IV SA/Gl 802/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Matan (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Renata Siudyka Sędzia WSA Edyta Żarkiewicz Protokolant Specjalista Magdalena Kurpis po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 kwietnia 2015 r. sprawy ze skargi M.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie specjalnego zasiłku opiekuńczego oddala skargę. Decyzją z dnia [...] Nr [...] Zastępca Kierownika Działu Świadczeń Rodzinnych Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w J., działający z upoważnienia Prezydenta Miasta J. odmówił M. K. przyznania świadczenia w formie specjalnego zasiłku opiekuńczego, z tytułu opieki nad matką – B. K. W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż wnioskodawca nie spełnił przesłanek koniecznych do uzyskania żądanego świadczenia określonych w art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, bowiem łączny dochód rodziny przekracza kryterium określone w art. 5 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, a ponadto wnioskodawca nie zrezygnował z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką. Łączny dochód rodziny (wnioskodawcy oraz matki) w przeliczeniu na osobę wynosi 669,94 zł, podczas gdy kryterium dochodowe 623 zł (w dacie wydawania decyzji; kryterium to uległo zmianie od dnia 1 listopada 2014 r. i wynosi obecnie 664 zł). Nie znaleziono podstaw do zastosowania art. 16a ust. 3 ustawy, który pozwala przyznanie świadczenia mimo przekroczenia tego kryterium, ale jedynie w przypadku kiedy świadczenie takie przysługiwało w poprzednim okresie zasiłkowym. M. K. wystąpił o specjalny zasiłek opiekuńczy po raz pierwszy. Brak rezygnacji z zatrudnienia organ I instancji wiąże z faktem pozostawania przez stronę osobą bezrobotną, skoro zgodnie z definicją bezrobotnego z art. 2 ust. 1 pkt. 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy jednym z wymogów jest gotowość do podjęcia zatrudnienia. B. K. dysponuje orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności od dnia 31 stycznia 2013 r., natomiast M. K. prowadził działalność gospodarczą do 30 kwietnia 2012 r. W dniu 5 maja 2012 r. działalność ta została wykreślona z ewidencji, po czym zarejestrował się on w Urzędzie Pracy jako bezrobotny. Jeśli strona jest gotowa do podjęcia zatrudnienia to, to tym samym nie można przyjąć, iż rezygnacja z zatrudnienia pozostaje w związku z koniecznością sprawowania opieki nad matką. Po wniesieniu odwołania przez stronę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] nr [...] utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie, podzielając stanowisko organu I instancji co braku podstaw do przyznania świadczenia. W skardze z dnia 21 lipca 2014 r. M. K. wnosi o zmianę decyzji i przyznanie mu żądanego świadczenia. W uzasadnieniu skargi kwestionuje ustalenie przyjęte przez organy orzekające w sprawie, zgodnie z którym nie zrezygnował z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką. Jak wyjaśnia, stan zdrowia matki był tak bardzo zły od 2010 r., że wymagała ona całodobowej opieki. Brak dokumentacji medycznej w tym zakresie wynika z zaniedbania chorej oraz syna, co wiązało się z kolei ze zgonem ojca oraz problemami finansowymi, zadłużeniem oraz koniecznością zmiany miejsca zamieszkania. Podkreśla także problemy stwarzane przez służbę zdrowia przy podejmowaniu prób leczenia matki. Jak informuje w skardze, w związku z wątpliwościami co do rezygnacji z zatrudnienia ze względu na zarejestrowanie jako bezrobotny, jest gotów z tego statusu zrezygnować. Dokonując rejestracji liczył na znalezienie pracy, która mógłby wykonywać w domu i jednocześnie opiekować się matką. Skarżący zwraca uwagę na fakt, iż łączny dochód w rodzinie jedynie nieznacznie przekracza kryterium dochodowe. W istocie, w jego ocenie, jego sytuacja jest zbliżona do sytuacji osób spełniających to kryterium. W części końcowej skargi wskazuje na istotę specjalnego zasiłku celowego, który ma stanowić rekompensatę dla osób rezygnujących z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, bowiem w inny sposób nie miałby on możliwości wywiązania się z obowiązków alimentacyjnych. Na skarżącym spoczywają obowiązki alimentacyjne wobec matki, natomiast wykonywanie opieki nie da się pogodzić z pracą zawodową. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. podtrzymało dotychczasowe stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i w związku z tym wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola działalności organów administracyjnych, o której mowa, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 powołanego przepisu). Oznacza to, iż sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. Nr 270, powoływana dalej jako p.p.s.a.) sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Materialnoprawną podstawę decyzji w sprawie specjalnego zasiłku celowego stanowi przepis art. 16a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2013 r., poz. 1456 ze zm., dalej: u.ś.r.). Zgodnie z art. 16a ust. 1 (w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania decyzji przez organ I i II instancji) specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje, jeżeli łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 623 zł (art. 16a ust. 2 w zw. z art. 5 ust. 2 u.ś.r.). Niespornym jest, że skarżący jest osobą zobowiązaną do alimentacji wobec matki, która dysponuje orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, a łączny dochód na osobę wynosi 669,94 zł. Stosownie do art. 16a ust. 2 u.ś.r. specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje, jeżeli łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty, o której mowa w art. 5 ust. 2 tej ustawy. W dacie orzekania przez organ I i II instancji kwota ta stanowiła równowartość 623 zł. Ze względu na związany charakter decyzji w sprawie specjalnego zasiłku opiekuńczego niespełnienie kryterium dochodowego, co nie budzi wątpliwości w przedmiotowej sprawie, wyklucza możliwość przyznania tego świadczenia. Jak wynika z ustaleń poczynionych przez organy nie zachodzi podstawa do podwyższenia tego kryterium na podstawie art. 16a ust. 3 u,ś,r., bowiem świadczenie to nie przysługiwało M. K. w poprzednim okresie zasiłkowym. Wobec powyższego, ze względu na niespełnienie kryterium dochodowego, nie ma w przedmiotowej sprawie znaczenia kwestia ewentualnej rezygnacji skarżącego z zatrudnienia . Zważywszy na powyższe ustalenia Sąd nie podziela zarzutów podnoszonych w skardze, a zwłaszcza co do możliwości odstąpienia od kryterium dochodowego ze względu na jego nieznaczne przekroczenie. W tym stanie rzeczy, działając na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł o oddaleniu skargi.