IV SA/Gl 817/17
WyrokWSA w Gliwicach2018-01-23
Skład orzekający: Iwona Wiesner, Magdalena Jankiewicz, Barbara Orzepowska-Kyć
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy odmowa przyznania specjalistycznych usług opiekuńczych w zakresie terapii behawioralnej i logopedycznej dla dziecka z zaburzeniami psychicznymi jest zasadna, jeśli rodzice nie wykorzystali w pełni dostępnych świadczeń w ramach Narodowego Funduszu Zdrowia (NFZ) lub bezpłatnych zajęć oferowanych przez placówki publiczne?Ratio decidendi
Odmowa przyznania specjalistycznych usług opiekuńczych jest zasadna, gdy rodzice nie wykorzystali w pełni przysługujących im uprawnień i możliwości zapewnienia dziecku niezbędnego wsparcia, w tym świadczeń dostępnych w ramach NFZ lub bezpłatnych zajęć oferowanych przez placówki publiczne. Pomoc społeczna ma charakter subsydiarny i stanowi uzupełnienie innych systemów wsparcia, a odmowa skorzystania z dostępnych uprawnień stanowi samodzielną podstawę do odmowy przyznania świadczenia.Stan faktyczny
Strona skarżąca K.G. wniosła o przyznanie specjalistycznych usług opiekuńczych dla syna K. w zakresie terapii behawioralnej i logopedycznej. Organy administracji odmówiły przyznania pomocy, wskazując, że dziecko ma możliwość skorzystania z podobnych terapii w ramach NFZ oraz bezpłatnie w Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej w C., a rodzice nie wykorzystali tych możliwości. Strona skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego i proceduralnego, kwestionując prawidłowość ustaleń faktycznych i podstawę prawną decyzji.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Wiesner, Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz, Sędzia WSA Barbara Orzepowska-Kyć (spr.), Protokolant Starszy referent Izabela Maj – Dziubańska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 stycznia 2018 r. sprawy ze skargi K.G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie specjalistycznych usług opiekuńczych oddala skargę.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach decyzją [...] r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez K. G., utrzymało w mocy decyzję Zastępcy Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w S., działającego z upoważnienia Prezydenta Miasta S., z [...] r. nr [...], odmawiającą pomocy w formie specjalistycznych usług opiekuńczych dla osób z zaburzeniami psychicznymi w zakresie terapii behawioralnej i logopedycznej dla K. K. .
W podstawie prawnej organ powołał art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r., poz. 23), art. 1 i 2 ustawy z 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jedn.: Dz. U. z 2015r. poz.1169).
W uzasadnieniu decyzji organ, przedstawiając dotychczasowy przebieg postępowania administracyjnego i argumentację prawną, wyjaśnił, że K. G. [...] r. złożyła wniosek o przyznanie specjalistycznych usług opiekuńczych dla syna K. oraz o częściowe zwolnienie z odpłatności za usługi. W trakcie postępowania ustalono, że: strona prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem oraz synem; dochód 3 osobowej rodziny wynosi 6.560 zł miesięcznie; orzeczeniem o niepełnosprawności z [...] r. Miejskiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w S. stwierdzono, że K. G. został zaliczony do osób niepełnosprawnych; zaświadczeniem lekarskim z [...] r. stwierdzono, że dziecko ze względu na autyzm wymaga specjalistycznych usług opiekuńczych w wymiarze 20 godzin miesięcznie w tym 2 godziny tygodniowo z zakresu logopedii i 3 godziny tygodniowo z zakresu terapii behawioralnej i treningu umiejętności społecznych; z zaświadczenia Szkoły Podstawowej nr [...] w C. wynika, że K. G. jest uczniem klasy [...] (klasa specjalna dla dzieci z autyzmem i zespołem Aspergera), jest objęty zajęciami z logopedą - 1 godzina na dwa tygodnie, zajęcia z rewalidantem - 2 godziny tygodniowo, gimnastyką korekcyjną z elementami terapii SI - 1 godzina na dwa tygodnie, zajęciami z elementami terapii behawioralnej - 1 godzina w miesiącu; z zaświadczenia Specjalistycznej Poradni Psychologicznej w K. z [...] r. wynika, że K.G. jest objęty opieką psychologiczną, pedagogiczną od [...] r., w poradni nie jest prowadzona terapia behawioralna. Organ ustalił też, że w Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej w C. prowadzone są zajęcia z terapii behawioralnej i terapii logopedycznej i zajęcia te są nieodpłatne. Mając na względzie powyższe organ pierwszej instancji odmówił przyznania pomocy w zakresie terapii behawioralnej i logopedycznej dla K. K., argumentując, że dziecko korzysta w szkole z zajęć z logopedą oraz z zajęć z elementami terapii behawioralnej. Nie korzysta z terapii w ramach NFZ, gdyż K. G. nie wykorzystuje przysługujących uprawnień i posiadanych możliwości.
W odwołaniu od tej decyzji strona zarzuciła naruszenie art. 18 ust. 1 pkt 3 i art. 50 ustawy o pomocy społecznej oraz rozporządzenia w sprawie specjalistycznych usług opiekuńczych, co doprowadziło do naruszenia art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. Podkreśliła, że na podstawie rozmowy telefonicznej ustaliła, że nie jest możliwe świadczenie usług w zakresie terapii behawioralnej w większości placówek umieszczonych w załączniku do pisma z NFZ. Zaś tam, gdzie usługi te są dostępne nie jest możliwe ich odbycie z uwagi na zbyt małe kontrakty z NFZ. Ponadto możliwość odbycia zajęć terapeutycznych w domu jest o wiele bardziej komfortowe dla syna z uwagi na psychikę, czy też poczucie bezpieczeństwa i nie będzie tak obciążające dla jego organizmu.
Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy rozstrzygnięcie pierwszoinstanycyjne.
W pierwszej kolejności organ odwoławczy przywołał treść art. 36 pkt 2 lit. m, art. 51 i art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, § 2 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z 22.09.2005 r. w sprawie specjalistycznych usług opiekuńczych oraz art. 7 ustawy o ochronie zdrowia psychicznego. Następnie organ wyjaśnił, że świadczenia pieniężne z pomocy społecznej przyznawane są dopiero po wykorzystaniu własnych zasobów, uprawnień i możliwości wnioskodawcy, jako ostatnie ogniwo systemu zabezpieczenia społecznego. Natomiast odmowa wykorzystania własnego uprawnienia stanowi samodzielną podstawę prawną odmowy przyznania świadczenia pomocy społecznej. Tymczasem z akt sprawy wynika, że dziecko ma możliwość skorzystania z terapii NFZ. Natomiast strona w oświadczeniu z [...] r. stwierdziła, że nie korzysta z terapii behawioralnej w ramach NFZ z uwagi na brak możliwości. Nie korzysta też z zajęć logopedycznych ponieważ w ramach NFZ możliwa jest terapia tylko 2 razy w miesiącu, a jest to ilość godzin niewystarczająca dla syna. Z ustaleń poczynionych przez organ I instancji wynika, że w Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej w C. prowadzone są zajęcia z terapii behawioralnej i terapii logopedycznej i zajęcia te są nieodpłatne. Zatem organ odwoławczy podzielił twierdzenie organu I instancji, że w przypadku gdyby świadczenia oferowane w ramach NFZ były niewystarczające, można przyznać pomoc w formie usług opiekuńczych w brakującym zakresie. W przedmiotowej sprawie strona nie wykorzystała wszystkich możliwości do zapewnienia dziecku niezbędnego wsparcia w wymaganym zakresie.
W skardze do sądu administracyjnego K. G. wniosła o uchylenie decyzji Kolegium oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego: tj. art. 18 ust. 1 pkt 3 , art. 50 ustawy o pomocy społecznej, rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z 22 września 2005 r. w sprawie specjalistycznych usług opiekuńczych, co doprowadziło do naruszenia art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3, art. 128 k.p.a.
W uzasadnieniu skargi strona zarzuciła, że w decyzji organ II instancji przytoczył treść § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej w sprawie specjalistycznych usług opiekuńczych, odnoszący się do dzieci upośledzonych umysłowo. Tymczasem przedstawione przez nią zaświadczenie lekarskie dotyczy innej jednostki chorobowej, występującej pod nazwą: całościowe zaburzenie rozwojowe, co odnosi się do § 2 pkt 1 lit. a rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej w sprawie specjalistycznych usług opiekuńczych. To spowodowało, że organ oparł orzeczenie na art. 36 pkt 2 lit. m oraz art. 51 ustawy o pomocy społecznej, które to przepisy odnoszą się do specjalistycznych usług opiekuńczych, należących do zadań własnych gminy. Rozpoznawana sprawa dotyczy specjalistycznych usług opiekuńczych dla osób z zaburzeniami psychicznymi, które reguluje art. 18 ust. 1 pkt 3 oraz art. 50 ustawy o pomocy społecznej i jest to zadanie zlecone administracji rządowej. Wobec oparcia decyzji na niewłaściwej podstawie doszło do naruszenia zasady postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej.
Strona zarzuciła też, że organ odwoławczy nie wziął pod uwagę, że terapia proponowana przez NFZ jest praktycznie niedostępna. Ponadto wobec faktu, że jest niewystarczająca, nie może odnieść pożądanych skutków.
Zdaniem skarżącej organy nie ustaliły należycie stanu faktycznego, opierając się na rozmowach telefonicznych. Ponadto nie wzięły pod uwagę zaleceń lekarza, z których wynika, że dziecko powinno mieć 2 godziny w tygodniu terapii logopedycznej, a ma 1 godzinę raz na 2 tygodnie. Ponadto lekarz zaleca 3 godziny w tygodniu terapii behawioralnej, a dziecko ma 1 godzinę na miesiąc.
Podsumowując strona skarżąca zarzuciła, że uzasadnienia decyzji obu organów zawierają tzw. luz decyzyjny, który przy decyzjach uznaniowych nie powinien mieć miejsca, albowiem każdy fakt musi być poparty rzetelnie przeprowadzonym dowodem.
Skoro zaś dziecko podlega regulacjom wynikającym z art. 18 ust. 1 pkt 3 ustawy o pomocy społecznej, to pomoc powinna być świadczona w miejscu zamieszkania.
Na potwierdzenie swojego stanowiska strona przywołała szereg orzeczeń sądów administracyjnych.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Na podstawie art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, pod względem zgodności z prawem.
Uwzględnienie skargi – zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej również P.p.s.a. - następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, które miały wpływ na wynik sprawy, lub istotnych wad przeprowadzonego postępowania, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy.
W wyniku przeprowadzenia kontroli zaskarżonej decyzji w powyższym zakresie stwierdzić należało, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż decyzja organu odwoławczego oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji, zostały wydane zgodnie z prawem.
Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji o odmowie przyznania pomocy w formie specjalistycznych usług opiekuńczych dla osób z zaburzeniami psychicznymi w zakresie terapii behawioralnej i logopedycznej.
Podstawę materialnoprawną kwestionowanego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jednolity Dz. U. z 2013 r., poz. 182), regulujące rodzaje świadczeń pomocy społecznej oraz zasady i tryb ich udzielania.
Na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 50 ust. 7 ustawy o pomocy społecznej wydane zostało rozporządzenie Ministra Polityki Społecznej z 22 września 2005 r. w sprawie specjalistycznych usług opiekuńczych (Dz. U. nr 189, poz. 1598 ze zm. - dalej jako "rozporządzenie). Rozporządzenie to ustala rodzaje specjalistycznych usług opiekuńczych dostosowanych do szczególnych potrzeb osób wymagających pomocy w formie tych usług, wynikających z rodzaju ich schorzenia lub niepełnosprawności, świadczone przez osoby ze specjalistycznym przygotowaniem zawodowym. W myśl § 2 rozporządzenia: "Ustala się rodzaje specjalistycznych usług dostosowanych do szczególnych potrzeb osób wymagających pomocy w formie specjalistycznych usług, wynikających z rodzaju ich schorzenia lub niepełnosprawności, świadczone przez osoby ze specjalistycznym przygotowaniem zawodowym. Ustala się następujące rodzaje specjalistycznych usług dostosowanych do szczególnych potrzeb osób wymagających pomocy w formie specjalistycznych usług, wynikających z rodzaju ich schorzenia lub niepełnosprawności, świadczone przez osoby ze specjalistycznym przygotowaniem zawodowym:
1) uczenie i rozwijanie umiejętności niezbędnych do samodzielnego życia, w tym zwłaszcza:
a) kształtowanie umiejętności zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych i umiejętności społecznego funkcjonowania, motywowanie do aktywności, leczenia i rehabilitacji, prowadzenie treningów umiejętności samoobsługi i umiejętności społecznych oraz wspieranie, także w formie asystowania w codziennych czynnościach życiowych, w szczególności takich jak:
- samoobsługa, zwłaszcza wykonywanie czynności gospodarczych i porządkowych, w tym umiejętność utrzymania i prowadzenia domu,
- dbałość o higienę i wygląd,
- utrzymywanie kontaktów z domownikami, rówieśnikami, w miejscu nauki i pracy oraz ze społecznością lokalną,
- wspólne organizowanie i spędzanie czasu wolnego,
- korzystanie z usług różnych instytucji, (...)
5) zapewnienie dzieciom i młodzieży z zaburzeniami psychicznymi, dostępu do zajęć rehabilitacyjnych i rewalidacyjno- wychowawczych, w wyjątkowych przypadkach, jeżeli nie mają możliwości uzyskania dostępu do zajęć, o których mowa w art. 7 ustawy o ochronie zdrowia psychicznego (Dz.U.nr 111, poz. 535, ze zm.).
Zgodnie zaś z art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, celem pomocy społecznej jest umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenia trudnych sytuacji życiowych, których nie są w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości.
Pomoc ta ma więc na celu wspieranie osób i rodzin w ich wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb, do życiowego usamodzielnienia i integracji społecznej.
Jednakże – zgodnie z art. 4 ustawy o pomocy społecznej - osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej są obowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej.
Ponadto stosownie do treści art. 11 ust. 2 tej ustawy, brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym, w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, może stanowić podstawę odmowy przyznania świadczenia, a nawet uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pomocy społecznej.
Zatem przepisy cytowanej ustawy, nakładają na osoby korzystające z pomocy społecznej, obowiązek współdziałania z organami pomocy społecznej w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej.
Ponadto świadczenia pieniężne z pomocy społecznej przyznawane są dopiero po wykorzystaniu własnych zasobów, uprawnień i możliwości wnioskodawcy – jako ostatnie ogniwo systemu zabezpieczenia społecznego. Natomiast odmowa wykorzystania własnego uprawnienia stanowi samodzielną podstawę prawną odmowy przyznania świadczenia pomocy społecznej.
Odnosząc te spostrzeżenia do stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy wskazać przyjdzie, że z słusznie wskazały organy w uzasadnieniach zaskarżonych decyzji, że strona skarżąca nie wykorzystała przysługujących jej uprawnień z NFZ i w ramach NFZ nie korzysta z zajęć z terapii behawioralnej i terapii logopedycznej.
Ustalenia te organ poczynił w oparciu o oświadczenie strony skarżącej, złożone [...] r. w MOPS w S.., która stwierdziła, że nie korzysta z terapii behawioralnej w ramach NFZ z uwagi brak możliwości. Ponadto nie korzysta z zajęć logopedycznych w ramach NFZ, z uwagi na to, że możliwa jest terapia tylko maksymalnie 2 razy w miesiącu po 30 min. To zaś jest niewystarczające, w odniesieniu do zaleceń lekarskich. Stanowisko takie, strona prezentowała na wszystkich etapach postępowania administracyjnego i w postępowaniu sądowym.
Z akt administracyjnych wynika także, że MOPS poinformował stronę skarżącą, że jest możliwość skorzystania z terapii behawioralnej oraz z zajęć logopedycznych w ramach NFZ, w Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej dla Dzieci w C..
Słusznie też organ pierwszoinstancyjny wskazał, że wprawdzie Poradnia ta znajduje się w C., ale miasta K. i C. to miasta graniczne z S.. Zauważyć też przyjdzie, że dziecko chodzi do szkoły w C.. Zatem dojazd do C. nie jest utrudniony. Sąd podziela także stanowisko organów, że specjalistyczne usługi opiekuńcze, o których mowa w rozporządzeniu, wydanym na podstawie upoważnienia wynikającego z delegacji ustawowej zawartej w art. 50 ust. 7 ustawy o pomocy społecznej, mają charakter subsydiarny i są przyznawane, gdy rodzina nie może zapewnić pomocy osobie tego wymagającej przy wykorzystaniu własnych możliwości i uprawnień. Słusznie też wskazał organ, że pomoc społeczna powinna stanowić uzupełnienie świadczeń otrzymywanych w ramach systemu oświaty oraz w ramach służby zdrowia. Wynika to z cytowanych wyżej przepisów o pomocy społecznej. Zatem w sytuacji, gdy strona skarżąca nie wykorzystała wszystkich możliwości przysługujących jej dziecku w ramach NFZ, nie może domagać się wsparcia w ramach ustawy o pomocy społecznej.
W rozpoznawanej sprawie należy mieć na względzie zasady i cele pomocy społecznej, określone w cytowanym wyżej art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, która ma pomóc w przezwyciężeniu trudnych sytuacji życiowych, których nie są w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Oznacza to, że nie wszystkie oczekiwania osoby uprawnionej do specjalistycznych usług opiekuńczych mogą zostać zaspokojone i szereg powinności terapeutycznych wobec dziecka ciąży na jego rodzicach lub opiekunach.
Tym bardziej, że sytuacja materialna rodziców jest dobra, o czym świadczy dochód 3 osobowej rodziny, który wynosi 6.560 zł.
Odnosząc się szczegółowo do zarzutów skargi wskazać przyjdzie, że są one niezasadne.
Organ I instancji należycie wyjaśnił stan faktyczny sprawy. Nie poprzestał na rozmowach telefonicznych. Zgromadził materiał dowodowy w postaci: wywiadu środowiskowego, analizy budżetu rodziny, zaświadczeń lekarskich, pism otrzymanych na zapytanie MOPS, informacji pisemnej otrzymanej ze SP nr [...] w C..
Reasumując w wyniku przeprowadzenia kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, uznać zatem należało, że brak jest podstaw do stwierdzenia jakichkolwiek nieprawidłowości w postępowaniu administracyjnym przeprowadzonym zarówno przez organ odwoławczy, jak i przez organ pierwszej instancji.
Ustalenia będące podstawą rozstrzygnięcia, zostały bowiem dokonane na podstawie trafnej oceny dowodów. Ponadto prawidłowa była ocena prawna odniesiona do stwierdzonego w sprawie stanu faktycznego.
Niezasadny okazał się także zarzut strony skarżącej nieprawidłowo zastosowanego § 2 pkt 5 rozporządzenia, odnoszący się do dzieci upośledzonych umysłowo, w sytuacji gdy zaświadczenie lekarskie dotyczy innej jednostki chorobowej, występującej pod nazwą: całościowe zaburzenie rozwojowe, co odnosi się do § 2 pkt 1 lit. a rozporządzenia. Co spowodowało, że organ oparł orzeczenie na art. 36 pkt 2 lit. m oraz art. 51 ustawy o pomocy społecznej, które to przepisy odnoszą się do specjalistycznych usług opiekuńczych, należących do zadań własnych gminy. Tymczasem rozpoznawana sprawa dotyczy specjalistycznych usług opiekuńczych dla osób z zaburzeniami psychicznymi, które reguluje art. 18 ust. 1 pkt 3 oraz art. 50 ustawy o pomocy społecznej i jest to zadanie zlecone administracji rządowej.
W myśl art. 18 ust. 1 pkt 3 ustawy o pomocy społecznej organizowanie i świadczenie specjalistycznych usług opiekuńczych w miejscu zamieszkania dla osób z zaburzeniami psychicznymi należy do zadań zleconych z zakresu administracji rządowej, a zgodnie z art. 50 ust. 2 cyt. ustawy wskazane usługi mogą być przyznane osobie, która wymaga pomocy innych osób, a rodzina, a także wspólnie niezamieszkujący małżonek, wstępni, zstępni nie mogą takiej pomocy zapewnić. Są to usługi dostosowane do szczególnych potrzeb wynikających z rodzaju schorzenia lub niepełnosprawności, świadczone przez osoby ze specjalistycznym przygotowaniem zawodowym (art. 50 ust. 4 ustawy). Natomiast ich rodzaje świadczone dla osób z zaburzeniami psychicznymi, kwalifikacje osób świadczących takie usługi, zasady i tryb ustalania i pobierania opłat za te usługi, jak również warunki częściowego lub całkowitego zwolnienia z opłat określa rozporządzenie w sprawie specjalistycznych usług opiekuńczych. Przyznanie ww. usług następuje w formie decyzji administracyjnej. Rodzaje usług określają szczegółowo przepisy § 2 i § 3 rozporządzenia, z tym że w postępowaniu w przedmiocie specjalistycznych usług opiekuńczych, a zatem usług dostosowanych do szczególnych potrzeb wynikających z rodzaju schorzenia lub niepełnosprawności, świadczonych przez osoby ze specjalistycznym przygotowaniem zawodowym odpowiednie zastosowanie znajdują także przepisy art. 7, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a., co wynika z treści art. 14 ustawy o pomocy społecznej, który odsyła do odpowiedniego stosowania k.p.a. Z powołanych przepisów wynika, iż organy administracyjne prowadzące postępowanie są obowiązane podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz dokładnego wyjaśnienia sprawy mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywatela, w szczególności zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego oraz oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Dopiero ustalone w takich warunkach fakty mogą być uznane za udowodnione i stanowić materiał dowodowy będący podstawą faktyczną, niezbędną do wydania i uzasadnienia decyzji administracyjnej. Jednocześnie wymaga podkreślenia, że przyznanie wskazanych usług osobom funkcjonującym w rodzinie ma charakter fakultatywny, co oznacza, że decyzja w tej sprawie ma charakter uznania administracyjnego. Wyjaśnić jednak trzeba, że tzw. uznanie administracyjne nie oznacza dowolności organu administracji publicznej co do rozstrzygnięcia, lecz daje organowi większą swobodę co do treści rozstrzygnięcia, przy czym organ jest zobowiązany do rzetelnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy. W ten sposób przeprowadzona analiza stanu faktycznego stanowi podstawę do wydania decyzji o charakterze uznaniowym (por. np. uzasadnienie wyroku NSA z 22 lutego 2011 r. sygn. akt I OSK 1950/10, Lex Omega nr 1070817). W świetle dotychczasowego orzecznictwa sądowego tego rodzaju decyzje podlegają ograniczonej kontroli sądów administracyjnych. Kontroli nie podlega bowiem uznanie administracyjne samo w sobie, lecz kwestia, czy decyzja została podjęta zgodnie z podstawowymi regułami postępowania administracyjnego, a w szczególności, czy wydano ją w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oraz, czy ocena tego materiału została dokonana zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, czy też zawiera elementy dowolności. Decyzja uznaniowa może być przez sąd uchylona w wypadkach stwierdzenia, iż została wydana z takim naruszeniem przepisów prawa o postępowaniu lub prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. O tego rodzaju naruszeniach można mówić, gdyby organ pozostawił poza swoimi rozważaniami argumenty podnoszone przez stronę, pominął istotny dla rozstrzygnięcia materiał dowodowy lub dokonał jego oceny wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego. Rozstrzyganie w ramach uznania wymaga od organu nie tylko poczynienia ustaleń dokonanych w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.), a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku wydania decyzji o przekonującej treści (art. 11 k.p.a.), ale także załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli (art. 7 k.p.a.). Przez właściwe motywowanie decyzji organ realizuje również zasadę przekonywania, wyrażoną w art. 11 k.p.a. Zatem obowiązkiem organu administracji jest wyjaśnienie stronie zasadności przesłanek rozstrzygnięcia, czyli wytłumaczenie stronie, dlaczego organ dany przepis zastosował do konkretnych ustaleń faktycznych lub uznał go za niewłaściwy. Zasada przekonywania nie zostanie zrealizowana, gdy organ pominie milczeniem niektóre dowody zgromadzone w sprawie, czy też twierdzenia, wyjaśnienia strony, albo nie odniesie się do faktów istotnych dla sprawy bądź okoliczności podnoszonych przez stronę. Motywy rozstrzygnięcia, w tym odniesienie się do żądań i twierdzeń strony, winny się znaleźć właśnie w uzasadnieniu decyzji.
Zadaniem organu rozpoznającego sprawy dotyczącej przyznania specjalistycznych usług opiekuńczych jest zatem precyzyjne ustalenie, czy i jakiego rodzaju usługi w danym przypadku są niezbędne, ustalenie zakresu tych usług, miejsca i okresu ich świadczenia, a następnie znalezienie podmiotu, który na zlecenie organu usługi te będzie realizował. W rozpoznawanej sprawie organ ustalił, że dziecko nie korzysta z usług udostępnionych przez NFZ. Strona skarżąca złożyła oświadczenie, że nie chce z nich korzystać. Zatem słusznie organy orzekły, w oparciu o art. 2 i art. 4 ustawy o pomocy społecznej, że skoro strona nie wykorzystała wszystkich możliwości do zapewnienia dziecku niezbędnego wsparcia w wymaganym zakresie, to pomoc społeczna w żądanym wymiarze nie może być jej przyznana
Wobec wyżej wskazanych okoliczności, podjęte w sprawie rozstrzygnięcia uznać należało za prawidłowe, albowiem opiera się ono na treści art. 2 ust.. 1 ustawy o pomocy społecznej, a niepowołanie w treści decyzji art. 18 ustawy o pomocy społecznej nie miało wpływu na rozstrzygnięcie sprawy.
Z uwagi na to, brak było podstaw do uwzględnienia skargi, zgodnie z art. 151 P.p.s.a., podlegała ona oddaleniu.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło