IV SA/Gl 786/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Walentek, Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska,, Protokolant staż. Anna Michalska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 września 2006 r. sprawy ze skargi A. B. na postanowienie Kierownika Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie świadczenia pieniężnego z tytułu pracy przymusowej oddala skargę Decyzją Nr [...] z dnia [...] r. Kierownik Urzędu do spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odmówił przyznania A. B. uprawnień do świadczenia przysługującego osobom deportowanym na mocy ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej ( Dz. U. Nr 87 poz. 395 z późn. zm.) Decyzja ta zawierała pouczenie o przysługującym stronie wniosku o ponowne rozpoznanie spraw oraz pouczenie o terminie do złożenia takiego wniosku. Wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy A. B. złożyła w dniu [...] r., mimo, iż decyzję opisaną powyżej otrzymała w dniu [...] r. Postanowieniem nr [...] z dnia [...] r, Kierownik Urzędu do spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych działając po myśli art. 134 k.p.a. stwierdził uchybienie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy. Postanowienie to zawierało pouczenie o przysługującym stronie środku odwoławczym w postaci skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Po otrzymaniu wskazanego postanowienia, w dniu [...] r., A. B. wystąpiła do organu z pismem zawierającym wskazanie, iż uchybienie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy nie nastąpiło z jej winy. Jako przyczynę uchybienia terminu wskazała fakt otrzymania dopiero w dniu [...] r. zaświadczenia z "A" S.A. Oprócz usprawiedliwienia uchybienia terminu A. B. w piśmie tym zawarła wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy lub skierowanie jej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, gdyby procedura tego wymagała. Postanowieniem Nr [...] z dnia [...] r. Kierownik Urzędu do spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych działając na podstawie art. 134 k.p.a. stwierdził niedopuszczalność wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy. Uzasadniając swoje stanowisko organ podniósł, iż wbrew zasadzie dwuinstancyjności byłoby ponowne rozpoznanie sprawy, w której wydane zostało już postanowienie w trybie art. 127 § 3 i 138 § 1 k.p.a. i w której strona wyczerpała możliwość dwukrotnego rozpoznania i rozstrzygnięcia tej samej sprawy administracyjnej. Nie godząc się z rozstrzygnięciem Kierownika Urzędu do spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych A. B. wystąpiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego ze skargą domagając się rozpoznania powtórnie sprawy o przyznanie uprawnień dla świadczenia pieniężnego przysługującego osobom deportowanym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, rozpoznając sprawę w trybie uproszczonym uznał, iż skarga zasługuje na uwzględnienie i wyrokiem z dnia 14 marca 2005 r. sygn. akt IVSA/Gl 52/05 uchylił zaskarżone postanowienie Nr [...] z dnia [...] r. Jak wynikało z motywów wyroku, pismo skarżącej z dnia [...] r. było tak sformułowane, iż nasuwały się wątpliwości co do rzeczywistej jej woli odnośnie postanowienia z dnia [...] r. Mając powyższe na względzie, przy ponownym postępowaniu Sąd nakazał organowi zwrócenie się do skarżącej w trybie art. 64 § 2 k.p.a. w celu ustalenia, czy domagała się ona przywrócenia uchybionego terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpoznanie jej sprawy, czy też była to skarga na postanowienie z dnia [...] r. czy też inna czynność procesowa. W wyniku ponownego rozpoznania sprawy Kierownika Urzędu do spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych ustalił, iż pismem z dnia [...] r. skarżąca domagała się przywrócenia uchybionego terminu do wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy. Biorąc pod uwagę tak sprecyzowane stanowisko A. B. postanowieniem Nr [...] z dnia [...] r., działając na podstawie art. 59 § 2 w zw. z art. 58 k.p.a. odmówił przyznania terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie Kierownika Urzędu do spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych podniósł, iż strona nie uprawdopodobniła, by uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Nie podała przyczyny uchybienia terminowi i nie wskazała, kiedy przyczyna ta ustała. Skarżąca A. B. wystąpiła ponownie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, tym razem kierując swoją skargę przeciwko wyżej opisanemu postanowieniu o odmowie przywrócenia uchybionego terminu. W skardze tej, zarzucając naruszenie art. 9, art. 12 k.p.a., a także niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, a w szczególności niewłaściwe pouczenie w trybie art. 64 § 2 co do skutków prawnych jakie mogły odnosić się do jej pisma z dnia [...] r. a także art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przez nie ustalenie treści wskazanego pisma skarżącej we wszystkich możliwych wariantach. Zdaniem skarżącej organ w sposób sprzeczny z wytycznymi zawartymi w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 14 marca 2005 r. sygn. akt IV SA/Gl 52/05 ocenił treść tego pisma wyłącznie jako wniosek o przywrócenie uchybionego terminu. Pominął natomiast inne możliwości, jakie mogły wynikać z treści tego pisma, a tym samym nie rozpoznał pisma tego jako skargi lub wniosku o wszczęcie postępowania w jednym z nadzwyczajnych trybów postępowania. Zdaniem skarżącej organ wobec osób w jej wieku nie powinien dopatrywać się formalnych przeszkód do merytorycznego zbadania sprawy a o wszelkich skutkach czynności procesowych pouczać w sposób zrozumiały. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie wskazując jako bezsporne uchybienie przez skarżącą terminu do wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, a także brak uprawdopodobnienia, by nastąpiło to bez jej winy. Odnosząc się natomiast do zarzutów skarżącej, iż organ nie rozpoznał jej pisma z [...] r. w innym trybie niż wniosek o przywrócenie uchybionego terminu, organ wskazał, iż strona nie określiła w sposób jednoznaczny, by domagał się rozpoznania sprawy w innym trybie, niż zostało to dokonane. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ) – zwanej dalej p.p.s.a. sądy administracyjne wykonują wymiar sprawiedliwości, poddając kontroli decyzje wydawane przez organy administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem, badając czy właściwie zastosowano przepisy prawa materialnego oraz przestrzegano przepisów proceduralnych w postępowaniu administracyjnym. W przypadku stwierdzenia naruszenia prawa Sąd władny jest wzruszyć zaskarżoną decyzję, o czym stanowi art. 145 § 1 p.p.s.a. przy czym, zgodnie z treścią art. 134 § 1 tej ustawy rozstrzygając w granicach danej sprawy, Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, a zatem ocenia legalność decyzji również z urzędu. Rozpoznając skargę A. B., Wojewódzki Sąd Administracyjny w ramach przeprowadzonej kontroli legalności zaskarżonej decyzji stwierdził, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Termin – to czas wyznaczony na dokonanie określonej czynności. Termin do wniesienia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy jest terminem ustawowym, o którym skarżąca została należycie poinformowana w treści decyzji Nr [...] z dnia [...] r. Czynność dokonana po upływie ustawowego terminu jest nieważna i nie wywołuje skutków prawnych. Powyższe terminy ( do wniesienia odwołania zażalenia ) mogą zostać przywrócone. Warunkiem przywrócenia uchybionego terminu do dokonania określonej czynności jest spełnienie się łącznie trzech przesłanek, a mianowicie : wniesienia przez zainteresowanego prośby o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od ustania przeszkody, która uniemożliwiła mu dochowania terminu, dokonanie jednocześnie czynności, której w zakreślonym terminie nie dokonano, oraz uprawdopodobnienie, iż uchybienie terminu nastąpiło bez winy zainteresowanego. Samo wniesienie prośby przez zainteresowanego nie jest wystarczającą przesłanką do przywrócenia uchybionego terminu do dokonania czynności procesowej, koniecznym jest bowiem także uprawdopodobnienie przez zainteresowanego, że nie ponosi on winy w niedochowaniu terminu. Kryterium braku winy, jako przesłanka przywrócenia terminu, wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania szczególnej staranności przy prowadzeniu własnych spraw. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku zachowania terminu do dokonania czynności procesowej można zatem mówić tylko w przypadku uprawdopodobnienia przez nią, że dopełnienie czynności było niemożliwe z powodu przeszkody nagłej i nie do przezwyciężenia, tj. takiej, której strona nie mogła przezwyciężyć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przywrócenie terminu nie jest więc dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa ( vide: pogląd przytoczony w Komentarzu do Kodeksu postępowania administracyjnego autorstwa B. Adamiak i J. Borkowskiego, Wydawnictwa C.H. Becka, Warszawa 2005, Wydanie 7, str. 334 ). W okolicznościach niniejszej sprawy trudno byłoby podzielić zaprezentowany przez skarżącą pogląd, iż nie ponosi ona winy za spóźniony wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy, gdyż oczekiwała na niezbędne jej zdaniem zaświadczenie. Abstrahując od faktu, iż oczekiwanie na dokumentacje którą strona uważa za niezbędną do złożenia odwołania, czy w tym wypadku wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, nie może usprawiedliwiać uchybienia terminu do dokonania czynności procesowej, zważyć należy, iż podana przez skarżącą przyczyna nie pozostaje w zbieżności z podjętymi przez nią działaniami. Wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy sporządziła ona bowiem w dniu [...] r. i nadała w urzędzie pocztowym w dniu [...] r. We wniosku tym, nadanym z jedenastodniowym uchybieniem terminu, nie było mowy o przyczynach jego uchybienia. W piśmie natomiast stanowiącym wniosek o przywrócenie uchybionego terminu sporządzonym w dniu [...] r. mowa jest o otrzymaniu przez skarżącą, właśnie w dniu [...] r. oczekiwanego zaświadczenia. Fakt ten zatem nie usprawiedliwia w żadnej mierze uchybienia przez skarżącą terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy. Tym samym, zdaniem Sądu, Kierownik Urzędu do spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych właściwie ocenił wskazane przez skarżącą powody opóźnienia wniosku o ponowne rozpoznanie i słusznie uznał, iż skarżąca nie uprawdopodobniła należycie braku swej winy w niedochowaniu terminu do wniesienia odwołania. Odnosząc się natomiast kolejno do zarzutów zaprezentowanych przez skarżącą w jej skardze Sąd uznał je za bezzasadne. Wbrew bowiem twierdzeniom skarżącej organ w sposób właściwy odczytał wskazania zawarte w treści uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 14 marca 2005 r. i w toku ponownego postępowania wykonał je należycie. Wskazania te nie nakładały na organ obowiązku zbadania sprawy w każdym możliwym dla procedury administracyjnej trybie, zarówno zwyczajnym jak i nadzwyczajnym lecz nakładały na organ obowiązek ustalenia rzeczywistej woli strony wyrażonej w jej piśmie z dnia [...] r. Mimo bowiem daleko idącego odformalizowania procedury administracyjnej, organ nie może dokonywać interpretacji pism stron postępowania bez uwzględnienia intencji tych stron. W tym celu Kierownik Urzędu do spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych zwrócił się do skarżącej o wyjaśnienie czego w istocie domagała się, kierując do organu pismo z dnia [...] r. Nie budząca wątpliwości co do woli strony odpowiedź w pełni uzasadniała podjęte przez organ dalsze działania w sprawie. Tym samym sprawa została rozpoznana zgodnie z wolą skarżącej, a organ nie naruszył treści art. 153 P.p.s.a Nie można również podzielić prezentowanego przez skarżącą poglądu, iż postępowanie toczyło się z naruszeniem art. 9 k.p.a. i art. 12 k.p.a., bowiem wbrew treści art. 64 § 2 k.p.a. nie została ona wezwana do uzupełnienia braków formalnych swoich pism. Na podkreślenie zasługuje, iż skierowany przez skarżącą wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej decyzją Nr [...] z dnia [...] r. nie zawierał braków formalnych, natomiast złożony był z uchybieniem terminu. Wbrew twierdzeniom skarżącej, organ administracji nie jest zobligowany w trybie art. 64 § 2 k.p.a. czy też w trybie art. 9 lub 12 k.p.a. do udzielania stronom informacji o możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu i pouczania ich o negatywnych skutkach braku takiego wniosku. Nie jest również rolą organu administracji pouczanie stron o treści wniosku o przywrócenie uchybionego terminu. Do organu należy natomiast ocena prawna takiego wniosku w aspekcie powyżej przytoczonych przesłanek wymaganych do jego uwzględnienia. W zależności od wyniku postępowania o przywrócenie terminu do złożenia odwołania ( w niniejszej sprawie do wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy ), organ bądź wydaje postanowienie, w którym stwierdza, iż odwołanie zostało wniesione z uchybieniem ustawowego terminu, bądź przyjmując odwołanie (gdy przywróci termin ) rozpoznaje sprawę merytorycznie. Reasumując, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi i na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ) orzekł jak w sentencji.