IV SA/Gl 807/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska Sędzia WSA Teresa Kurcyusz – Furmanik Protokolant st.sekr.sąd. Alicja Sadowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 grudnia 2008 r. sprawy ze skargi S.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zaliczki alimentacyjnej uchyla zaskarżoną decyzję Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Prezydent Miasta B. przyznał S. K. prawo do zaliczki alimentacyjnej w okresie od [...] r. do [...] r. w kwocie [...] zł miesięcznie. Rozstrzygnięcie to oparto na przepisie art. 7 ust. 1 i 2 oraz art. 8 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. nr 86, poz. 732, ze zm.), zwanej dalej ustawą o zaliczce alimentacyjnej i rozporządzeniu Ministra Polityki Społecznej z dnia 7 czerwca 2005 r. w sprawie wzoru wniosku o ustalenie prawa do zaliczki alimentacyjnej oraz odpowiednich zaświadczeń (Dz. U. z 2005 r. Nr 105, poz. 882). W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż rodzina strony składa się z 3 osób, a przeciętny dochód na członka rodziny wynosi [...]zł. Natomiast przeciętny dochód rodziny wynosi [...] zł, tym samym strona spełnia kryterium dochodowe uprawniające do przyznania świadczenia. Dodatkowo organ podniósł, że w zaliczka została przyznania do zakończenia nauki przez stronę w policealnej szkole w B. S. K. wniósł odwołanie od tej decyzji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. wnosząc o przyznanie mu zaliczki alimentacyjnej w podwyższonej wysokości [...] zł. Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. uchyliło zaskarżoną decyzję w części dotyczącej okresu, w którym strona będzie otrzymywać zaliczkę alimentacyjną i przyznało S. K. prawo do zaliczki alimentacyjnej w okresie od [...] r. do [...]r. Kolegium podkreśliło, iż ustawodawca określając kryterium dochodowe uprawniające do otrzymania zaliczki alimentacyjnej w art. 7 ust. 2 ustawy ustalił, że dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie może przekroczyć kwoty 583 zł, natomiast prawo do zwiększonej zaliczki alimentacyjnej, o jakiej mowa w art. 8 ust. 2 ustawy przewidziano wyłącznie w sytuacji, gdy dochód całej rodziny nie przekracza kwoty 50% kwoty 583 zł. Jednocześnie organ wskazał, iż stosownie do art. 10 ust. 1 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych prawo do zaliczki ustala organ właściwy wierzyciela począwszy od miesiąca, w którym został złożony u komornika sądowego wniosek wraz z wymaganą dokumentacją. Natomiast w niniejszej sprawie wniosek został złożony [...]r., w konsekwencji istniała potrzeba zmiany okresu, w którym S. K. będzie otrzymywał zaliczkę alimentacyjną. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach S. K. nie zgodził się z uchyleniem decyzji organu pierwszej instancji w części dotyczącej okresu przyznania zaliczki alimentacyjnej. Argumentował, iż w związku z uzyskaniem pełnoletniości poinformowano go w [...]r. o konieczności wystąpienia z odrębnym wnioskiem o przyznanie zaliczki alimentacyjnej, by uzyskać wypłatę świadczenia od [...]r. Odpowiadając na skargę organ odwoławczy, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Jednocześnie Kolegium stwierdza, iż oświadczenie skarżącego zawarte w skardze potwierdza słuszność zaskarżonej decyzji. Bowiem z oświadczenia wynika fakt powzięcia wiadomości o konieczności złożenia wniosku o przyznanie zaliczki alimentacyjnej dopiero w [...]r. Ponadto strona we wniosku podała jako dzień jego sporządzenia [...]r., co potwierdziła własnoręcznym podpisem. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona, jednakże z innych przyczyn niż wskazane w skardze. Na wstępie godzi się podnieść, że po myśli art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, póz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności tej działalności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie natomiast z brzmieniem art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a., sądy administracyjne w zakresie swojej właściwości sprawują kontrolę działalności administracji publicznej stosując środki określone w ustawie. Stosownie zaś z treści art. 134 §1 cytowanej ustawy, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Z kolei z brzmienia art. 145 §1 p.p.s.a. wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą zatem ulec uchyleniu wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego. Jednak w tym drugim przypadku, tylko jeżeli miało ono, bądź mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Istota problemu w niniejszej sprawie sprowadza się do kwestii interpretacji zawartego w art. 8 ust. 2 ustawy o zaliczce alimentacyjnej pojęcia "dochód rodziny", jakiej dokonało Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Zdaniem tego organu zgodnie z regulacją zawartą w art. 8 ust. 2 pkt 1 w przypadku, gdy dochód rodziny nie przekracza 50% kwoty, o której mowa w art. 7 ust. 2 tej ustawy kwotę zaliczki zwiększa się do 300,00 zł dla osoby uprawnionej, jeśli w rodzinie jest jedna lub dwie osoby uprawnione do zaliczki. Sąd orzekający w niniejszej sprawie nie podziela zaprezentowanej przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wykładni użytego w art. 8 ust. 2 cytowanej ustawy pojęcia "dochód rodziny" jako przeciętny miesięczny łączny dochód wszystkich członków rodziny. Za przyjętym przez Kolegium rozumieniem wskazanego pojęcia mogłaby przemawiać definicja "dochodu rodziny" zawarta w art. 3 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych (stosowana odpowiednio w myśl art. 18 ust. 2 ustawy o zaliczce alimentacyjnej), gdzie wskazano, że ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie rodziny oznacza to przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. Jednak należy zwrócić uwagę, że zastosowanie wykładni gramatycznej art. 8 ust. 2 ustawy o zaliczce alimentacyjnej może prowadzić do daleko idących niedokładności i nieprecyzyjności. Tym samym zastosowanie tej wykładni powinno być uzupełnione wnioskami płynącymi z zastosowania innego rodzaju metod wykładni, w tym wykładni systemowej, funkcjonalnej i celowościowej. Ta ostatnia jest uznana za najodpowiedniejszą i najlepiej prowadzącą do odczytania intencji i celów ustawodawcy. Porównując przepisy art. 7 ust. 2 i art. 8 ust. 2 ustawy o zaliczce alimentacyjnej, należy uznać, iż są one ze sobą ściśle powiązane. Art. 7 ust. 2 tej ustawy stanowi ogólną zasadę osiągnięcia dochodu w rodzinie w przeliczeniu na osobę, która zezwala na przyznanie zaliczki alimentacyjnej. Natomiast art. 8 tej ustawy jest ściśle związany z art. 7 ustawy i określa, do jakiej wysokości przysługuje świadczenie z art. 7, przy zaistnieniu przesłanek wymienionych w art. 8 tej ustawy. Takie usystematyzowanie przepisów ustawy pozwala na przyjęcie, że ustawodawca posługując się w art. 8 ust. 2 pojęciem "dochód rodziny" dokonał skrótu myślowego dotyczącego określenia zawartego w art. 7 ust. 2 tj. "dochodu rodziny w przeliczeniu na osobę" (por. postanowienie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 1 października 2008 r. sygn. akt P 25/07 oraz powołane tam orzeczenia sądów administracyjnych, w tym wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 lutego 2008 r. sygn. akt I OSK 664/07, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 lutego 2008 r. sygn. akt I OSK 661/07 oraz inne). Tylko bowiem kwota ustalona w oparciu o treść art. 7 ust. 2 pozwala na ustalenie przesłanek z art. 8 ust 1 i 2 cytowanej ustawy. Tak więc pojęcie "dochód rodziny" występujące w art. 8 ust. 2 ustawy o zaliczce alimentacyjnej nie może być interpretowane samodzielnie, w oderwaniu od regulacji zawartej w art. 7 ust. 2 tej ustawy, gdzie jest mowa o dochodzie rodziny w przeliczeniu na osobę jako kryterium uzasadniającym przyznanie zaliczki alimentacyjnej. "Dochód rodziny", o którym mowa w art. 8 ust. 2 cytowanej ustawy winien być interpretowany w ścisłym związku z art. 7 ust. 2 tej ustawy, a więc jako dochód rodziny w przeliczeniu na osobę. Za taką interpretacją przemawia również wykładnia logiczna, uwzględniająca związek obu unormowań wynikający z zawartego w art. 8 ust. 2 omawianej ustawy bezpośredniego odesłania do art. 7 ust. 2 tej ustawy. Nadto wzgląd na wewnętrzną spójność ustawy nakazuje, aby w przepisach regulujących tę samą materię, w tym przypadku kryterium dochodu rodziny, stosować jednolite kategorie prawne. Skoro w art. 8 ust. 2 ustawy jest mowa o "przypadku, gdy dochód rodziny nie przekracza 50% kwoty, o której mowa w art. 7 ust. 2" tej ustawy, to dochód uprawniający do otrzymania zaliczki w podwyższonym wymiarze winien być ustalony w ten sam sposób jak przy ustalaniu kryterium dochodowego, a więc w przeliczeniu na osobę w rodzinie (stosownie do art. 7 ust. 2 ustawy o zaliczce alimentacyjnej). Wątpliwości budzi również okres na jaki przyznano zaliczkę alimentacyjną. W skardze podniesiono, iż matka skarżącego złożyła wniosek u komornika o przyznanie zaliczki na S. K. i D. K. Natomiast pracownik Działu Świadczeń Rodzinnych poinformował matkę, że wobec osiągnięcia przez skarżącego pełnoletniości winien on wystąpić samodzielnie o przyznanie świadczenia. Tym samym skarżący został wykreślony z przedmiotowego wniosku i złożył odrębny wniosek [...]r. Zdaniem sądu powyższą okoliczność powinien rozważyć organ II instancji ponownie rozpoznając sprawę i ustalić, czy powodem ponownego złożenia wniosku było to, iż pierwotny został podpisany przez matkę skarżącego. Jeśli tak to postępowanie organu I instancji było nieprawidłowe. Należało bowiem w takiej sytuacji albo od razu przyjąć stosownie do art. 33 § 4 kpa, że matka skarżącego występuje jako jego pełnomocnik, albo też wezwać matkę skarżącego o wskazanie, czy działa we własnym imieniu, czy też jako pełnomocnik skarżącego, a w tym drugim przypadku o przedłożenie pełnomocnictwa, względnie podpisanie wniosku także przez skarżącego. Chodziłoby zatem jedynie o uzupełnienie braków formalnych wniosku, pomimo uzyskania przez skarżącego pełnoletniości. Nadto, stosownie do art. 3 pkt 10 ustawy o świadczeniach rodzinnych (j. t. Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.), w zw. z art. 18 ust. 2 ustawy o zaliczce, okresem zasiłkowym jest okres od 1 września do dnia 31 sierpnia następnego roku kalendarzowego. Nie ma żadnego przepisu szczególnego, który w stosunku do osób uczących się modyfikowałby tą normę prawną. Skoro zatem skarżący w chwili orzekania przez organy administracyjne był osobą uprawnioną do zaliczki, to ustalenie przez organ I i II instancji prawa do tej zaliczki do końca [...]r. było całkowicie niezgodne z prawem materialnym. Rozpoznając sprawę ponownie, organ odwoławczy uwzględni powyższe wytyczne Sądu. Wobec powyższego, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.