IV SA/Gl 784/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax, Sędziowie Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik, Sędzia WSA Renata Siudyka (spr.), Protokolant Starszy sekretarz sądowy Magdalena Strzałkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 marca 2019 r. sprawy ze skargi L. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczenia wychowawczego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta B. z dnia [...] r. o nr [...] Decyzją z dnia [...] r. nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach, po rozpatrzeniu odwołania L. K. - dalej strona, skarżąca, utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta B. z dnia [...] r. nr [...] wydaną w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko. Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: Wnioskiem z dnia 1 kwietnia 2016 r. strona zwróciła się o przyznanie prawa do świadczenia wychowawczego na syna M. K. Decyzją z dnia [...] r. Prezydent Miasta B. odmówił przyznania stronie świadczenie wychowawczego na pierwsze dziecko w rodzinie. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że strona nie spełnia warunku do przyznania świadczenia określonego w art. 4 i 5 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 195 – dalej "ustawa"), gdyż M. K. jest pierwszym dzieckiem w rodzinie, a dochód w przeliczeniu na osobę 2014 przekracza kwotę 800, 00 zł. Wyjaśnił przy tym, że w roku 2014 strona była zatrudniona w A od dnia 1 grudnia 2013 r. do dnia 31 maja 2014 r., co potwierdza świadectwo pracy, a następnie ponownie została zatrudniona od dnia 2 czerwca 2014 r. w A i pracuje tam do nadal. Na podstawie danych z Urzędu Skarbowego organ I instancji ustalił, że strona w 2014 r. uzyskała dochód w wysokości 23 085.26 zł, który po pomniejszeniu o składkę na ubezpieczenie społeczne w wysokości 3 168,41 zł oraz składkę na ubezpieczenie zdrowotne w wysokości 1 7794,74 zł wyniósł 18 121,11 zł. Dalej uznał, że dochód uzyskany przez stronę w okresie 1 grudnia 2013 r. do 31 maja 2014 r. jest dochodem utraconym. Natomiast w okresie od dnia 2 czerwca 2014 r. do dnia 31 grudnia 2014 r. strona uzyskała dochód w wysokości 14 710,00 zł, który po pomniejszeniu o składkę na ubezpieczenia społeczne w wysokości 2 016,76 zł oraz składkę na ubezpieczenia zdrowotne w wysokości 1 142,39 zł wyniósł 11 550,84 zł, co miesięcznie daje kwotę 1 650,12 zł. W związku z powyższym dochód w przeliczeniu na osobę w rodzinie wynosi 825,06 zł i przekracza kryterium dochodowe o kwotę 25,06 zł. W odwołaniu strona podniosła, że organ I instancji błędnie uznał, że jej dochód uzyskany od 1 grudnia 2013 r. do 31 maja 2014 r. jest dochodem utraconym. Wskazała na okoliczności faktyczne, które w jej ocenie uzasadniają twierdzenie, że jest ona nieprzerwanie zatrudniona w jednostce budżetowej A w B. od dnia 1 grudnia 2013 r. i nic nie uległo zmianie do nadal. Zauważyła, że co roku w zaświadczeniach Urzędu Skarbowego wskazywany jest dochód uzyskiwany w A z tytułu zatrudnienia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach utrzymało w mocy zakwestionowaną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu przedstawiło regulacje prawne przedmiotu rozstrzygnięcia, a szczególności art. 5 ust 3 ustawy określający, podmioty, którym przysługuje świadczenie wychowawcze na pierwsze dziecko oraz definicję dochodu wynikającą z art. 2 pkt 1-4 ustawy. Kolegium stwierdziło, że organ I instancji ustalił dochód rodziny w przeliczeniu na osobę prawidłowo, a strona nie spełnia wymogów formalno- prawnych do wnioskowanego świadczenia na pierwsze dziecko. Podzieliło stanowisko organu I instancji, że w odniesieniu do strony mamy do czynienia z dochodem utraconym, jak i dochodem uzyskanym. Powieliło dalej wyliczenia organu I instancji w zakresie dochodu strony w roku bazowym 2014 . W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach strona powtórzyła zarzuty z odwołania decyzji pierwszoinstancyjnej. Kolegium w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie podtrzymując dotychczas prezentowane stanowisko i argumentację prawną. W piśmie z dnia 6 marca 2017 r. pełnomocnik skarżącej podtrzymał żądania i twierdzenia zawarte w jej osobistej skardze zarzucając dodatkowo naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a to: art. 2 pkt 19 ustawy, polegające na jego nieprawidłowym zastosowaniu polegającym na przyjęciu, że wygaśnięcie umowy o pracę na czas określony, a następnie zawarcie kolejnej umowy o pracę obowiązującej od następnego dnia z tym samym pracodawcą stanowi utratę dochodu, podczas gdy w przedmiotowym przypadku dochodzi jedynie do przedłużenia umowy o pracę; art. 5 ust.3 ustawy , poprzez jego niezastosowanie, podczas gdy w przedmiotowej sprawie dochód rodziny w przeliczeniu na jedną osobę nie przekracza 800 zł; art. 7 ust.1 ustawy poprzez jego zastosowanie, podczas gdy w przedmiotowej sprawie nie wystąpił przypadek utraconego dochodu; art. 18 ust. 5 ustawy ,poprzez jego zastosowanie, podczas gdy w przedmiotowej sprawie nie wystąpił przypadek utraconego dochodu; art. 251 k.p. (obowiązującym do dnia 22 lutego 2016 r.) poprzez jego niezastosowanie, zgodnie z którym przerwa w zatrudnieniu trwająca dłużej niż 1 miesiąc powoduje przerwanie ciągłości zatrudnienia oraz naruszenie przepisów postępowania, a to art. 7 k.p.a, art. 8 k.p.a, art. 11 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. ewentualnie błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że w niniejszej sprawie dochód na członka rodziny w przypadku skarżącej przekracza kwotę 800,00 zł miesięcznie z uwagi na nieuwzglednienie przy wyliczaniu dochodu wynagrodzenia za okres od 1 stycznia do 31 stycznia 2014 r. z uwagi na utratę zatrudnienia, podczas, gdy w istocie skarżąca zawarła kolejna umowę o pracę z tym samym pracodawcą, a tym samym zachowała ciągłość pracy. Wniósł o zawieszenie postępowania w niniejszej sprawie do czasu rozpoznania przez Trybunał Konstytucyjny pytania prawnego zadanego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w sprawie o sygn. akt III SA/Gd 889/16, a także uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta B. z dnia [...] r. oraz zasądzenie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu, które nie zostały pokryte nawet w części. W uzasadnieniu wskazał, że w analizowanej sprawie organ zarówno I instancji jak i II instancji zastosował przepisy dotyczące utraconego dochodu wbrew celowi, w jakim ustawodawca wprowadził je do ustawy albowiem zaliczyły jako dochód utracony wynagrodzenie otrzymywane na podstawie umowy o pracę, w przypadku gdy mamy do czynienia z ciągłością zatrudnienia. Podkreślił, że w toku postępowania organy administracji stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Postanowieniem z dnia 7 marca 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, działając na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) zawiesił z urzędu postępowanie w sprawie. Uznał bowiem, że rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku toczącego się przed Trybunałem Konstytucyjnym postępowania zainicjowanego pytaniem prawnym Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku (postanowienie z dnia 21 grudnia 2016 r., sygn. akt III SA/Gd 889/16) o zgodność art. 5 ust. 1 w związku z ust. 3 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. poz. 195) z art. 32 ust. 1 i art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997r. (Dz. U. nr 78 poz. 483 ze zm.) w zakresie, w jakim uniemożliwiają nabycie prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko w każdym przypadku przekroczenia kryterium dochodowego w rodzinie osoby ubiegającej się o to świadczenie. W dniu 7 listopada 2018 r. w sprawie sygn. P 6/17 Trybunał Konstytucyjny umorzył postępowanie uznając, że brak wprowadzenia w ustawie o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci mechanizmu złotówka za złotówkę nie jest wynikiem przeoczenia ustawodawcy ale konsekwentnym zaniechaniem unormowania tej kwestii ze względu na zupełnie inne założenia i cele przedmiotowej regulacji. Zaniechanie ustawodawcze nie może być przedmiotem oceny zgodności z Konstytucją, gdyż nie obejmuje go kognicja Trybunału Konstytucyjnego. Kolejnym postanowieniem z dnia 14 stycznia 2019 r. Sąd podjął zawieszone postępowanie ze względu na ustanie przyczyny jego zawieszenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. 2018 poz.2107 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Zgodnie z treścią art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. 2018 r. poz. 3102 – dalej " p.p.s.a."), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi, oraz powołaną podstawą prawną. Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 kodeksu postępowania administracyjnego sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.), jeżeli zachodzą przyczyny określone w innych przepisach, sąd stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa. W ocenie składu orzekającego, organy obu instancji naruszyły przepisy prawa w stopniu mającym wpływ na rozstrzygnięcie, co uzasadnia uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Tytułem wstępu należy wskazać, że zgodnie z ogólnymi zasadami postępowania administracyjnego, organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa (art. 6 k.p.a.) oraz stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmując wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.). Organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej (art. 8 k.p.a.). Organy są zobowiązane w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.) i dopiero na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenić, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.). Wynik postępowania wyjaśniającego powinien być przedstawiony w uzasadnieniu decyzji skonstruowanym zgodnie z wymogami zawartymi w art. 107 § 3 k.p.a. W sprawie należy dostrzec, iż zgodnie z treścią art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 195 – dalej "ustawa"), świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800 zł. Organy obu instancji obliczyły dochód rodziny w roku bazowym 2014 uznając, że dochód uzyskany przez skarżącą w okresie 1 grudnia 2013 r. do 31 maja 2014 r. jest dochodem utraconym. Jednakże - co należy podkreślić - w treści odwołania jego autorka (później także w treści skargi) wskazywała, że od 1 grudnia 2013 r. jest zatrudniona u jednego pracodawcy to jest w A, a od 2014 r. corocznie w zaświadczeniach Urzędu Skarbowego wykazywany jest dochód uzyskiwany przez nią z tytułu zatrudnienia u tego pracodawcy co organ drugiej instancji zbagatelizował, a co w ocenie Sądu stanowi naruszenie art. 6 , art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. Okoliczność ta wymaga ponownego przeprowadzenia postępowania dowodowego i ponownego przeliczenia dochodu rodziny w kontekście przepisu art. 5 ust. 3 ustawy. W toku ponownego rozpatrzenia sprawy organ zobligowany będzie do przeprowadzenia postępowania w sposób opisany przez Sąd a wynikający z podstawowych zasad postępowania administracyjnego. Dopiero wynik tak przeprowadzonego postępowania umożliwi rzetelną ocenę żądań skarżącej i pozwoli na wydanie rozstrzygnięcia odpowiadającego prawu. Konkludując Sąd wyeliminował z obrotu prawnego zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji orzekając jak w wyroku na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 p.p.s.a.