IV SA/Gl 804/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik (spr.), , , po rozpoznaniu w dniu 19 stycznia 2006 r na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. Ł. i M. Ł. na uchwałę Rady Miasta w R. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie rozpatrzenia skargi na działalność Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w R. p o s t a n a w i a odrzucić skargę Jak wynika z treści skargi M. i M. Ł. skierowali oni do [...] Urzędu Wojewódzkiego w K. wobec Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w R. i starszego pracownika socjalnego tegoż Ośrodka wniosek zawierający zarzuty działania sprzecznego z prawem. Wojewoda [...] wniosek ten traktując jako skargę, przekazał do rozpoznania Radzie Miasta Ry. o czym zawiadomił składających skargę. Rada Miasta R. uchwałą Nr [...] z dnia [...] r., po rozpatrzeniu skargi M. i M. Ł. na działalność Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w R. na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym /Dz.U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 z późn. zm./ w związku z art. 229 pkt 3 k.p.a. uznała skargę za bezzasadną, bowiem wnoszący skargę korzystali regularnie z pomocy finansowej Ośrodka Pomocy Społecznej, a wszelkie informacje o możliwościach uzyskiwania pomocy są im na bieżąco przekazywane za pośrednictwem tablicy informacyjnej. Od uchwały tej M. i M. Ł. skierowali skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wskazując w niej, iż nie skarżyli się oni na brak pomocy finansowej ze strony Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w R. lecz na zachowanie pracowników tego Ośrodka, działających ich zdaniem na szkodę podopiecznych. Negatywne zachowanie wskazanych pracowników Ośrodka Pomocy Społecznej skarżący upatrywali w naruszaniu obowiązków wynikających z ustawy o pomocy społecznej i kodeksu postępowania administracyjnego, poświadczaniu nieprawdy i zatajaniu prawdziwych danych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie podnosząc, iż skarżący nie wyczerpali trybu wymaganego treścią art. 101 ustawy o samorządzie gminnym i nie wezwali Gminy do usunięcia naruszenia, aczkolwiek według organu trudno było wywnioskować z treści skargi o jakie zdarzenie stanowiące naruszenie chodziło w istocie skarżącym. Powołując się jednocześnie na stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach zaprezentowane w postanowieniu z dnia 12 września 2005 r. sygn. akt IV SA/Gl 600/05 organ wskazał, iż od skargi wniesionej przez M. i M. Ł. w trybie art. 227 k.p.a. nie przysługuje im skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Jak wywieść można z treści art. 221 k.p.a., ustawodawca zagwarantował w tej normie prawnej konstytucyjne prawo składania petycji, skarg i wniosków do organów państwowych, organów jednostek samorządu terytorialnego, organów samorządowych jednostek organizacyjnych oraz do organizacji i instytucji społecznych określając, iż petycje, skargi i wnioski mogą być składane do organizacji i instytucji społecznych w związku z wykonywanymi przez nie zadaniami zleconymi z zakresu administracji publicznej i można je składać w interesie publicznym, własnym lub innej osoby za jej zgodą. Jak stanowi art. 227 k.p.a. przedmiotem skargi może być w szczególności zaniedbanie lub nienależyte wykonywanie zadań przez właściwe organy albo przez ich pracowników, naruszenie praworządności lub interesów skarżących, a także przewlekłe lub biurokratyczne załatwianie spraw. Skarga, o której mowa w art. 227 k.p.a., jest odformalizowanym środkiem obrony i ochrony różnych interesów jednostki, które nie dają podstaw do żądania wszczęcia postępowania administracyjnego albo też nie mogą stanowić podstawy powództwa lub wniosku zmierzającego do wszczęcia postępowania sądowego. Skargi tego rodzaju są załatwiane w samodzielnym jednoinstancyjnym postępowaniu uproszczonym, kończącym się czynnością materialnotechniczną zawiadomienia skarżącego o sposobie załatwienia sprawy. W tym miejscu należy zauważyć, iż słusznie Rada Miasta R. uznała złożoną przez M. i M. Ł. skargę na zachowanie pracowników Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w R. jako skargę złożoną w trybie art. 227 k.p.a. Koniecznym zatem stało się rozstrzygnięcie, czy tego typu skargi objęte są kognicją sądów administracyjnych. Zakres kontroli działalności administracji publicznej został określony w ustawie z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. Nr 153, poz. 1269/, poprzez stwierdzenie, że sądy administracyjne w zakresie swojej właściwości sprawują kontrolę pod względem zgodności z prawem, chyba, że ustawa stanowi inaczej /art. 1 § 2 ustawy/. Natomiast w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz.U. Nr 153, poz. 1270 / zwanej tu P.p.s.a. określone zostało, że właściwość sądu administracyjnego obejmuje rozpatrywanie skarg na określone prawne formy działania administracji publicznej oraz inne sprawy z zakresu działalności administracji publicznej, jeżeli ustawa tak stanowi /art. 3 § 2 i § 3/ oraz w innych sprawach, jeżeli ustawa szczególna tak stanowi, a w art. 5 p.p.s.a. wskazane zostały sprawy, w których wyraźnie wyłączona jest właściwość sądu administracyjnego. W ramach prawnych form działania administracji, po myśli wskazanego art. 3 § 2 p.p.s.a. ustawodawca wskazał decyzje administracyjne, postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty, postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie oraz inne niż określone wcześniej akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej, oraz akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej, akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego oraz bezczynność organów w zakresie spraw, w których winny być wydane decyzje administracyjne, postanowienia, na które służy zażalenie albo postanowienia kończące postępowanie, a także postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, jeżeli służy na nie zażalenie. Prowadzi to do wniosku, że właściwość sądu administracyjnego do rozpoznania skargi w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 1 – 3 .p.s.a., występuje wówczas, gdy akt /czynność/ podjęty jest w sprawie indywidualnej, skierowany jest do oznaczonego podmiotu administrowanego, dotyczy uprawnienia lub obowiązku tego podmiotu, samo zaś uprawnienie lub obowiązek, którego akt /czynność/ dotyczy, jest określone w przepisie prawa powszechnie obowiązującego. Chodzi tu o takie akty lub czynności, które dotyczą uprawnień lub obowiązków określonych osób, wynikających z przepisów prawa, a więc takich uprawnień lub obowiązków, które określają przepisy prawa powszechnie obowiązującego. Odnosząc się natomiast do treści art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., który stanowi, że sąd administracyjny orzeka w sprawach skarg na inne niż określone w pkt 1 – 3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, należy uznać, iż przepis ten dotyczy prawnych form działania administracji publicznej, które mogą być i są podejmowane przez organy administracji publicznej w stosunku do podmiotów w sprawach, dla których załatwienia nie jest przewidziana forma decyzji lub postanowienia, jednakże i w tym przypadku chodzi tu o takie akty lub czynności, które dotyczą uprawnień lub obowiązków określonych osób wynikających z przepisów prawa, a więc takich uprawnień lub obowiązków, które określają przepisy prawa powszechnie obowiązującego /vide postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 września 2004 r. sygn. OSK 247/04 publ. ONSAiWSA 2004/2/30/. Rozpatrzenie skargi wniesionej do organu w trybie art. 227 k.p.a. nie jest objęte wyżej przytoczonym zakresem przedmiotowym a zatem do postępowania skargowego określonego w przepisach działu VIII kodeksu postępowania administracyjnego nie ma zastosowania art. 52 ustawy P.p.s.a. co oznacza, iż postępowanie w sprawie skarg i wniosków działu VIII k.p.a. nie podlega kontroli sądów administracyjnych. Odnosząc się natomiast do stanowiska organu przedstawionego w odpowiedzi na skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny zauważa, iż mimo wymogu formy uchwały dla rozpatrzenia skarg wnoszonych na podstawie art. 227 k.p.a. w sprawach, w których właściwe są rady gminy, nie będzie miał zastosowania tryb przewidziany w art. 101 ustawy o samorządzie gminnym, bowiem uchwały podjęte w wyniku skargi wniesionej na podstawie art. 227 k.p.a. są taką samą czynnością informującą o sposobie załatwienia skargi, jak i czynności innych organów wymienionych w art. 229 k.p.a., którym uchwała nie jest przypisana jako forma prawna działania. Uznanie, że w sytuacji gdy załatwienie skargi, o której mówi art. 227 k.p.a., nastąpiło w formie uchwały, służy skarga do sądu administracyjnego, powodowałoby niczym nie uzasadnioną nierówność prawną podmiotów. Tym bowiem, których skarga nie została załatwiona w formie uchwały, skarga do sądu na czynność informującą o sposobie załatwienia nie służyłaby. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał skargę za niedopuszczalną, co skutkowało jej odrzucenie w oparciu o przepisy art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a.