IV SA/Gl 833/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska Sędziowie Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik (spr.) Sędzia WSA Małgorzata Walentek Protokolant sekr. sąd. Arkadiusz Kmiotek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 stycznia 2008r. sprawy ze skargi Spółki A na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej uchyla zaskarżoną decyzję Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Powiatowy Inspektor Sanitarny w R., działając w oparciu o art. 104 § 1 i § 2 k.p.a., art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (tekst jednolity Dz.U. z 1998 r. Nr 90, poz.575 ze zm.) oraz § 8 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115), stwierdził u M. K. chorobę zawodową w postaci - [...] w wyniku narażenia na [...] w miejscu pracy, wymienioną w pozycji [...] wykazu chorób zawodowych określonych w powołanym wyżej rozporządzeniu. Jak wynikało z uzasadnienia decyzji jej wydanie nastąpiło na podstawie orzeczenia lekarskiego Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. nr [...] o rozpoznaniu choroby zawodowej u M. K. oraz oceny narażenia zawodowego. Organ w oparciu o tę ocenę ustalił, że w dniu [...] M. K. wykonywał czynności [...] polegające na odmierzaniu określonej ilości [...] do kontenera przy pomocy pistoletu. Po zamknięciu pistoletu nastąpiło wyrwanie węża z pistoletu, co spowodowało oblanie tego pracownika [...], powodując jednocześnie jego zachłyśnięcie. Organ wyjaśnił nadto, że [...] występują w miejscu pracy z reguły w sytuacjach awaryjnych, w wyniku których może nastąpić wchłonięcie dostatecznie dużej dawki substancji chemicznej. Ponieważ sytuacja taka miała miejsce, a kompetentna placówka rozpoznała chorobę zawodową, zaistniały podstawy do jej stwierdzenia. Odwołanie od tej decyzji wniósł zakład pracy - Przedsiębiorstwo A w R., domagając się jej uchylenia. Pracodawca wskazał, że okoliczności zdarzenia, w wyniku którego pracownik doznał [...], pozwalają stwierdzić wypadek przy pracy, co zresztą zostało potwierdzone w protokole ustalenia okoliczności i przyczyn wypadku przy pracy nr [...] z dnia [...] r. Nie pozwalają natomiast na stwierdzenie choroby zawodowej. Choroba zawodowa i wypadek przy pracy, jak podkreślono, są różnymi pojęciami prawnymi i wymagają spełnienia różnych przesłanek. O możliwości uznania zdarzenia za wypadek przy pracy decyduje bowiem nagłość zdarzenia, uraz, siła zewnętrzna i związek z pracą. Natomiast choroba zawodowa jest wynikiem działania czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy. Zdaniem odwołującego się przy takim rozumieniu tych pojęć zdarzenie może być bądź wypadkiem przy pracy lub chorobą. Wskazano, że za takim stanowiskiem przemawia pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w orzeczeniu z 2 kwietnia 1999 r. II SA/Ka 13133/97, zgodnie z którym za chorobę zawodową nie może być uznane schorzenie (wymienione w wykazie chorób zawodowych), wywołane zdarzeniem mającym cechy wypadku przy pracy. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ powołał się na dochodzenie epidemiologiczne, które wykazało, że M. K. będąc zatrudniony jako [...] w dniu [...] r. w trakcie rozlewania pod ciśnieniem [...] został nim oblany, w wyniku czego doszło do wystąpienia pieczenia spojówek, trudności w otwieraniu oczu oraz kłopotów z oddychaniem. W następstwie powyższej sytuacji pracownik ten był leczony i diagnozowany w Szpitalu Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S., gdzie w wydanym orzeczeniu lekarskim rozpoznano u niego chorobę zawodową - [...] w wyniku narażenia na [...] w miejscu pracy, tj. chorobę z poz. [...] wykazu chorób zawodowych. Wobec udokumentowanego faktu ostrej ekspozycji pracownika na [...] oraz faktu rozpoznania choroby zawodowej przez lekarzy orzeczników kompetentnej placówki diagnostycznej organ uznał, że zostały spełnione przesłanki do stwierdzenia choroby zawodowej. Odnosząc się do zarzutów odwołania wyjaśniono, że [...] może być równocześnie rozpatrywane jako wypadek przy pracy, jeżeli czas działania czynnika szkodliwego nie przekracza jednej zmiany roboczej. W [...] objawy [...] lub ich powikłania rozwijają się po okresie utajenia trwającym od kilku do kilkudziesięciu godzin. W tych sytuacjach, rozpoznaje się [...], które jest równocześnie wypadkiem przy pracy. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Spółka nie zgodziła się z powyższą decyzją zarzucając organowi błędne ustalenie, że zatrucie będące skutkiem przedmiotowego zdarzenia może być zakwalifikowane jako choroba zawodowa. Zdaniem skarżącej zdarzenie, w wyniku którego M. K. uległ [...] powinno być traktowane wyłącznie jako wypadek przy pracy, a za chorobę zawodową nie może być uznane schorzenie wywołane zdarzeniem mającym cechy wypadku przy pracy. Ponadto poddano w wątpliwość twierdzenie, iż pracownik doznał [...], bowiem w dniu [...] r. stwierdzono u niego zaledwie [...]. Nie istniała zatem konieczność pobytu pracownika w klinice. W tej sytuacji, w opinii skarżącej Spółki naruszono § 8 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych. Ponadto, w ocenie skarżącej, istniała potrzeba wystąpienia do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji oraz argumenty przytoczone w jej uzasadnieniu. W wyniku rozpoznania skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 20 października 2006r. sygn akt IV SA/GL 671/06 uchylił zaskarżoną decyzję stwierdzając, iż w rozpatrywanej sprawie doszło do naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, zatem skargę należało uwzględnić. Zdaniem Sądu, w rozpoznawanej sprawie organy orzekające w istocie oparły swoje rozstrzygnięcie na opinii biegłych, natomiast w postępowaniu nie wykazano, że pracownik pracował w warunkach narażenia na działanie [...], stwarzających ryzyko powstania choroby zawodowej w postaci [...]. Wykazano natomiast, że zdarzenie, w wyniku którego pracownik był eksponowany na działanie [...] miało charakter krótkotrwały, niespodziewany i przypadkowy , a zatem miało cechy wypadku przy pracy. Sąd podkreślił, iż wypadek przy pracy i choroba zawodowa to dwa różne pojęcia prawne na oznaczenie skutków zadziałania na pracownika przyczyny zewnętrznej, związanej z pracą. Choroba zawodowa pozostaje bowiem w związku przyczynowym z samą pracą, jej rodzajem, charakterem, warunkami jej wykonywania. Wypadek zaś jest zdarzeniem nagłym, a więc mającym miejsce w krótkim czasie wywołanym przyczyną zewnętrzną, pozostającym w związku z pracą (art. 3 ust. 1 oraz art. 4 ustawy z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych - Dz. U. Nr 199, poz. 1673 ze zm.) Różny jest więc charakter związku zachorowania z pracą. Choroba zawodowa jest zawsze skutkiem samych warunków pracy, a nie jakiejkolwiek innej przyczyny pozostającej w związku z wykonywaniem pracy. Jako błędne uznał więc Wojewódzki Sąd Administracyjny stanowisko organu co do faktu, iż stwierdzone u M. K. schorzenie, powstałe na skutek zdarzenia mającego cechy wypadku przy pracy, można jednocześnie zakwalifikować jako chorobę zawodową. Ponad powyższe , w opinii orzekającego Sądu organ, przyjmując, iż rozpoznane schorzenie stanowi [...], powinien był jednoznacznie wyjaśnić charakter stwierdzonego u pracownika schorzenia, gdyż obwiązujący wykaz chorób zawodowych nie wymienia takiej choroby jak rozpoznana przez jednostkę diagnostyczną, tj. "[...] w wyniku narażenia na [...]". W pozycji pierwszej wykazu chorób zawodowych, figuruje choroba - "[...] lub ich następstwa wywołane przez [...]". W ponownym postępowaniu Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. zwrócił się do Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. o jednoznaczne wyjaśnienie charakteru stwierdzonego u badanego pracownika schorzenia oraz o wyjaśnienie, czy rozpoznane w orzeczeniu Instytutu [...] Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego schorzenie może być definiowane jako choroba zawodowa w świetle uwag zawartych w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 20 października 2006r. W wykonaniu polecenia organu inspekcji sanitarnej, w ponownie wydanym orzeczeniu lekarskim stwierdzono u M. K. [...] z objawami podrażnienia [...] (poz. [...] w wykazie chorób zawodowych) jako wynik narażenia zawodowego w postaci [...], które miało miejsce w dniu [...]. Lekarze sporządzający opinię wskazali, iż badany pracownik w trakcie rozlewania pod ciśnieniem [...] został nim oblany, a brak wglądu do protokołu powypadkowego uniemożliwia obiektywne opisanie okoliczności powyższego wypadku. W wyniku zdarzenia wystąpiły u M. K. objawy [...]. Dolegliwości te pod wpływem zastosowanego leczenia ustąpiły. Ponad opisaną opinię, Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S., w odpowiedzi na zapytanie organu przekazał stanowisko, z którego wynikało, iż zdarzenie w jakim uczestniczył w czasie w pracy M. K. należy traktować jako chorobę zawodową, bowiem w pełni odpowiada pozycji [...] wykazu chorób zawodowych zawartemu w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002r. W przedstawionym stanowisku podniesiono także, iż [...] jest zdarzeniem nagłym , a w przypadku [...] do stwierdzenia choroby zawodowej upoważnia wystąpienie objawów chorobowych w okresie trzech dni. Zaprzeczono także, by [...] nie mogło być jednocześnie rozpatrywane jako wypadek przy pracy. W dalszym postępowaniu organ inspekcji sanitarnej ustalił zakres czynności M. K. zatrudnionego na stanowisku [...], do których należało także wydawanie [...] z magazynu i rozlewanie [...]. W następstwie uzupełnienia materiału dowodowego decyzją z dnia [...] r. nr [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W jej uzasadnieniu wskazał, iż udokumentowany został fakt zawodowej ekspozycji pracownika na [...] w miejscu pracy , a lekarze orzecznicy rozpoznali u M. K. chorobę zawodową w postaci [...], która widnieje pod poz. [...] wykazu chorób zawodowych. Zostały zatem spełnione przesłanki do wydania decyzji stwierdzającej chorobę zawodową. Spółka A. nie zgodziła się również z powyższą decyzją kierując do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego ponowną skargę. W skardze tej zarzucono organowi błędne zakwalifikowanie urazu powstałego na skutek zdarzenia nagłego jako choroby zawodowej, wskazując na naruszenie przepisów art. 3 i art. 4 ustawy z dnia 30 października 2002r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych /Dz. U. Nr 199 poz. 1673) . Zdaniem skarżącej zdarzenie, w wyniku którego M. K. uległ [...] powinno być traktowane wyłącznie jako wypadek przy pracy, gdyż wywołane zostało nagłą przyczyną zewnętrzną, a nie warunkami pracy panującymi w miejscu pracy skarżącego. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji oraz argumenty przytoczone w jej uzasadnieniu w szczególności podkreślając, iż M. K. nie tylko sprawował nadzór nad [...] ale również osobiście dokonywał [...], co zresztą należało do jego zakresu czynności. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 137), zwanej dalej p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola ta obejmuje wskazane w przepisie orzeczenia wydawane przez organy administracji publicznej, w tym decyzje administracyjne. Dokonując przeto w ramach swoich uprawnień kontroli zaskarżonej decyzji, Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, iż skierowanej przeciwko niej skardze nie można odmówić słuszności. W ramach wskazań prawnych zawartych w uzasadnieniu wyroku z dnia 20 października 2006r. sygn akt IV SA/GL 671/06 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach przedstawił, iż choroby zawodowe są związane z warunkami wykonywania pracy, gdzie występują przewidywalne czynniki szkodliwe dla zdrowia pracownika, Oznacza to, że z góry można przewidzieć jakie skutki w organizmie człowieka wywołują te czynniki. Toteż schorzenia, które mogą wystąpić w następstwie występowania w środowisku pracy czynników szkodliwych (np. praca w ponadnormatywnym hałasie, w ekspozycji na pyły, substancje chemiczne itp.) umieszczone zostały w "wykazie chorób zawodowych" stanowiących załącznik do rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych. Umieszczenie schorzenia w wykazie ma ten skutek, że jeśli u pracownika lekarz rozpoznał chorobę, która została tam zamieszczona, zaś inspektor sanitarny w wyniku oceny narażenia zawodowego stwierdził, że pracownik wykonywał pracę będąc narażony na szkodliwe działanie czynników występujących w środowisku pracy pracownika wywołujących to schorzenie, to takie schorzenie należy zakwalifikować jako chorobę zawodową. Mimo tak wyraźnie sformułowanej oceny prawnej Sądu , a także pomimo związania ta oceną i wynikającymi z niej wskazaniami co do dalszego postępowania ( vide art. 153 p.p.s.a) organ podtrzymał swoje stanowisko zaprezentowane uprzednio w uchylonej decyzji. Zgodnie z brzmieniem definicji legalnej choroby zawodowej zawartej w art. 4 ustawy dnia 30 października 2002r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych /Dz. U. Nr 199 poz. 1673) ., za chorobę zawodową uważa się chorobę określoną w wykazie chorób zawodowych, o którym mowa w art. 237 § 1 pkt 2 Kodeksu pracy, jeżeli została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy lub sposobem wykonywania pracy. Choroba zawodowa jest zatem zawsze skutkiem samych warunków pracy, a nie jakiejkolwiek innej przyczyny pozostającej w związku z wykonywaniem pracy. Organ inspekcji sanitarnej w ponownym postępowaniu, w którym zobligowany był wykonać zalecenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zawarte w przywoływanym wyżej wyroku, powinien był zatem ocenić w sposób nie budząc wątpliwości, czy występujące w środowisku pracy M. K. czynniki szkodliwe lub sposób wykonywania przez niego pracy pozostawały w sposób bezsporny lub co najmniej z wysokim prawdopodobieństwem w związku przyczynowym z [...] jakie wystąpiło u pracownika w dniu [...]. Powołanie się na zakres czynności M. K., w ramach którego wielokrotnie rozlewał on [...] nie może stanowić o spełnieniu tego obowiązku . Ustalenie to w istocie mogło pozwolić organowi na stwierdzenie , iż "udokumentowany został fakt zawodowej ekspozycji pracownika na [...] w miejscu pracy". Jednakże, zgodnie z treścią § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115) dla stwierdzenia u pracownika choroby zawodowej obowiązek organu nie kończył się na udokumentowaniu zawodowej ekspozycji na czynnik szkodliwy. Zgodnie z treścią przywołanej normy prawnej , organ obowiązany był bowiem stwierdzić nie tylko fakt ekspozycji pracownika na [...] lecz także stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że [...] zostało spowodowane działaniem występujących w środowisku pracy czynników szkodliwych dla zdrowia albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanymi dalej "narażeniem zawodowym". Jak wynika z przedstawionego Sądowi materiału dowodowego [...] wywołane zostało przez nagłe zdarzenie w postaci awarii urządzenia, jakim posługiwał się w trakcie pracy M. K. Nie nastąpiło natomiast w związku z typowo wykonywaną pracą. W opinii Sądu organ nie uzasadnił w sposób racjonalny dlaczego to jednorazowe zdarzenie należy zakwalifikować jako narażenie zawodowe w rozumieniu wyżej cytowanego przepisu art. 4 ustawy o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków SA/GL 833/07 przy pracy i chorób zawodowych, a także w rozumieniu § 2 ust. 1 cyt. rozporządzenia . Tym samym, zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem art. 153 p.p.s.a, poprzez nieuwzględnienie zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 20 października 2006r wskazań i oceny prawnej. Powyższa konstatacja nakazuje w obecnym postępowaniu sądowoadministracyjnym na konieczność wyeliminowania z obrotu prawnego rozstrzygnięcia wydanego z naruszeniem prawa, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W ponownym postępowaniu organ zastosuje się w pełni do wskazań wynikających z treści przywołanego wyroku mając w szczególności na uwadze, że przesłanki materialnoprawne dla stwierdzenia choroby zawodowej określa rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 115). Choroba zawodowa jest zatem pojęciem prawnym oznaczającym zachorowanie, kalectwo lub śmierć, które pozostaje w związku przyczynowym z pracą. Przyczyną jej wystąpienia jest sama praca, jej rodzaj, warunki jej wykonywania. Choroba zawodowa jest zawsze skutkiem samych warunków pracy, a nie jakiejkolwiek innej przyczyny pozostającej w związku z wykonywaniem pracy. Mając powyższe na względzie orzeczono jak w sentencji na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit.c ustawy p.p.s.a. .