IV SA/Gl 828/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga - Gajewska Sędzia WSA Małgorzata Walentek Protokolant st. sekr. sąd. Ewa Pasiek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 kwietnia 2013 r. sprawy ze skargi H.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. Burmistrz Miasta R. decyzją Nr [...] z dnia [...]r. umorzył postępowanie w sprawie ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego H.P. z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym mężem E.P. z uwagi na jego bezprzedmiotowość. W uzasadnieniu decyzji organ podał, iż strona w dniu 23 lutego 2012 r. złożyła w organie I instancji wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym mężem E.P. Organ pierwszej instancji decyzją Nr [...] z dnia [...]r. odmówił stronie przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym mężem E.P. Dnia 11 czerwca 2012 r. H.P. złożyła w organie I instancji kolejny wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym mężem E.P. Na podstawie zebranych dowodów i dokumentacji organ I instancji stwierdził, że stan faktyczny i prawny będący podstawą wydania decyzji z dnia [...]r. nie uległ zmianie, a zatem wobec powyższego postępowanie w sprawie na podstawie art. 105 k.p.a. jako bezprzedmiotowe podlegało umorzeniu. Od tej decyzji w terminie odwołanie wniosła strona wyrażając niezadowolenie z otrzymanego rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji. Wskazała, że gdyby sama była osobą o znacznym stopniu niepełnosprawności to nie mogłaby sprawować opieki nad mężem. Decyzją Nr [...] z dnia [...]r. wydaną m.in. na podstawie art.138 § 1 pkt.1 k.p.a (Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. orzekło utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazano, że z akt sprawy wynika, iż H.P. wnioskiem z dnia 23 lutego 2012 r. zwróciła się o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad E.P. Organ pierwszej instancji decyzją nr [...] z dnia [...]r. odmówił stronie przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym mężem E.P., przy czym od tej decyzji strona nie wniosła odwołania. Następnie w dniu 11 czerwca 2012 r. H.P. złożyła kolejny wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad E.P. Podkreślono, że z akt sprawy wynika, iż stan faktyczny i prawny będący podstawą wydania decyzji Nr [...] z dnia [...]r. nie uległ zmianie. Tym samym postępowanie wszczęte na wniosek strony z dnia 11 czerwca 2012 r. musi zostać umorzone, jako bezprzedmiotowe, gdyż o ustaleniu uprawnień strony do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym mężem E.P. orzeczono już decyzją ostateczną Nr [...] z dnia [...]r., a po jej wydaniu nie uległ zmianie stan faktyczny czy prawny sprawy. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżąca H.P. wnosiła o ponowne rozpatrzenie jej sprawy. Powtórzyła argumentację zaprezentowaną w treści odwołania. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy przytoczył argumenty powołane w skarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: W punkcie wyjścia należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 poz.1269) Sąd ten sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 wspomnianego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270) wynika natomiast, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest zatem władny oceniać takich okoliczności jak pokrzywdzenie strony orzeczeniem, czy rozstrzygnięcie wiąże się z negatywnymi skutkami dla strony i im podobnych. Sąd związany jest normą prawną odzwierciedlającą wolę ustawodawcy, wyrażoną w treści odpowiedniego przepisu prawa. Przy tym z mocy art. 134 § 1 cytowanej ustawy tejże kontroli legalności dokonuje także z urzędu , nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Bezspornym w niniejszej sprawie jest to, że H.P. wnioskiem z dnia 23 lutego 2012 r. zwróciła się o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad E.P. W wyniku rozpoznania tego wniosku organ pierwszej instancji decyzją nr [...] z dnia [...]r. odmówił stronie przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym mężem E.P. Od tej decyzji strona nie wniosła odwołania, co powoduje, iż decyzja ta walor ostateczności. Następnie w dniu 11 czerwca 2012 r. H.P. złożyła kolejny wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad E.P. i jak wynika z akt sprawy stan faktyczny nie uległ w międzyczasie jakimkolwiek modyfikacjom. Również przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 Nr 139, poz. 992 ze zm.) w tym okresie nie uległy jakiejkolwiek zmianie. Stąd też bezsprzecznym jest, że złożony przez skarżącą w dniu 11 czerwca 2012 r. wniosek o o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad E.P. był w tej sytuacji bezprzedmiotowy, skoro w wyniku rozpoznania takiego samego wniosku organ pierwszej instancji decyzją nr [...] z dnia [...]r. odmówił stronie przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym mężem E.P. Skoro tak, to oczywistym jest, że w przypadku gdyby organ załatwił sprawę nowa decyzją o charakterze merytorycznym, to taka decyzja organu I instancji byłaby decyzją wadliwą i zachodziłaby konieczność wyeliminowania z obrotu prawnego takiej decyzji. Zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a.. gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stanie się bezprzedmiotowe, organ administracji państwowej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Bezprzedmiotowość postępowania oznacza brak któregoś z elementów stosunku materialnoprawnego skutkującego to, iż nie można załatwić sprawy przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Jest to orzeczenie formalne, kończące postępowanie bez jej merytorycznego rozstrzygnięcia. W orzecznictwie utrwalony jest pogląd, że przesłanka bezprzedmiotowości występuje, gdy brak jest podstaw prawnych do merytorycznego rozstrzygnięcia danej sprawy w ogóle bądź nie było podstaw do jej rozpoznania w drodze postępowania administracyjnego. Innymi słowy, gdy sprawa administracyjna jest bezprzedmiotowa w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. to jest wtedy, gdy nie ma materialnoprawnych podstaw do władczej, ingerencji organu administracyjnego, wówczas, jakiekolwiek rozstrzygnięcie merytoryczne pozytywne, czy negatywne staje się prawnie niedopuszczalne (patrz wyrok WSA w Łodzi z dnia 04 czerwca 2008 r. , sygn. akt II SA/Łd 195/08 zbiór orzeczeń LEX Nr 489197). Przeto też decyzja organu wydana w I instancji umarzająca przedmiotowe postępowanie z uwagi na okoliczność, że identyczny wniosek i to w niezmienionym stanie prawnym rozstrzygnięto już wcześniej inną ostateczną decyzją (Nr [...] z dnia [...]r.) jest decyzją prawidłową. Mając wszystko powyższe na uwadze uznać należało, że skarżone decyzje organów administracji są zgodne z obowiązującym prawem brak jest więc podstaw do ich eliminowania z obrotu prawnego. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji. Na marginesie można wskazać, że dotychczasowe orzecznictwo sądów administracyjnych - stosując prokonstytucyjną wykładnię przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych - stoi na stanowisku, iż w warunkach takich, jak sytuacja skarżącej, strona jest uprawniona do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego na małżonka. Jednakże wobec dotychczasowych zaszłości, które miały miejsce w przedmiotowej sprawie, jedynym środkiem w dążeniu do zmiany orzeczenia organu I instancji z dnia [...]r. o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest ewentualny wniosek skarżącej o wszczęcie postępowania odnośnie wspomnianej decyzji w trybie art. 154 k.p.a..