IV SA/Gl 807/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik Sędziowie Sędzia WSA Beata Kozicka Sędzia WSA Andrzej Matan (spr.) Protokolant Monika Rał po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 kwietnia 2014 r. sprawy ze skargi F. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego oddala skargę. Decyzją z dnia [...] Prezydenta Miasta T. odmówił umorzenia należności dłużnika alimentacyjnego – F. G., powstałe z tytułu wypłaconych świadczeń alimentacyjnych w wysokości 10.800 zł wraz z odsetkami. W uzasadnieniu stwierdzono, iż zgodnie art. 30 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, organ właściwy dłużnika może umorzyć należności powstałe z tytułu zaliczek alimentacyjnych, wypłaconych osobie uprawnionej na podstawie ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej. Jednakże umorzenie tych należności może nastąpić po spełnieniu przez dłużnika alimentacyjnego warunków określonych tym przepisem. Stosownie do art. 30 ust. 1 tej ustawy organ może umorzyć należności w łącznej wysokości: 1/ 30%, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 3 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasadzonych alimentów, 2/ 50%, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 5 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasadzonych alimentów, 3) 100%, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 7 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasadzonych alimentów. Zgodnie z przepisem zamieszczonym w ust. 2 art. 30 ustawy organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną. W ocenie organu pierwszej instancji, ze względu na fakt, iż komornik nie wyegzekwował i nie przekazał jakichkolwiek kwot pochodzących od dłużnika nie wyklucza zastosowanie podstawy umorzenia określonej w art. 30 ust. 1 ustawy. Także sytuacja życiowa dłużnika alimentacyjnego nie uzasadnia umorzenia należności. W odwołaniu od tej decyzji strona podnosi, iż przebywa w zakładzie karnym od 2003 r., co uniemożliwia jej podjęcie pracy. Ponadto jest osoba schorowaną, z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności. W tych okolicznościach nie ma ona możliwości spłaty swoich zobowiązań. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] nr [...] utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji, podzielając jego stanowisko o braku podstaw do umorzenia należności powstałych z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych. Wskazało zwłaszcza na wymogi wynikające z art. 30 ust. 1 oraz z ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów oraz brak podstaw do zastosowania normy zawartej w art. 30 ust. 1, ze względu na nieskuteczność prowadzonej egzekucji. Nie znalazło także uzasadnienia do umorzenia należności w trybie uznania na podstawie art. 30 ust. 2. W skardze do sądu administracyjnego F. G. wniósł o umorzenie należności z tytułu wypłaconych świadczeń alimentacyjnych, powołując się na pobyt w zakładzie karnym, brak możliwości podjęcia pracy oraz zły stan zdrowia. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podnosząc argumenty analogiczne jak w uzasadnieniu swojej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl przepisów art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznający skargę na akt administracyjny (tu decyzja) dokonuje jego oceny mając na uwadze wyłącznie stan prawny obowiązujący w dniu podjęcia aktu (wydania decyzji), jak i stan sprawy istniejący na ten dzień, a wynikający z akt administracyjnych (art. 133 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 270), zwanej dalej "p.p.s.a.". Sąd, jak stanowi art. 134 § 1 p.p.s.a., rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Na podstawie art. 145 p.p.s.a. Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie - niezgodności z prawem, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego o wpływie na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji (postanowienia) wymienione w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach. Oceniając zaskarżoną decyzję w omówionym zakresie, tj. w aspekcie jej legalności Sąd nie stwierdził naruszenia prawa uzasadniającego wyeliminowanie tej decyzji z obrotu prawnego. W konsekwencji więc, zgodnie z art. 151 p.p.s.a., skarga podlegała oddaleniu. Kontrola decyzji uznaniowej przez Sąd, a z taką mamy do czynienia w rozpatrywanej sprawie, jest prowadzona na szczególnych zasadach. Polega w szczególności na sprawdzeniu, czy jej wydanie poprzedzone było prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem oraz wyjaśnieniem stanu faktycznego sprawy. Sąd administracyjny kontroluje, czy w toku postępowania administracyjnego podjęto wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, czy zebrano zatem wszystkie dowody w celu ustalenia istnienia bądź nieistnienia ustawowych przesłanek decyzji uznaniowej oraz, czy podjęta na ich podstawie decyzja nie wykracza poza granice uznania administracyjnego, czyli nie nosi cech dowolności. Zarzut dowolności wykluczają dopiero ustalenia dokonane w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.), a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku niezbędnego wydania decyzji o przekonywującej treści (tak m.in. /w:/ wyrok Sądu Najwyższego z dnia 23 listopada 1994 r., III ARN 55/94, OSNAPiUS 1995, Nr 7, poz. 83). Przepis art. 30 ustawy z dnia 7 września 2007 r., o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2012 r., poz. 1228 z późn. zm., dalej "ustawa"), stanowiący materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji, zawiera dwie normy o charakterze uznaniowym, w oparciu o które organ właściwy dłużnika może umorzyć należności z tytułu wypłaconych świadczeń alimentacyjnych. Pierwsza z nich, określona w ust. 1 tego przepisu, uzależnia możliwość umorzenia od skuteczności prowadzonej egzekucji administracyjnej. Zgodnie z art. 30 ust. 1 organ właściwy dłużnika może umorzyć należności, o których mowa w art. 28 ust. 1 pkt 1, 2 i 4 ustawy, w łącznej wysokości: 1) 30%, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 3 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów; 2) 50%, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 5 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów; 3) 100% jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 7 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów. Natomiast druga, określona w art. 30 ust. 2 ustawy, uzależnia umorzenie od sytuacji dochodowej i rodzinnej dłużnika alimentacyjnego. Organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną. Nie budzi wątpliwości, w świetle akt sprawy, iż egzekucja prowadzona wobec skarżącego – dłużnika alimentacyjnego, była nieskuteczna. Wobec czego, jak zasadnie uznały organy orzekające w sprawie, brak było możliwości umorzenia należności na podstawie art. 30 ust. 1 ustawy. W ocenie Sądu, aczkolwiek nie wynika to wyraźnie z uzasadnień kwestionowanych decyzji, nie zachodziły także podstawy do umorzenia należności na podstawie normy zawartej w art. 30 ust. 2 ustawy. Co prawda, obecna sytuacja skarżącego , który przebywa w zakładzie karnym, nie ma możliwości podjęcia pracy, nie ma także innych źródeł dochodu, nie pozwala na uregulowanie należności powstałych z związku z wypłaconymi świadczeniami alimentami. Jednakowoż w sierpniu 2015 r. kończy on odbywanie kary pozbawienia wolności, co pozwoli mu na poszukiwanie i podjęcie pracy i w konsekwencji, na realizację tych zobowiązań. Zdaniem Sądu, wniosek skarżącego został rozpatrzony przy uwzględnieniu jego sytuacji dochodowej i rodzinnej przedstawionej przez niego, zaś wyciągniętych na tej podstawie wniosków nie można uznać za dowolne. Tym samym nie dawały podstaw do stwierdzenia przekroczenia granic uznania administracyjnego. Mając powyższe na uwadze, za prawidłowe uznać należy stanowisko organów, iż sytuacja dochodowa i rodzinna skarżącego, jakkolwiek jest trudna, to nie uzasadnia umorzenia ciążących na nim należności z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych. Wskazywane przez skarżącego okoliczności nie czynią bowiem jego sytuacji wyjątkową oraz nie mogą stawiać go w sytuacji uprzywilejowanej w stosunku do innych dłużników alimentacyjnych. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 151 p.p.s.a. skarga została oddalona.