IV SA/Gl 80/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax, Sędziowie Sędzia WSA Teresa Kurcyusz – Furmanik, Sędzia WSA Małgorzata Walentek (spr.), Protokolant Katarzyna Lisiecka-Mitula, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 czerwca 2017 r. sprawy ze skargi O. M. na decyzję Samorządowego Kolegium odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Wójt Gminy L. odmówił przyznania O. M. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną córką M. M. . Podstawą tego rozstrzygnięcia było ustalenie, że wnioskodawczyni ma ustalone prawo do renty socjalnej od 2003 r., co według art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (j.t. Dz. U. z 2015 r., poz. 114 ze zm.) wyklucza możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Od powyższego rozstrzygnięcia O. M. wniosła odwołanie podnosząc, że jej córka posiada orzeczenie o niepełnosprawności ze wskazaniami stałej i długotrwałej opieki, pomocy drugiej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału w procesie jej leczenia, rehabilitacji oraz edukacji. Dalej wskazała, że nie może pracować ze względu na sytuację rodzinną oraz że renty socjalnej nie będzie pobierać na czas pobierania świadczenia pielęgnacyjnego na córkę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z [...] r. nr [...] , wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje m.in. matce dziecka, osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Z kolei stosownie do art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) cyt. ustawy świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje między innymi, gdy osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty socjalnej. Następnie organ stwierdził, że O. M. pobiera rentę socjalną na mocy decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. Nr [...] przyznaną na stałe, która została podwyższona mocą decyzji z [...] r. Nr [...] . Odnosząc się do odwołania organ wskazał, że zgodnie z pismem ZUS Oddział w . z [...] r. nie ma możliwości prawnych zawieszenia renty socjalnej na podstawie ustawy z 27 czerwca 2003 r. o rencie socjalnej z innych przyczyn niż wskazane w art. 10 ust. 1 i 5 tej ustawy. Wobec powyższego organ uznał, że zaskarżona decyzja zasługuje na utrzymanie w mocy. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach O. M. nie zgodziła się z decyzją Kolegium uznając, że świadczenie pielęgnacyjne powinno jej przysługiwać, gdyż córka wymaga całodobowej opieki i nie jest w stanie sama egzystować. Wskazała, że w momencie gdy zostałoby jej przyznane prawo do świadczenia pielęgnacyjnego wystąpi z wnioskiem o wstrzymanie wypłaty renty socjalnej na czas jego pobierania. Stwierdziła, że ma prawo do korzystniejszego dla niej świadczenia ze świadczeń jej przysługujących. Pobieranie przez nią renty socjalnej w wysokości dużo niższej, niż przysługujące jej świadczenie pielęgnacyjne, bez opłacanych składek emerytalno-rentowych, jest dla niej krzywdzące i niezgodne z Konstytucją. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Dodatkowo w piśmie z [...] r. skarżąca akcentowała, że prezentowana przez organ wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie w jakim wyklucza on całkowicie możliwość pobierania zasiłku pielęgnacyjnego w sytuacji, gdy osobie uprawnionej przysługuje prawo do renty socjalnej jest niezgodne z art. 2 i art. 32 ust. 1 Konstytucji. Prowadzi ona bowiem do sytuacji, że osoby nieposiadające prawa do renty socjalnej opiekujące się małoletnim dzieckiem są w sytuacji uprzywilejowanej w stosunku do osób, które ze względu na swój stan zdrowotny i majątkowy zmuszone są do pobierania renty socjalnej, której wysokość jest niższa niż świadczenie pielęgnacyjne. Zatem taka wykładnia, zdaniem skarżącej, prowadzi do sytuacji niesprawiedliwej oraz do dyskryminowania osób, znajdujących się w trudnej sytuacji życiowej mających prawo do renty socjalnej opiekujących się niepełnosprawnymi dziećmi. Wskazała przy tym, że zgodnie z art. 69 Konstytucji, osobom niepełnosprawnym władze udzielają pomocy w zabezpieczeniu egzystencji. Skarżąca odwołała się także do treści wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. (sygn. akt K 38/13) wskazując, że wprawdzie został on wydany na gruncie innego przepisu i w innej sprawie, jednakże mechanizm oraz przesłanki uznania za niekonstytucyjny przepis art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych jest bardzo podobny, jak nie tożsamy z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit a) tej ustawy, gdyż dotyczy zróżnicowania sytuacji obywateli prowadzącego do pokrzywdzenia tych którzy powinni otrzymać pomoc w pierwszej kolejności zgodnie z konstytucyjną zasadą sprawiedliwości społecznej. Zdaniem skarżącej wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit a) powinna prowadzić do wniosku, że uprawniony do renty socjalnej powinien mieć prawo wyboru przysługującego mu świadczenia, aby nie był pokrzywdzony przez fakt pobierania jednego świadczenia, które jest niższe niż to, do którego nabył prawo. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r. poz. 1066) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego. Oznacza to, że kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy organ administracji wydając zaskarżony akt nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Powyższa ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania aktu, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. Natomiast zgodnie z art. 134 ustawy z 30 lipca 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.- w skrócie P.p.s.a.) Sąd badając legalność zaskarżonego aktu nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów stwierdzić należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone rozstrzygnięcie nie narusza przepisów prawa. Zasady ustalania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej określa art. 17 ust. 1-5 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (j.t. Dz. U. z 2015 r., poz. 114 ze zm.)- zwana dalej "ustawa". Zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) ustawy świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego. Tymczasem - co w przedmiotowej sprawie nie jest sporne – skarżąca od 2003 roku ma ustalone prawo do renty socjalnej. Oczywiste więc jest, że w sprawie spełniona została negatywna przesłanka określona w powołanym wyżej art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) ustawy uniemożliwiająca przyznanie wnioskowanego świadczenia. Jednocześnie wymaga podkreślenia, że ustawa o świadczeniach rodzinnych nie przewiduje możliwości wyboru pomiędzy świadczeniem pielęgnacyjnym, a świadczeniem wymienionym w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) ustawy w zależności od tego, które ze świadczeń jest dla strony bardziej korzystne. Zatem, jak już wskazano, posiadanie prawa do jednego ze świadczeń, o których mowa w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) - w niniejszej sprawie do renty socjalnej - wyklucza możliwość uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Z punktu widzenia wskazanego przepisu wykluczenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego obowiązuje bez względu na wysokość renty socjalnej, jak i okoliczności jej przyznania i pobierania. Tym samym organy nie mogły uwzględnić wniosku skarżącej kierując się przedstawionymi przez nią okolicznościami. W tym miejscu wskazać należy, że zgodnie z art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (RP) organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa. Wyrażona we wskazanym przepisie zasada praworządności została przyjęta w procedurze administracyjnej w art. 6 Kodeksu postępowania administracyjnego. W świetle powyższej regulacji organy administracji publicznej zobowiązane są działać zgodnie z normami powszechnie obowiązującego prawa materialnego i procesowego. Źródłem powszechnie obowiązującego prawa są ustawy (art. 87 Konstytucji). Dopóki ustawa bądź przepisy ustawy obowiązują, korzystają z domniemania zgodności z Konstytucją, co oznacza, że organy administracji publicznej są nimi związane, a zatem zobowiązane są do ich stosowania. Tymczasem, jak już wskazano, powołany wyżej przepis ustawy o świadczeniach rodzinnych jednoznacznie stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje osobie sprawującej opiekę, jeżeli ma ona ustalone prawo, m. in. do renty socjalnej. Za niezasadny należało uznać zarzut skarżącej, iż organy administracji publicznej dokonały nieprawidłowej interpretacji treści art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a). Podkreślenia bowiem wymaga, że żadna wykładnia nie może prowadzić do skutków oczywiście sprzecznych z wyraźnym i jednoznacznym brzmieniem przepisu (contra legem), czy też prowadzić do odmowy zastosowania przepisu w brzmieniu ustalonym przez ustawodawcę poprzez wykreowanie nowej normy prawnej. Prowadziłoby to do sytuacji, w której podmioty dokonujące interpretacji przepisów prawa w procesie jego stosowania wkraczałyby w obszar wyłącznie zarezerwowany do kompetencji ustawodawcy. Natomiast, wbrew wywodom skarżącej, ocena zasadności skargi nie mogła się wiązać ze stanem prawnym stanowiącym przedmiot rozważań Trybunału Konstytucyjnego zawartych w wyroku sygn. akt K 38/13. Ponadto w ramach niniejszego postępowania Sąd nie mógł rozważać możliwości uchylenia decyzji ustalającej prawo skarżącej do renty socjalnej, co ewentualnie umożliwiłoby jej skorzystanie z wyższych świadczeń przewidzianych w ustawie o świadczeniach rodzinnych. Reasumując stwierdzić należało, że organy orzekające w niniejszej sprawie zebrały materiał dowodowy w stopniu umożliwiającym podjęcie prawidłowego rozstrzygnięcia, właściwie go oceniły i wydały decyzje zgodne z obowiązującym porządkiem prawnym. Z powyższych względów na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji.