IV SA/Gl 808/13
PostanowienieWSA w Gliwicach2014-02-20
Skład orzekający: Tadeusz Michalik, Andrzej Matan, Małgorzata Walentek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, który wymaga rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej jako warunku przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego, jest zgodny z Konstytucją RP w zakresie pomijania osób, które nie podejmują zatrudnienia z powodu opieki nad osobą niepełnosprawną?Ratio decidendi
Sąd zawiesił postępowanie do czasu rozstrzygnięcia przez Trybunał Konstytucyjny pytania prawnego dotyczącego zgodności art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych z Konstytucją RP, gdyż wynik tego rozstrzygnięcia będzie miał wpływ na ocenę legalności zaskarżonej decyzji.Stan faktyczny
A.H. złożył wniosek o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego z tytułu rezygnacji z pracy w związku z opieką nad niepełnosprawną matką. Organ I instancji odmówił przyznania zasiłku, wskazując, że A.H. nie zrezygnował z zatrudnienia w rozumieniu ustawy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało decyzję w mocy. A.H. wniósł skargę do WSA, podnosząc, że pobierał świadczenie pielęgnacyjne i nie mógł podjąć zatrudnienia ani być zarejestrowany jako bezrobotny.Rozstrzygnięcie
Zawiesił postępowanie do czasu rozstrzygnięcia pytania prawnego przez Trybunał Konstytucyjny dotyczącego zgodności art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych z Konstytucją RP.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Matan Sędzia WSA Małgorzata Walentek Protokolant Monika Rał po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 lutego 2014 r. sprawy ze skargi A. H. (H.) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie specjalnego zasiłku opiekuńczego postanawia: zawiesić postępowanie.
Prezydent Miasta K. decyzją Nr [...] z dnia [...]r. odmówił przyznania A.H. specjalnego zasiłku opiekuńczego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad matką A.H.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ I instancji przywołał przepisy prawa oraz opisał stan faktyczny sprawy. Organ I instancji wskazał między innymi, że ostatnie zatrudnienie A.H., według oświadczenia, miało miejsce w firmie Ł.J. w okresie od 01 września 2007 r. do 30 listopada 2008 r. Natomiast z orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności wynika, że znaczny stopień niepełnosprawności A.H. istnieje od 07 lutego 2011 r. Ustalił również, że w okresie od 11 grudnia 2008r. do dnia 01 marca 2011 r. A.H. był zarejestrowany w PUP jako osoba bezrobotna oraz, że został wyrejestrowany na własny wniosek. Organ I instancji stwierdził zatem, iż w przedmiotowej sprawie nie zachodzi przesłanka rezygnacji z pracy określona w art. 16 a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, co jest warunkiem koniecznym do wnioskowanego świadczenia.
Od powyższej decyzji odwołała się strona wyrażając niezadowolenie z otrzymanego rozstrzygnięcia. Strona podała między innymi, że sprawuje stałą i długotrwałą opiekę nad niepełnosprawną matką i nie mogła pogodzić zadań zawodowych z rosnącymi obowiązkami względem mamy, dlatego złożyła wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w związku z tą opieką, które otrzymała w dniu 01 marca 2011 r. na okres od 01 marca 2011 r. do 28 lutego 2013 r.(do ostatniego dnia ważności orzeczenia o niepełnosprawności mamy). Strona podkreśliła, iż warunkiem otrzymania tego świadczenia było wyrejestrowanie się z PUP. Nadmieniła, że aktualne orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności mamy, z dnia [...]r. jest wydane na stałe, wobec czego złożyła wniosek o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego, aby nadal opiekować się mamą.
Decyzją z dnia [...]r. Nr [...] wydaną m.in. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2013r, poz. 267) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. orzekło utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu wskazano, że organ I instancji wszczął postępowanie na wniosek strony z dnia 26 marca 2013 r., w którym wystąpiła o przyznanie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad matką A.H. Rodzina jest dwuosobowa. A.H. legitymuje się orzeczeniem Miejskiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w K. z dnia [...]r. o zaliczeniu do znacznego stopnia niepełnosprawności na stałe. Znaczny stopień niepełnosprawności datuje się od 07 lutego 2011 r.
Podniesiono, że zgodnie z przepisem art. 16 a ustawy o świadczeniach rodzinnych specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2012 r. poz. 788 i 1529) ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osoba legitymująca się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje, jeżeli łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty, o której mowa w art. 5 ust. 2 (tj. 623 zł.). Podkreślono, że zgodnie z art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych ilekroć w tej ustawie jest mowa o zatrudnieniu lub innej pracy zarobkowej - oznacza to wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej.
Zważając na powyższe wskazano, iż A.H. nie może zostać przyznane prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad matką A.H., gdyż jak wynika z akt sprawy aby sprawować opiekę nad matką nie zrezygnował z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w rozumieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych. Z akt sprawy wynika, że strona (mając przyznane świadczenie pielęgnacyjne na matkę) z dniem 01 marca 2011 r. (na własny wniosek) utraciła status osoby bezrobotnej, a ostatnim zatrudnieniem strony była praca wykonywana na podstawie umowy o pracę w okresie od 01 marca 2007 r. do 30 listopada 2008 r. Zgodnie z art. 16 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą niepełnosprawną. Tym samym warunkiem koniecznym, którego w niniejszej sprawie nie spełnia strona, do uzyskana prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego jest rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania przedmiotowej opieki.
W opinii organu odwoławczego , nie sposób przyjąć, iż nie podejmowanie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej jest wystarczające w przypadku ubiegania się o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego, gdyż takiej sytuacji, w odróżnieniu od przepisu art. 17 ust. 1 ustawy, nie przewiduje przepis art. 16a ustawy o świadczeniach rodzinnych.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący A.H. wnosił o pozytywne rozpatrzenie jego wniosku. Ponownie opisał stan zdrowia swojej matki oraz wskazał, iż pobierał świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad matką, dlatego nie mógł podjąć zatrudnienia oraz być zarejestrowany w PUP, a w związku z tym nie mógł zrezygnować z zatrudnienia, co podniosły w uzasadnieniach swoich decyzji obydwa organy.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi nawiązując do rozważań ujętych w treści zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W dniu 12 grudnia 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowił przedstawić Trybunałowi Konstytucyjnemu pytanie prawne: czy art. 16a ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 z późniejszymi zmianami), w zakresie w jakim pomija wśród uprawnionych do uzyskania specjalnego zasiłku opiekuńczego osoby, na których ciąży obowiązek alimentacyjny i które nie podejmują zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby, w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, jest zgodny z: art. 2, art. 18, art. 32 ust. 1, art. 71 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
W ocenie Sądu, wyrok Trybunału Konstytucyjnego, rozstrzygający czy, mający w sprawie niniejszej zastosowanie przepis art. 16a ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 z późniejszymi zmianami) jest zgodny z art. 2, art. 18, art. 32 ust. 1, art. 71 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, będzie miał wpływ na ocenę legalności zaskarżonej decyzji.
Zgodnie z treścią art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ), sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego lub przed Trybunałem Konstytucyjnym.
Mając powyższe na uwadze, Sąd uznał, że zachodzi w sprawie przesłanka do zawieszenia postępowania sądowego, o której mowa w art. 125 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i na tej podstawie zawiesił postępowanie sądowe do czasu rozstrzygnięcia powyższego pytania prawnego przez Trybunał Konstytucyjny
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło