IV SA/Gl 803/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Kurcyusz – Furmanik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga – Gajewska Sędzia NSA Szczepan Prax Protokolant st. sekr. sąd. Arkadiusz Kmiotek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 czerwca 2013 r. sprawy ze skargi A.W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego uchyla zaskarżoną decyzję. Decyzją Nr [...] z dnia z dnia [...]r. wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta S. na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 1 i art. 106 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2009r Nr 175 poz. 1362 z późn. zm.) przyznano A.W. zasiłek stały w wysokości 444 zł za okres od dnia 1 stycznia 2011r. do dnia 31 marca 2013r. Decyzją Nr [...] z dnia [...]r. wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta S. na podstawie art. 110 ust. 8 i art. 106 ust. 5 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2009r Nr 175 poz. 1362 z późn. zm.) organ zmienił decyzję własną opisaną wyżej w ten sposób, że dotychczasowo przyznany A.W. zasiłek stały w wysokości 444 zł zmniejszono do kwoty 225,47 zł, a w okresie od dnia 1 marca do dnia 17 marca 2012r. przyznano go w wysokości 123, 76 zł. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że strona od dnia [...]r. osadzona została w areszcie śledczym i do dnia [...]r. odbywała karę pozbawienia wolności. Z przeprowadzonego w miejscu zamieszkania strony wywiadu środowiskowego wynikało, że zamieszkuje ona w mieszkaniu, którego właścicielem jest Z.C. Strona prowadzi jednak odrębne gospodarstwo domowe. Właściciel mieszkania pokrywa wszystkie opłaty związane z zajmowaniem mieszkania. Organ ustalił, że w miesiącu marcu była to kwota 503,06 zł. Uznano zatem, że połowa kwoty, którą powinna pokrywać zajmująca pokój A.W., czego w istocie nie czyni, stanowi jej dochód. Przyjmując, że dochodem strony jest więc kwota 251,53 zł wyliczono wysokość zasiłku stałego, jako różnicę pomiędzy kryterium dochodowym, który dla osoby samotnie prowadzącej gospodarstwo domowe wynosi 444 zł, a uzyskiwanym przez tę osobę dochodem, czyli kwotą 251, 53 zł. Jednocześnie organ powołał się na 13 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej, zgodnie z których brzmieniem osobie odbywającej karę pozbawienia wolności nie przysługuje prawo do świadczeń z pomocy społecznej, a osobie tymczasowo aresztowanej zawiesza się prawo do świadczeń z pomocy społecznej przy czym za okres tymczasowego aresztowania nie udziela się świadczeń. W związku z tym przyznano stronie zasiłek stały wyłącznie do dnia 17 marca 2012r. Wskazano, że w przypadku, gdy uprawnienia do świadczeń nie obejmują pełnego miesiąca świadczenie przyznaje się z niepełny miesiąc, a kwotę świadczenia ustala się dzieląc pełne kwoty przez liczbę dni kalendarzowych tego miesiąca i mnożąc przez liczbę dni objętych świadczeniem, a stanowi o tym art. 106 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej. W obszernym odwołaniu strona podniosła, że od chwili przyznania jej zasiłku stałego pierwotną decyzją z dnia [...]r. nie uległa zmianie jej sytuacja finansowa. Wyjaśniła, że z powodu nie zapłacenia kary grzywny odbywała zamienną karę pozbawienia wolności w okresie od [...] do [...]r. Wskazała, że ze względu na trudności finansowe nie była w stanie uiścić czynszu na rzecz właściciela mieszkania, w którym zajmuje pokój. Czynsz ten został ustalony na kwotę 250 zł miesięcznie. Oświadczyła, że przyznanie jej zasiłku stałego w obecnie wyliczonej wysokości nie pozwoli jej na regulowanie czynszu. Nie będzie mogła także kontynuować leczenia. Zakwestionowała stanowisko organu, co do ustalenia jej dochodu na kwotę 250 zł w sytuacji, gdy w miesiącu marcu jedynym jej dochodem było 20 zł otrzymane przy opuszczaniu aresztu. Zaznaczyła, że zobowiązała się zwrócić właścicielowi mieszkania zaległe opłaty za wynajmowany pokój. Wskazała, że uzyskawszy decyzję przyznającą jej zasiłek stały w wysokości 444 zł zawarła umowę z firmą telekomunikacyjną na kwotę 30 zł miesięcznie, czego obecnie nie jest już w stanie płacić, a w konsekwencji tego powstają po jej stronie zadłużenia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...]r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie organu I instancji. Po analizie stanu faktycznego i prawnego sprawy Kolegium podzieliło w całości stanowisko organu I instancji. W szczególności przyjęto za organem I instancji, iż odwołująca wynajmowała pokój za odpłatnością na rzecz właściciela mieszkania. Odpłatności tej nie przekazywała w miesiącach marcu i kwietniu 2012r., a właściciel mieszkania musiał zapłacić opłaty mieszkaniowe w całości samodzielnie. Nieziszczona na rzecz właściciela mieszkania tytułem czynszu kwota 250 zł stanowiła zatem dochód strony. W skardze nazwanej "odwołaniem", skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, wnosząc o zmianę zaskarżonej decyzji organu odwoławczego i przyznanie skarżącej zasiłku stałego za okres od 1 do 17 marca 2012r. w kwocie 444 zł wskazano, iż organy nie uwzględniły obciążającego skarżącą obowiązku zwrotu właścicielowi mieszkania opłat za wynajmowany pokój. Do skargi dołączono oświadczenie właściciela mieszkania, z którego wynikało zobowiązanie się A.W. do przekazywania na jego rzecz, co miesiąc, kwoty 250 zł, jako zapłaty za wynajmowany pokój. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. Organ powołał się na definicję legalną pojęcia "dochód" przedstawioną w art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej i stwierdził, że uznanie za dochód skarżącej nieziszczonych opłat za wynajmowany pokój jest błędne. Nie mógł jednak zastosować autokorekty zaskarżonej decyzji, gdyż skarżąca domaga się przyznania jej świadczenia również za okres pobytu w zakładzie karnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. W ramach kontroli wydawanych przez organy administracji rozstrzygnięć oceniają zgodność działania tych organów z przepisami procedury, prawidłowość zastosowania prawa materialnego, a także słuszność zastosowanej w sprawie interpretacji prawa materialnego. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012r. poz. 270 ze zm.) zwanej dalej P.p.s.a. Do kompetencji sądów administracyjnych nie należy natomiast rozstrzyganie o konkretnych uprawnieniach lub obowiązkach stron postępowania, a więc wnioski zamieszczone w skardze nie mogły zostać uwzględnione. Mając jednak na względzie przyznane na mocy art. 134 § 1 p.p.s.a kompetencje do kontrolowania sprawy nie tylko w aspekcie zarzutów i wniosków skargi lecz także z urzędu, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uwzględnił wniesioną przez A.W. skargę. Zaskarżona decyzja wydana została na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2009r Nr 175 poz. 1362 z późn. zm.). Ustawa ta skierowana jest do osób najuboższych, a o ustawodawca wyznaczył w niej określone przesłanki, których spełnienie pozwala przyznać wsparcie z budżetu państwa. Do takich przesłanek należy kryterium dochodowe. Dochód uzyskiwany w rodzinie podmiotu wnioskującego o pomoc społeczną jest zatem istotnym faktem prawotwórczym, który musi zostać ustalony w sposób niebudzący wątpliwości, a nadto z uwzględnieniem wszystkich wskazań zawartych w ustawie. Na potrzeby ustawy o pomocy społecznej zdefiniowano także pojęcie dochodu. Zgodnie z brzmieniem jej art. 8 ust 3 ustawy za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania. Użyty w tej definicji termin "przychód" nie otrzymał na gruncie ustawy o pomocy społecznej normatywnej treści. Przedstawiono jedynie katalog negatywny, pozwalający wyłączyć z pojęcia przychodu wymienione w art. 8 ust. 4 rodzaje przysporzenia. Również w dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U.z 2012r poz..361) nie zamieszczono legalnej definicji tego pojęcia. Natomiast źródła przychodu wymienione zostały w jej art. 10 i art. 11. Po myśli art. 11 ust 1 in fine przychodem jest także wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń, do których zaliczone jest udostępnienie lokalu lub budynku (art. 11 ust. 2a pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych). W takim przypadku jego wartość obliczana jest według równowartości czynszu, jaki przysługiwałby w razie zawarcia umowy najmu tego lokalu lub budynku. Na podstawie stanowiska wywiedzionego z orzecznictwa sądów administracyjnych, jak i z poglądów doktryny należy jednak stanowczo stwierdzić, że przychód w postaci świadczenia nieodpłatnego wystąpi w przypadkach, w których otrzymujący odnosi określoną korzyść pod tytułem darmym. Oznacza to, że nie świadczy nic w zamian ani obecnie, ani też w przyszłości (wyrok NSA z dnia 15 stycznia 2008 r., II FSK 1578/06,publ. COBIS). Taka sytuacja nie ma jednak miejsca w kontrolowanej sprawie. Jak wynikało z przedstawionego w aktach sprawy stanu faktycznego udostępnienie skarżącej jednego pokoju w mieszkaniu nie było usługą wykonywaną za darmo lecz za odpłatnością. Wynikało to z wyraźnego oświadczenia właściciela mieszkania, w którym zamieszkiwała skarżąca, a także z oświadczeń skarżącej. Organ nie odmówił wiarygodności tym dowodom. Bezpodstawnie zatem przyjął, iż kwota niezapłaconego czynszu była opodatkowanym przychodem skarżącej. Mimo braku zapłaty w miesiącach marcu i kwietniu 2012r. była ona zobowiązana do zapłaty właścicielowi mieszkania za świadczoną jej usługę. Także brak jest w sprawie dowodu na to, by w pozostałych miesiącach, w których przyznano jej zaskarżoną decyzją zasiłek stały, właściciel mieszkania zmniejszył skarżącej wysokość zobowiązania wobec niego z tytułu zamieszkiwania w jego mieszkaniu. Tym samym stan faktyczny sprawy nie pozwala na ustalenie, by dochód skarżącej składał się z przychodu opodatkowanego w postaci nieodpłatnej usługi, a organy dokonały błędnej jego subsumcji do art. 8 ust. 4 pkt 4 ustawy o pomocy społecznej. Dodatkowo należy jeszcze zwrócić uwagę, że art. 13 ustawy o pomocy społecznej składa się z trzech ustępów, które dotyczą odrębnych zdarzeń. W przypadku skarżącej, która odbywała zamienną karę pozbawienia wolności powinien zostać zastosowany jej art. 13 ust. 1. Sytuacja ta powinna znaleźć odpowiednie odzwierciedlenie w wydanej decyzji. Błędnie natomiast określono jej sytuację, jako osoby zarówno tymczasowo aresztowanej, jak i odbywającej karę pozbawienia wolności, powołując się na art. 13 ust.1 i 2 tego aktu. Z tych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny podzielił pogląd Samorządowego Kolegium Odwoławczego zaprezentowany w odpowiedzi na skargę, co do konieczności usunięcia z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji. W ponownym postępowaniu organ dokona ponownej analizy materiału dowodowego mając na względzie powyżej przedstawione wskazania. Skoro wniesiona skarga stała się skuteczna orzeczono jak w sentencji na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.