IV SA/Gl 842/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska (spr.) Sędziowie: WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik (del.) WSA Joanna Sekunda-Lenczewska Protokolant: referent stażysta Łukasz Konieczny po rozpoznaniu w dniu 21 kwietnia 2006 r. sprawy ze skargi H. O. i B. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną w sprawie dodatku mieszkaniowego oddala skargę B. O. wnioskiem z dnia [...] r. wniósł o przyznanie mu dodatku mieszkaniowego (prezentata wpływu do Wydziału Gospodarki Lokalowej Urzędu Miasta T. na dzień [...]r.). Decyzją z dnia [...]r. Prezydent Miasta T., na podstawie art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 43 ust.1 w związku z art. 39 ust.1 ustawy z dnia 2 lipca 1994 r. o najmie lokali mieszkalnych i dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. z 1998 r., Nr 120, poz.787 ze zm.), odmówił przyznania B.O. dodatku mieszkaniowego. W jej uzasadnieniu podniósł, iż B.O. nie wykazał tytułu [...], w zasobach której znajdowało się mieszkanie. Decyzja ta została odebrana w dniu [...] r. przez jego żonę – H.O. i stała się decyzją ostateczną bez zaskarżenia. W podaniu z dnia [...] r. (datowanym na dzień [...] r.) H. O. domagała się, na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 i art. 145a K.p.a., wznowienia postępowania zakończonego tym rozstrzygnięciem, uchylenia go i wydania nowej decyzji – przyznającej prawo do dodatku mieszkaniowego z uwagi na [...]i spełnienie przesłanek pozwalających na przyznanie wnioskowanego świadczenia. Decyzją z dnia [...] r. Prezydent Miasta T., na zasadzie art.145 (bez bliższego określenia) w związku z art. 149 § 3 K.p.a., odmówił wznowienia postępowania zakończonego decyzją z dnia [...] r. W uzasadnieniu opisał przebieg postępowania, przywołując datę doręczenia decyzji objętej żądaniem wznowienia i wyrażając konkluzję, iż B.O. "nie skorzystał z przysługującej mu drogi odwoławczej". Odwołanie od tego rozstrzygnięcia złożyła H. O., która podtrzymała stanowisko o wadliwości decyzji dotychczasowej, domagając się jej uchylenia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] r., wydaną na podstawie art.138 §2 K.p.a., uchyliło decyzję organu pierwszej instancji z dnia [...] r. i przekazało temu organowi sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, iż odmowa wznowienia postępowania może nastąpić w razie niedopuszczalności podmiotowej, bądź przedmiotowej, albo z powodu uchybienia terminu do wniesienia podania o wznowienie. Dodał, iż w jego ocenie motywy decyzji zapadłej w pierwszej instancji nie wskazują powodów odmowy wznowienia postępowania, dlatego za niemożliwe uznał "ustosunkowanie się do przyczyn odmowy wznowienia postępowania" i z tych względów sprawa wymagała ponownego rozpatrzenia. Z decyzją tą nie zgodziła się H. O., która w skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego domagała się stwierdzenia jej nieważności oraz nieważności decyzji ją poprzedzającej. Podniosła również wadliwość decyzji dotychczasowej, której upatrywała w nieuwzględnieniu przesłanek prowadzących do przyznania dodatku mieszkaniowego. Wskazała nadto na zapadły później [...] orzekający o [...], z czego wyprowadziła istnienie prawa do zajmowanego przez nią mieszkania. Wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 21 maja 2004 r. sygn. akt 4 II SA/Ka 943/02 uchylona została decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia Sąd wskazał, iż przedmiotowa sprawa nadawała się do rozstrzygnięcia przez organ odwoławczy, bowiem istnienie przesłanek do wznowienia bądź odmowy wznowienia postępowania wynika jasno ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, a w szczególności z porównania dat doręczenia decyzji i wniosku o wznowienie postępowania, co winno prowadzić do konkluzji o uchybieniu terminu z art. 148 K.p.a. przy założeniu, że H. O. zamieszkuje wraz z B. O., który był adresatem tej decyzji. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, uwzględniając zaprezentowane stanowisko Sądu, decyzją z dnia [...] r. nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., na podstawie art. 149 § 3 w związku z art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wywiodło, iż odwołanie H. O. nie zasługuje na uwzględnienie pomimo, iż decyzja organu pierwszej instancji nie zawiera przypisanego uzasadnienia, w zakresie wskazania powodów świadczących o braku podstaw do wznowienia postępowania (art. 107 § 3 K.p.a.), ale to błędne uzasadnienie nie ma wpływu na wynik sprawy. Zaakcentowało, iż stroną postępowania o przyznanie dodatku mieszkaniowego, zakończonego decyzja ostateczną Prezydenta Miasta T. z dnia [...] r. był B. O., natomiast podanie o wznowienie postępowania złożyła jego żona – H.O. W zaistniałej sytuacji uznało, iż H.O. była uprawniona do złożenia w imieniu męża podania o wznowienie postępowania i działała jako jego pełnomocnik w oparciu o art. 33 § 4 K.p.a., bowiem jest zainteresowana otrzymaniem dodatku mieszkaniowego i zamieszkuje oraz prowadzi wraz z nim gospodarstwo domowe. Odnosząc się do kwestii zachowania przez H. O. terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania stwierdziło, iż zostało ono wniesione z uchybieniem ustawowego jednomiesięcznego terminu liczonego od dnia dowiedzenia się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania (art. 148 K.p.a.), który upłynął w dniu [...] r., a to z racji odbioru w dniu [...] r. decyzji z dnia [...] r. Podkreśliło, iż H. O. nie zwróciła się z wnioskiem o przywrócenie jej tego terminu. W skardze oboje skarżący dali wyraz swemu niezadowoleniu z rozstrzygnięcia podjętego przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. oraz żądali zarówno stwierdzenia jej nieważności, jak i poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta T. z dnia [...] r., a także zasądzenia kosztów postępowania. Wskazywali, iż na podstawie wówczas obowiązującego art. 39 ust. 1 ustawy z dnia 2 lipca 1994 r. o najmie lokali mieszkalnych i dodatkach mieszkaniowych odmówiono im przyznania dodatku mieszkaniowego z uwagi na [...], czym naruszono przepisy nie tylko tej ustawy, ale także ustawy o pomocy społecznej. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie nie znajdując podstaw do zmiany zajętego w sprawie stanowiska i odwołało się do argumentacji podniesionej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Pismem z dnia [...] r. skarżący uzupełnili skargę o nowy zarzut polegający, ich zdaniem, na naruszeniu w sprawie art. 75 ust. 1 Konstytucji, poprzez nie zaspokojenie ich potrzeb mieszkaniowych. W toku postępowania sądowego skarżący postanowieniem z dnia 14 stycznia 2005 r. sygn. akt IV SA/Gl 842/04 zostali częściowo zwolnieni z opłaty sądowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie wskazać należy, iż sądy administracyjne zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 powołanego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do brzmienia przepisu art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie ustawa p.p.s.a., sądy badają czy zaskarżone akty uchybiają przepisom prawa materialnego lub procesowego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy albo dającym podstawę do wznowienia postępowania bądź mogącym mieć istotny wpływ na jej wynik. Dodatkowo badają, czy organ orzekający nie dopuścił się uchybień skutkujących nieważnością zaskarżonego aktu. Jednocześnie w oparciu o art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a. sąd dokonuje z urzędu kontroli rozstrzygnięć administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem i nie jest związany w tym zakresie zarzutami, podstawą prawną i wnioskami sformułowanymi w skardze. Przeprowadzając ocenę zgodności z prawem zaskarżonej decyzji w pierwszej kolejności wyjaśnić trzeba, iż przedmiotem kontrolowanego rozstrzygnięcia, które zapadło w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy po wydaniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 21 maja 2004 r. sygn. akt 4 II SA/Ka 943/02, jest odmowa wznowienia postępowania administracyjnego wydana na podstawie art. 149 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Zdaniem Sądu wydanie decyzji odmawiającej wznowienia postępowania jest możliwe tylko w razie, gdy wznowienie postępowania z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych jest niedopuszczalne, a także gdy strona złożyła żądanie wznowienia postępowania z uchybieniem terminu określonego w art. 148 § 1 K.p.a. bądź w § 2 tego samego artykułu. Nadto przesłanką odmowy wznowienia postępowania nie może być negatywny wynik ustaleń co do przyczyn wznowienia. Uwzględniając powyższe oraz stosownie do treści art. 148 § 1 K.p.a. podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania, zaś w przypadku wznowienia postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. - w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji. W rozpoznawanej sprawie jest niesporne, że decyzja Prezydent Miasta T. z dnia [...] r. została osobiście odebrana w dniu [...] r. przez H. O. i stała się decyzją ostateczną bez zaskarżenia. Nadto, H. O. dopiero w podaniu z dnia [...] r. (datowanym na dzień [...] r.) domagała się wznowienia postępowania, na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. i nie udowodniła, że dowiedziała się o powołanej decyzji z dnia [...] r., w innym terminie niż dzień jej odbioru tj. [...] r. Podobny stan faktyczny był oceniany w wyroku NSA z dnia 19 maja 2000 r. sygn. akt I SA/Wr 1038/97 (publ. Lex nr 43046) i wyroku NSA z dnia 16 października 1998 r. sygn. akt III SA 2802/97 (publ. Lex nr 34954). Prawidłowo zatem organ odwoławczy zbadał, czy zachowany został termin przewidziany w art. 148 § 2 K.p.a. i przyjął, iż podanie zawierające żądanie wznowienia postępowania zostało wniesione po upływie terminu do jego wniesienia oraz szczegółowo, w tym zakresie, uzasadnił swoje stanowisko w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W zaistniałej sytuacji nie można również podzielić zarzutu obojga skarżących, iż zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisu art. 39 ust.1 ustawy z dnia 2 lipca 1994 r. o najmie lokali mieszkalnych i dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. z 1998 r., Nr 120, poz.787 ze zm.) oraz bliżej nieokreślonych przepisów ustawy o pomocy społecznej. Skład orzekający nie podzielił również zarzutu naruszenia art. 75 ust. 1 Konstytucji RP, jako niczym nie uzasadnionego z uwagi na charakter i treść zaskarżonej decyzji. W tych ramach, punktem wyjścia rozważań musiał być przepis art. 8 ust. 2 i art. 178 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Przy czym najtrafniej, w ocenie Sądu, przyjętą linię orzeczniczą wyraził wyrok pełnego składu Trybunału Konstytucyjnego z dnia 31 stycznia 2000 r., sygn. akt P 4/99. Stwierdzono w nim, że w żadnym przypadku podstawą odmowy zastosowania przez sąd przepisów ustawowych nie może być zasada bezpośredniego stosowania Konstytucji. To zasadnicze twierdzenie Trybunału Konstytucyjnego wskazuje przede wszystkim, że bezpośredniość stosowania Konstytucji nie oznacza kompetencji do kontroli konstytucyjności obowiązującego ustawodawstwa przez sądy i inne organy powołane do stosowania prawa. Tryb tej kontroli został bowiem wyraźnie i jednoznacznie ukształtowany przez samą Konstytucję. Przepis art. 188 Konstytucji zastrzega orzekanie w tych sprawach do wyłącznej kompetencji Trybunału Konstytucyjnego. Przyjmuje się, że domniemanie zgodności ustawy z Konstytucją może być obalone jedynie wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego, a związanie sędziego ustawą, przewidziane w art. 178 ust. 1 Konstytucji, obowiązuje dopóty, dopóki ustawie tej przysługuje moc obowiązująca (por. wyrok Sądy Najwyższego z dnia 23 sierpnia 1994 r., sygn. akt I PRN 53/94, publ: OSNPiUS 1994, nr 11, poz. 179; patrz także wyrok Sądy Najwyższego z dnia 30 października 2002r., sygn. akt V CKN 1456/00, LEX nr 57237). Zaaprobować należy również stanowisko organu odwoławczego w zakresie, w którym organ ten uwzględnił w zaskarżonej decyzji wskazania zawarte w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 21 maja 2004 r. sygn. akt 4 II SA/Ka 943/02. Ocena prawna i wskazania co do dalszego biegu postępowania wyrażone w uzasadnieniu tego orzeczenia, stosownie do treści art. 153 ustawy p.p.s.a., wiążą również skład orzekający Sądu w niniejszej sprawie. Wobec zgłoszonego w skardze wniosku skarżących o zasądzenie kosztów postępowania zauważyć należy, że zgodnie z art. 199 ustawy p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Zatem koszty postępowania Sąd mógłby zasądzić na rzecz skarżących jedynie w razie uwzględnienia ich skargi (art. 200 ustawy p.p.s.a). W tym stanie rzeczy, skoro nie doszło do naruszenia przepisów prawa przy wydaniu zaskarżonej decyzji, to skarga obojga skarżących nie mogła być uwzględniona przez Sąd i na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a. podlega oddaleniu, co orzeczono w sentencji.