie przedstawiło żadnych ustaleń w związku z czym sprawa z naruszeniem art. 7 i 77 § 1 kpa nie została należycie wyjaśniona. Można jednak zauważyć, że dołączone do odwołania dokumenty przemawiają za twierdzeniem skarżącej o finansowaniu stypendium ze środków unijnych. Wskazują też na niepobranie podatku od tego stypendium, co może wynikać ze zwolnienia przedmiotowego przewidzianego w art. 21 pkt 137 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Przepis ten interpretowany jest bowiem w ten sposób, że za uczestników projektu wymienionych w tym przepisie należy rozumieć osoby, dla których faktycznie przeznaczona jest pomoc udzielona w ramach projektu (por. interpretacja Izby Skarbowej w K. z dnia [...], nr [...]). Wytknięte niewyjaśnienie sprawy wiązało się więc raczej z błędną wykładnią przez organ odwoławczy przepisów prawa materialnego. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy należy dokonać stanowczych ustaleń we wskazanych wyżej kierunkach, a następnie wydać rozstrzygnięcie uwzględniające przedstawioną w wyroku ocenę prawną. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j. t. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) orzeczono, jak w sentencji. mr