IV SA/Gl 800/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Adam Mikusiński Sędziowie Sędzia WSA Stanisław Nitecki Sędzia WSA Małgorzata Walentek (spr.) Protokolant Referent Ewa Pasiek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 marca 2009 r. sprawy ze skargi A. W. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę Decyzją z dnia [...] roku nr [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w K., działając w oparciu o art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 roku o Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. nr 122, poz. 851 z 2006 roku ze zm.), nie stwierdził u A. W. choroby zawodowej pylicy płuc: pylicy krzemowej, wymienionej w pozycji 3/1 wykazu chorób zawodowych określonej w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 roku w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. nr 132, poz. 1115). Rozstrzygniecie to zostało wydane w oparciu o orzeczenia lekarskie Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S. z [...] r. oraz Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. z [...]r. o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej oraz na podstawie karty oceny narażenia zawodowego, gdzie stwierdzono, że A. W. podczas zatrudnienia w latach 1987 - 2005 w Spółce A z siedzibą w K. na stanowisku obchodowego urządzeń gospodarki paliwowej pracował w warunkach stwarzających ryzyko powstania choroby zawodowej. Jednak wobec braku rozpoznania choroby zawodowej organ uznał, że nie było podstaw do jej stwierdzenia. W odwołaniu, które obejmowało między innymi wyżej przywołaną decyzję A. W. nie zgodził się z wydanym rozstrzygnięciem oraz orzeczeniami lekarskimi. Zdaniem odwołującego lekarz nie skorzystał ze wszystkich dostępnych środków diagnostycznych. Zaznaczył, że badania przeprowadzone w trakcie postępowania wskazują na występowanie nieregularnych zacienień smużkowo - siateczkowych, co stanowi dowód, że jakiś proces chorobowy w płucach przebiega. Nie został jednak skierowany na dodatkowe badania, choć diagnostyka nie była w jego przypadku oczywista. Ponadto akcentował okoliczności związane z pracą w narażeniu na zapylenie i inne szkodliwe czynniki drażniące działające niekorzystnie na układ oddechowy. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. decyzją z dnia [...] roku nr [...] orzekł o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji w całości. W uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił, że dla stwierdzenia choroby zawodowej niezbędne jest stwierdzenie istnienia występującego schorzenia jako choroby zawodowej oraz wykazanie związku przyczynowego pomiędzy rozpoznaną chorobą zawodową a środowiskiem pracy. Następnie stwierdził, że dochodzenie epidemiologiczne wykazało, że A. W. pracując w latach 1987 - 2005 w A SA w K. jako obchodowy urządzeń gospodarki paliwowej był eksponowany na pyły zawierające wolną krzemionkę. Na tej podstawie organ uznał, że w/wym. pracował w warunkach stwarzających ryzyko powstania choroby zawodowej - pylicy płuc. Jak wynika z dalszej treści uzasadnienia A. W. był badany w Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S. oraz Przychodni Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S., gdzie lekarze specjaliści w konkluzji orzeczeń nie rozpoznali u niego pylicy płuc. Orzeczenia tych placówek zostały wydane na podstawie obrazów radiologicznych płuc, które nie wykazują obecności zagęszczeń ogniskowych odpowiadających efektom oddziaływania pyłów zwłókniających, co tym samym nie pozwoliło na rozpoznanie pylicy płuc zgodnie z obowiązującą klasyfikacją radiologiczną pylic Międzynarodowego Biura Pracy. Organ odwoławczy w uzasadnieniu swojej decyzji wskazał również, że proces pyliczy przebiega powoli i nie wymaga weryfikacji radiologicznej w krótkim okresie czasu, dlatego do rozpoznania pylicy płuc nie stosuje się ograniczenia czasowego, wobec czego choroba ta może być rozpoznana nawet długo po ustaniu narażenia zawodowego. Podkreślił, że przy rozpoznawaniu pylic płuc niezmiernie ważne jest narażenie zawodowe - to jednak brak istnienia określonych skutków zdrowotnych tego narażenia uniemożliwia rozpoznanie choroby zawodowej. Odnosząc się do wniosku o przeprowadzenie kolejnych badań w IMP w Ł. złożonego w trybie art. 10 k.p.a. organ odwoławczy wyjaśnił, że nie można ponowić badań w tym ośrodku ze względu na wyczerpanie trybu diagnostyczno-orzeczniczego przewidzianego w postępowaniu dotyczącym chorób zawodowych, uregulowanym w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych. Nie zgadzając się z powyższą decyzją A. W. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach podnosząc, iż domagał się stwierdzenia choroby zawodowej pylicy węglowej (pylicy górników kopalni węgla), gdyż był narażony na pył węglowy. Zdaniem skarżącego nie jest istotny procentowy udział krzemionki w pyle węglowym, ale objawy kliniczne, które u niego występują. Podkreślił, że diagnostyka przeprowadzona w Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. wskazuje na nieregularne zacienienia smużkowo - siateczkowe bez wyraźnych zagęszczeń ogniskowych, co nie koreluje z wynikami badania radiologicznego wykonanego w Obwodzie Lecznictwa Krajowego w K., gdzie opisano wzmożony rysunek naczyniowy płuc, drobne łuskowate zmiany w środkowym i dolnym polu płuca prawego i nieznacznie w płucu lewym. Skarżący zaznaczył, że przez 18 lat pracy był narażony na pył węglowy, co musiało mieć wpływ na stan jego płuc. Zdaniem skarżącego, Instytut Medycyny Pracy nie przeprowadza kompleksowych badań w tym zakresie. Ponadto skoro nie występują u niego objawy pylicy to dlaczego w zaleceniach podano "wskazana kontrola w kierunku pylicy płuc". Skarżący powołał się na szereg orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz Sądu Najwyższego odnoszących się do chorób zawodowych, wniósł również o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłych sądowych z dziedziny pulmonologii i radiologii. W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. wniósł o jej oddalenie nie znajdując podstaw do zmiany zajętego w sprawie stanowiska. Pismem z dnia [...]r. uczestnik postępowania Spółka A z siedzibą w K. wniósł o oddalenie skargi podnosząc, że postępowanie przeprowadzone przez PWIS w K. w sposób pełny i jednoznaczny wykluczyło możliwość rozpoznania choroby zawodowej u skarżącego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sadów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi zatem o kontrolę aktów lub czynności organów administracji publicznej dokonywaną pod względem zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś pod względem kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia. Uwzględnienie skargi następuje zatem tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dzu. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Ponadto Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 wskazanej wyżej ustawy). Sądowa kontrola legalności zaskarżonej decyzji wykazała, że odpowiada ona prawu, nie narusza bowiem ani przepisów materialnoprawnych ani przepisów procedury, a została wydana na skutek przeprowadzenia koniecznych do jej rozstrzygnięcia dowodów, poprawnych rozważań faktycznych, które znalazły dostateczny wyraz w jej motywach. Materialnoprawne przesłanki stwierdzenia choroby zawodowej wyznaczone zostały w normie § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 roku w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. nr 132, poz. 1115), zwanego dalej rozporządzeniem w sprawie wykazu chorób zawodowych. Wprawdzie Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 19 czerwca 2008 roku o sygn. akt P 23/07 stwierdził niezgodność art. 237 § 1 Kodeksu pracy oraz wydanego na mocy delegacji w nim zawartej rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 roku w sprawie wykazu chorób zawodowych z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej wskazał jednak równocześnie, że przepisy powołanego rozporządzenia tracą moc obowiązującą dopiero z upływem 12 miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej. Wyrok ten został ogłoszony w Dzienniku Ustaw z dnia 2 lipca 2008 roku nr 116, poz. 740, wobec czego w dacie orzekania przez Sąd unormowania stanowiące podstawę wydania zaskarżonej decyzji zachowują moc obowiązującą. Sąd winien był więc ocenić legalność wydanego w sprawie rozstrzygnięcia z uwzględnieniem treści wyżej powołanych unormowań prawnych. Stosownie do § 2 ust. 1 wskazanego rozporządzenia za chorobę zawodową uważa się chorobę ujętą w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy. O uznaniu za chorobę zawodową decydują, jak słusznie wyjaśnił organ odwoławczy, dwie przesłanki: rozpoznanie schorzenia zamieszczonego w wykazie chorób zawodowych oraz ustalenie, że osoba ubiegająca się o stwierdzenie choroby zawodowej pracowała w warunkach narażających ją na powstanie takiej choroby. Wskazane przesłanki muszą występować łącznie, a co więcej winien między nimi istnieć związek przyczynowo - skutkowy. Podstawę wydania przez właściwego inspektora sanitarnego decyzji o stwierdzeniu lub odmowie stwierdzenia choroby zawodowej stanowią zatem zarówno wyniki dochodzenia epidemiologicznego w środowisku pracy oraz orzeczenia lekarskie wyspecjalizowanych jednostek diagnostycznych powołanych do rozpoznawania chorób zawodowych (§ 8 ust. 1 cyt. rozporządzenia). W rozpoznawanej sprawie organy sanitarne obu instancji, w oparciu o wyniki oceny narażenia zawodowego, zgodnie przyjęły, że skarżący w trakcie zatrudnienia w Spółce A w K. na stanowisku obchodowego urządzeń gospodarki paliwowej, gdzie występowały pyły zawierające wolną krzemionkę, pracował warunkach stwarzających potencjalne ryzyko powstania choroby zawodowej w postaci pylicy płuc. Zatem dla stwierdzenia choroby zawodowej pylicy płuc niezbędne było jeszcze rozpoznanie tego schorzenia przez placówkę diagnostyczną, o której mowa w § 5 rozporządzenia. W związku z powyższym skarżący był badany w dwóch takich jednostkach orzeczniczych to jest w Poradni Chorób Zawodowych w S. Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w K. oraz Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. Lekarze orzecznicy obu tych placówek nie rozpoznali na podstawie obrazu radiologicznego płuc obecności zagęszczeń ogniskowych odpowiadających efektom oddziaływania pyłów zwłókniających, stanowiących podstawę rozpoznania pylicy płuc. W opinii jednostki I stopnia wskazano, że u A. W. wyniki badania spirometrycznego były prawidłowe, a wyniki badania gazometrycznego krwi arterializowanej z płatka usznego nie wykazały odchyleń od normy. Biorąc pod uwagę wyniki badań czynnościowych układu oddechowego oraz obraz radiologiczny klatki piersiowej lekarze nie stwierdzili podstaw do rozpoznania u skarżącego pylicy płuc. Opinię tą potwierdził Instytut w oparciu o diagnostykę radiologiczną oraz przeprowadzone badania spirometryczne i gazometryczne. W ocenie Sądu prawidłowo uznał organ odwoławczy, iż nie ma podstaw by orzeczenia te kwestionować. Orzeczenia te są zgodne, a ich uzasadnienie jednoznaczne. W tej sytuacji przyszło stwierdzić, że jeżeli obie jednostki orzecznicze nie rozpoznały u skarżącego choroby zawodowej, to niekorzystnym dla skarżącego decyzjom nie można zarzucić sprzeczności z prawem. Wydając opisane powyżej decyzje organy orzekające zebrały odpowiedni materiał dowodowy dotyczący przebiegu zatrudnienia i czynników szkodliwych występujących w środowisku pracy skarżącego (karta oceny narażenia zawodowego, zeznania strony) i działały zgodnie z przepisami procedury administracyjnej, czyli zachowały określony w rozporządzeniu tryb postępowania, wymagany przy ustalaniu choroby zawodowej, a dokonana przez te organy ocena znajduje oparcie w materiale dowodowym zgromadzonym w sprawie. Odnosząc się do zarzutów skargi należy wskazać, że o tym, czy dane schorzenie jest chorobą zawodową zamieszczoną w wykazie chorób zawodowych wypowiadają się lekarze z właściwych jednostek orzeczniczych I i II stopnia wymienionych w § 5 powołanego rozporządzenia w formie orzeczeń lekarskich, po uprzednim przeprowadzeniu badań lekarskich zasadniczych i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika, przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego (§ 6 ust. 1 rozporządzenia ). Przyjdzie zauważyć, że lekarze wskazali na rodzaj przeprowadzonych badań stanowiących podstawę rozpoznania pylicy płuc. Natomiast powoływanie się przez skarżącego na wyniki badania radiologicznego przeprowadzonego w innej placówce służby zdrowia jest nieuzasadnione, gdyż nie stanowią one potwierdzenia wystąpienia choroby zawodowej pylicy płuc. Przyjdzie jednocześnie zauważyć, że w przepisach omawianego rozporządzenia wymienione są jednostki wyłącznie uprawnione do rozpoznania choroby zawodowej. Oznacza to, że opinia lekarska innej jednostki służby zdrowia i to niespełniająca żadnych wymogów formalnych, nie może być uznawana za podstawę kwestionowania opinii podmiotów uprawnionych do rozpoznania chorób zawodowych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 maja 2005 r. sygn. akt OSK 1488/04, publ. LEX 166671). Trafnie organ odwoławczy wskazał na brak podstaw do przeprowadzenia dowodu z opinii Instytutu Medycyny Pracy w Ł. Tryb postępowania orzeczniczego został wyczerpująco uregulowany w rozporządzeniu w sprawie wykazu chorób zawodowych (§ 5, 6 i 7 rozporządzenia). Zatem w przypadku jego wyczerpania, jak to miało miejsce w niniejszej sprawie, nie ma podstaw do wystąpienia o przeprowadzenie dodatkowego dowodu z opinii innego biegłego lekarza. Ponadto organ odwoławczy zasadnie wyjaśnił, że proces pyliczy przebiega powoli i może się ujawnić w każdym czasie od ustania narażenia, dlatego w rozporządzeniu z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, nie określono okresu, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia narażenia zawodowego. Zatem nie można wykluczyć, że choroba ta ujawni się i zostanie rozpoznana w okresie późniejszym, co tym samym uzasadnia zalecenie kontroli w kierunku pylicy płuc. Ponadto nie zasługuje na uwzględnienie wniosek skarżącego o przeprowadzenie badań przez biegłych sądowych lekarzy specjalistów. W pierwszej kolejności wskazać należy, że przed sądem administracyjnym nie jest możliwe przeprowadzenie postępowania dowodowego, ponieważ kontrola legalności decyzji administracyjnych opiera się na materiale dowodowym zgromadzonym w postępowaniu przed organem administracji wydającym zaskarżoną decyzję (art. 133 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym). Tego typu środek dowodowy nie mieści się również w katalogu dowodów zawartym w art. 106 § 3 wskazanej wyżej ustawy. Zgodnie z powołaną normą sąd administracyjny może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużania postępowania. Reasumując przyjdzie stwierdzić, że wystąpienie czynników szkodliwych w środowisku pracy nie stanowi samoistnej przesłanki stwierdzenia choroby zawodowej. Tylko bowiem stwierdzenie wystąpienia choroby zawodowej, która jest następstwem działania czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy może być podstawą do orzeczenia o chorobie zawodowej. Skoro w niniejszej sprawie upoważnione placówki medyczne nie rozpoznały u skarżącego pylicy płuc to nie było podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. Dla wyniku sprawy nie ma w tej sytuacji znaczenia to, że skarżący przez wiele lat pracował w warunkach narażenia na działanie pyłu zawierającego krzemionkę. Mając wszystko powyższe na uwadze brak było podstaw do uwzględnienia skargi, a co za tym idzie podlegała ona oddaleniu, zgodnie z art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.).