IV SA/Gl 824/12

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Andrzej Majzner po rozpoznaniu w dniu 18 lutego 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi E.G. (G.) na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...]r., Nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata lub radcy prawnego postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy; W dniu 14 stycznia 2013 r. E.G. nadał do Sądu urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym oznaczył, iż domaga się ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika procesowego w osobie adwokata lub radcy prawnego. W uzasadnieniu skarżący powołał się na brak wiedzy prawniczej niezbędnej do obrony swoich interesów podnosząc przy tym, że znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, jako że jedynym źródłem dochodu jest dla niego emerytura w kwocie 1.800 zł, a równocześnie obciążają go znaczne koszty utrzymania mieszkania i leczenia, a także wydatki na spłatę zaciągniętego kredytu. Wnioskodawca dodał, że posiada dom o powierzchni 150 m2, który zamieszkuje samotnie, gdyż jego małżonka i dwoje dzieci wyjechali niedawno do Wielkiej Brytanii w celach zarobkowych i na razie nie przesyłają mu środków albowiem "sami dopiero się urządzają". Nadto wywiódł, że jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym oraz oświadczył, iż nie posiada żadnych środków pieniężnych ani przedmiotów o wartości przekraczającej 3.000 Euro. Następnie, to jest w odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia i uprawdopodobnienia danych ujętych we wniosku (zarządzenie z dnia 21 stycznia 2013 r.) skarżący nadesłał decyzję o przyznaniu emerytury oraz liczne dokumenty potwierdzające wysokość kosztów obciążających go z tytułu podatku od nieruchomości, opłat za tzw. media oraz wydatków na zakup leków. Przedłożył także wyciąg obrazujący operacje dokonane na należącym do niego rachunku bankowym oraz umowę pożyczki gotówkowej zaciągniętej w dniu 10 grudnia 2012 r., w kwocie 26.000 zł. W toku rozpoznania wniosku zważono, co następuje. Stosownie do art. 243 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) - zwanej dalej p.p.s.a., stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Zgodnie zaś z art. 245 §1 przywołanej regulacji, prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Odnosząc się do wniosku E.G. należy podnieść, iż w myśl zasady wynikającej z art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (zgodnie z art. 245 §3 p.p.s.a. mogącym obejmować między innymi ustanowienie jednego z wymienionych w tym przepisie profesjonalnych pełnomocników) jest wykazanie niemożności poniesienia pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Dokonana w tym kontekście ocena sytuacji materialnej i życiowej strony doprowadziła do konkluzji, że okoliczności niniejszej sprawy nie uzasadniają uwzględnienia zgłoszonego żądania. Należy bowiem podkreślić, że prawo pomocy stanowi wyjątek od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości obowiązującej w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym (rzeczona zasada znalazła wyraz w art. 199 p.p.s.a.). Zastosowanie tej instytucji prawnej powinno zatem sprowadzać się wyłącznie do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym bez poniesienia uszczerbku w koniecznych potrzebach życiowych jest dla strony rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por.: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04, publ. ONSA i WSA z 2005 r., z.1, poz. 8 oraz postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24 września 1984 r., sygn. akt: II CZ 104/84, publ.: LEX nr 8623). Tymczasem nie sposób uznać, aby skarżący do osób takich się zaliczał. Należy bowiem podkreślić, że w dniu 10 grudnia 2012 r., czyli na długo po wniesieniu skargi uzyskał on kwotę 26.000 zł w ramach pożyczki zaciągniętej w A S.A. (vide: nadesłana kopia umowy). Nie budzi więc wątpliwości, że w okresie, kiedy niniejsza sprawa była już w toku, posiadał środki pieniężne wielokrotnie przewyższające wartość należności, jakie wiążą się zazwyczaj z opłaceniem udziału profesjonalnego pełnomocnika w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Warto dodać, że była to pożyczka gotówkowa i w umowie nie zastrzeżono celu, na jaki powinna zostać spożytkowana. O ile zatem wnioskodawca uważał udział adwokata lub radcy prawnego w sprawie za niezbędny, mógł bez trudu zarezerwować potrzebne w tych ramach środki. Zgodnie z oświadczeniami skarżącego, wspomniana wyżej pożyczka została wprawdzie przezeń zaciągnięta przede wszystkim na pokrycie kosztów leczenia. Z przedłożonych przezeń dokumentów źródłowych (3 faktury VAT) wynika jednak, że w przeciągu ostatnich 2 miesięcy wydatkował na leki 314,51 zł (co daje średnio 157,26 zł miesięcznie), a skoro nie wskazał innych ponoszonych w rzeczonym zakresie wydatków, trzeba przyjąć, że spożytkował na ten cel jedynie znikomą część pożyczonych środków. Dodatkowo należy mieć w polu widzenia, że choć skarżący jest osobą niepełnosprawną i jego koszty utrzymania trzeba uznać za relatywnie znaczne, to jednak osiąga on stały regularny dochód (vide: nadesłana decyzja o przyznaniu emerytury), w kwocie brutto 2.204,29 zł (netto 1.821,90 zł), która znacznie przewyższa wysokość minimalnego wynagrodzenia za pracę, w kwocie 1.600 zł (obowiązującej na mocy Dz. U. z 2012 r., poz. 1026). Zgodnie zaś ze stanowiskiem wyrażonym w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe, w szczególności posiada stały miesięczny dochód przewyższający ustalone minimalne wynagrodzenie (postanowienie z dnia 22 grudnia 2002 r., sygn. akt OZ 862/04, orzeczenie dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Skoro więc skarżący korzysta w niniejszej sprawie z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych, to - jeżeli uznaje udział w sprawie profesjonalnego pełnomocnika za konieczność - przynajmniej związane z tym wydatki powinien ponieść przy wykorzystaniu własnych środków finansowych. Zważywszy zaprezentowane wyżej okoliczności postanowiono jak w sentencji działając na podstawie art. 258 §1 i §2 pkt 7 p.p.s.a., w związku z art. 246 §1 pkt 2 tej ustawy.