IV SA/Gl 843/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska (spr.) Sędziowie: WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik (del.) WSA Joanna Sekunda-Lenczewska Protokolant: referent stażysta Łukasz Konieczny po rozpoznaniu w dniu 21 kwietnia 2006 r. sprawy ze skargi H. O. i B. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną w sprawie dodatku mieszkaniowego oddala skargę B. O. wnioskiem z dnia [...] r. wniósł o przyznanie mu dodatku mieszkaniowego (prezentata wpływu do Wydziału Gospodarki Lokalowej Urzędu Miasta T. na dzień [...] r.). Decyzją z dnia [...] r. Prezydent Miasta T., na podstawie art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 43 ust.1 w związku z art. 39 ust.1 ustawy z dnia 2 lipca 1994 r. o najmie lokali mieszkalnych i dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. z 1998 r., Nr 120, poz.787 ze zm.), odmówił przyznania B. O. dodatku mieszkaniowego. W jej uzasadnieniu podniósł, iż B. O. nie wykazał [...], w zasobach której znajdowało się mieszkanie. Decyzja ta została odebrana w dniu [...] r. przez jego żonę – H. O. i stała się decyzją ostateczną bez zaskarżenia. W podaniu z dnia [...] r. (datowanym na dzień [...] r.) H. O. domagała się, na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 i art. 145a K.p.a., wznowienia postępowania zakończonego tym rozstrzygnięciem, uchylenia i wydania nowej decyzji – przyznającej prawo do dodatku mieszkaniowego z uwagi [...] i spełnienie przesłanek pozwalających na przyznanie wnioskowanego świadczenia. Decyzją z dnia [...] r. Prezydent Miasta T., na zasadzie art. 145 (bez bliższego określenia) w związku z art. 149 § 3 K.p.a., odmówił wznowienia postępowania zakończonego decyzją z dnia [...] r. W uzasadnieniu opisał przebieg postępowania, przywołując datę doręczenia decyzji objętej żądaniem wznowienia i wyrażając konkluzję, iż B.O. "nie skorzystał z przysługującej mu drogi odwoławczej". Odwołanie od tego rozstrzygnięcia złożyła H.O., która podtrzymała stanowisko o wadliwości decyzji dotychczasowej, domagając się jej uchylenia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...]., wydaną na podstawie art.138 § 2 K.p.a., uchyliło decyzję organu pierwszej instancji z dnia [...]r. i przekazało temu organowi sprawę do ponownego rozpatrzenia. Z decyzją tą nie zgodziła się H. O., która wniosła skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W wyniku jej rozpatrzenia wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 21 maja 2004 r. sygn. akt 4 II SA/Ka 943/02 uchylona została decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, uwzględniając stanowisko tut. Sądu decyzją z dnia [...] r. nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., na podstawie art. 149 § 3 w związku z art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Decyzja ta została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego i nadano jej sygn. akt IV SA/Gl 842/04. Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Prezydent Miasta T., na podstawie art. 147, art. 149 § 1 i art. 151 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego wznowił z urzędu postępowanie w sprawie przyznania uprawnień do dodatku mieszkaniowego H. i B. O., które zostało zakończone decyzją ostateczną wydaną w dniu [...] r. (błędne oznaczenie daty decyzji - dopisek Sądu - winno być [...] r.). W jej uzasadnieniu stwierdził, iż w niniejszej sprawie "zachodzi podejrzenie", iż istnieją przesłanki określone w art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. i wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który ją wydał. Decyzją z dnia [...]r. Prezydent Miasta T., na podstawie art. 151 § 1 pkt. 2 i art. 154 § 1 w związku z art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego uchylił z urzędu decyzję Prezydenta Miasta T. z dnia [...] r. i po ponownym rozpatrzeniu wniosku z dnia [...] r. przyznał dodatek mieszkaniowy B. O. w wysokości [...] zł. miesięcznie na okres od dnia [...] r. do dnia [...] r., który przekazywany miał być na [...]. W odwołaniu od tej decyzji H. i B. O. wnieśli o stwierdzenie jej nieważności i zarzucili bliżej nieokreślone naruszenie prawa materialnego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a., uchyliło w całości zaskarżoną decyzję i umorzyło postępowanie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazało, iż decyzja organu pierwszej instancji została wydana z rażącym naruszeniem prawa, bowiem w jej podstawie prawnej powołane zostały dwa odrębne tryby postępowania nadzwyczajnego i wznowieniowego, które nie mogą być ze sobą łączone oraz nie uwzględniła okoliczności faktycznych, które zaszły w sprawie. W szczególności wniesienia przez H. O. podania o wznowienie postępowania merytorycznie nie rozstrzygniętego w dacie wydania postanowienia nr [...]z dnia [...] r., ale dopiero decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...]. Następnie ta decyzja, na podstawie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 21 maja 2004 r. sygn. akt 4 II SA/Ka 943/02 została uchylona, a sprawę, po ponownym jej rozpoznaniu, rozstrzygnęła decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...], która utrzymała w mocy decyzję ostateczną organu pierwszej instancji z dnia [...] r. o odmowie wznowienia postępowania. Jednak i ta decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego przez H. i B. O. (sygn. IV SA/Gl 842/04). W powołanych okolicznościach sprawy, wobec utrzymania w mocy decyzji organu pierwszej instancji z dnia [...] r. o odmowie wznowienia postępowania, ten sam organ nie mógł z urzędu wznowić postępowania w oparciu o przepis art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a., a następnie dokonać umorzenia tego postępowania, na podstawie art. 105 K.p.a. z powodu jego bezprzedmiotowości. Dodatkowo, zdaniem organu odwoławczego, przyznając stronie dodatek mieszkaniowy na okres [...] organ pierwszej instancji naruszył przepis art. 7 ust. 5 ustawy z dnia 21 czerwca 2001r. o dodatkach mieszkaniowych, który stanowi, iż dodatek przyznaje się na okres 6 miesięcy i od tej zasady ustawodawca nie przewidział żadnych odstępstw. W skardze oboje skarżący dali wyraz swemu niezadowoleniu z rozstrzygnięcia podjętego przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. oraz żądali stwierdzenia jego nieważności, jak również poprzedzającej to rozstrzygnięcie, decyzji Prezydenta Miasta T. z dnia [...] r., a także zasądzenia kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi wykazywali, iż dodatek mieszkaniowy winien być przyznany na okres dłuższy niż tylko [...]. Akcentowali, iż po wniesieniu przez skarżących w dniu [...] r. do Prokuratora Rejonowego doniesienia [...]., polegającego na odmowie udzielenia skarżącym pomocy socjalnej, Prezydent Miasta miał obowiązek wznowić z urzędu postępowanie w sprawie przyznania dodatku mieszkaniowego na ich rzecz w trybie art. 151 w związku z art. 154 K.p.a. Nadto, zdaniem skarżących, art. 105 § 1 K.p.a. nie przewiduje możliwości umorzenia postępowania wznowieniowego bez cofnięcia żądania jego wznowienia, które ich zdaniem, pochodzi od H. O., jako strony postępowania administracyjnego. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie nie znajdując podstaw do zmiany zajętego w sprawie stanowiska i odwołało się do argumentacji podniesionej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Pismem z dnia [...] r. skarżący uzupełnili skargę o nowy zarzut polegający, ich zdaniem, na naruszeniu w sprawie art. 75 ust. 1 Konstytucji RP, poprzez nie zaspokojenie ich potrzeb mieszkaniowych. W toku postępowania sądowego skarżący postanowieniem z dnia 14 stycznia 2005 r. sygn. akt IV SA/Gl 843/04 zostali częściowo zwolnieni z opłaty sądowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przystępując do oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji w pierwszej kolejności wyjaśnić trzeba, iż stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy te sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem jej rozstrzygnięć. Tylko w przypadku naruszeń prawa, określonych w art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie ustawa p.p.s.a., Sąd może zaskarżoną decyzję uchylić, stwierdzić jej nieważność lub niezgodność z prawem. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy p.p.s.a., wynika natomiast, że sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w przypadku, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Nadto stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach, albo stwierdza ich wydanie z naruszeniem prawa. Na mocy art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a. sąd dokonuje z urzędu kontroli rozstrzygnięć administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem i nie jest związany w tym zakresie zarzutami, podstawą prawną i wnioskami sformułowanymi w skardze. W sytuacji gdy zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu, możliwość jego wzruszenia jest wykluczona, a skarga podlega oddaleniu. Stosownie do treści art. 6 Kodeksu postępowania administracyjnego organ administracji zobligowany jest do rozpoznania sprawy na podstawie obowiązującego prawa, mającego zastosowanie w konkretnym stanie faktycznym, a Sąd kontroluje jedynie legalność rozstrzygnięcia zapadłego w tym postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z prawem, w zakresie objętym zakwestionowanym rozstrzygnięciem. Podstawową kwestią istotną dla rozpoznania niniejszej sprawy jest umorzenie postępowania administracyjnego wadliwie wznowionego z urzędu przez organ administracji, bowiem zaskarżona decyzja została wydana w oparciu o art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. W tym miejscu podzielić należy pogląd wyrażony w wyroku NSA z dnia 27 marca 2002 r. sygn. akt II SA 2791/00, (publ. LEX nr 83 816), iż: "Wznowienie postępowania z urzędu przez organ jest jego prawem. Oznacza to, że organ nie ma obowiązku wszczynać postępowania w każdej prawomocnie zakończonej sprawie celem sprawdzenia, czy nie zachodzą podstawy do jej wznowienia. Obowiązek wznowienia ma natomiast miejsce w razie znalezienia przyczyny wznowienia". Jego aprobata wynika z faktu, iż mimo, że wznowienie postępowania z urzędu jest prawem organu, to nie można dokonywać go bez uzasadnionych podstaw, tak jak miało to być miejsce w rozpatrywanej sprawie. W pierwszej kolejności wyjaśnić trzeba, iż skoro organ pierwszej instancji z urzędu wszczął postępowanie w sprawie decyzji, która była przedmiotem kontroli Sądu w innym postępowaniu (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 21 maja 2004 r. sygn. akt 4 II SA/Ka 943/02), to wszczęte postępowanie wznowieniowe, wobec braku celowości merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, winno być umorzone jako bezprzedmiotowe. W tym zakresie całkowicie podzielić należy pogląd zaprezentowany w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 21 maja 2004 r. sygn. akt 4 II SA/Ka 943/02, iż "wznowienie postępowania z urzędu, w sytuacji w której toczy się postępowanie w tym samym przedmiocie na wniosek, szczególnie, gdy przyczyną wznowienia postępowania z urzędu-sprzecznie zresztą z brzmieniem art., 147 K.p.a. – uczyniono art. 145 § 1 pkt 4 [por. postanowienie z dnia 9 maja 2002 r.], nasuwa wątpliwości co do legalności tegoż postanowienia i wydanej w jego wyniku decyzji z dnia [...]r.". Wyrażona w tym wyroku ocena prawna wiąże skład orzekający w niniejszej sprawie. Zdaniem Sądu wznowienie postępowania może nastąpić z urzędu, tzn. z inicjatywy organu, który wydał decyzje w ostatniej instancji, ale też w niektórych przypadkach również przez organ nadzoru (por. art. 150 K.p.a.). Jednakże w rozpatrywanej sprawie organ odwoławczy prawidłowo wykazał wadliwość zarówno postanowienia, jak i decyzji organu pierwszej instancji, w szczególności polegającego na błędnym uznaniu, iż istnieją przesłanki z art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. do wznowienia postępowania i wydania decyzji w trybie art. 151 § 1 pkt 1 K.p.a. oraz jednoczesnego zastosowania w sprawie nadzwyczajnego trybu weryfikacji decyzji ostatecznych przewidzianego w art. 154 § K.p.a. Odnosząc się do zarzutu skargi dotyczącego obowiązku wznowienia z urzędu postępowania w trybie art. 151 i art. 154 K.p.a. (bliżej nieokreślonych), a to po interwencji skarżących w [...] należy zaakcentować, iż wznowienie z urzędu postępowania administracyjnego następuje w formie postanowienia. Nadto, jego wszczęcie z urzędu jest prawem tylko i wyłącznie organu administracji, a w konsekwencji może prowadzić do wydania decyzji tylko w trybie art. 151 K.p.a., który wyczerpująco reguluje sposób zakończenia tego postępowania. Jednakże w rozpatrywanej sprawie interwencja skarżących nie mogła stanowić podstawy wydania postanowienia o wszczęciu postępowania w sprawie i jego wznowienia, bowiem nie zapadło jakiekolwiek rozstrzygnięcie sądu powszechnego stwierdzające, że decyzja będąca przedmiotem zaskarżenia została wydana w wyniku przestępstwa, czyli spełnił się warunek określony w art. 145 § 1 pkt 2 K.p.a., bądź też inny warunek określony w art. 145 § 1 K.p.a. W tym miejscu zaakcentować trzeba, również wadliwość zastosowania w przedmiotowej sprawie art. 154 § 1 K.p.a. w sytuacji, gdy przepis ten nie odróżnia decyzji wydanych w postępowaniu wszczętym z urzędu albo na wniosek strony. Skarżący również nie kwestionowali oraz nie odnieśli się w skardze do ustaleń i przesłanek, na podstawie których oparto zaskarżoną decyzję. Argumentacja skargi wychodzi bowiem poza zakres postępowania wznowieniowego i sprowadza się do zarzutów nieważności decyzji z uwagi na zbyt krótki okres przyznania dodatku mieszkaniowego przez organ pierwszej instancji. Tak sprecyzowane zarzuty nie mogły być objęte badaniem organu administracji w tym postępowaniu, a Sąd nie może się do nich odnieść na obecnym etapie postępowania gdyż, jak wskazał wcześniej, bada jedynie legalność (zgodność z prawem) zaskarżonej decyzji w zakresie, w jakim sprawę tę rozpoznawał organ administracji. Również zarzut naruszenia art. 75 Konstytucji RP wobec przedmiotu rozpatrywanej sprawy jest bezpodstawny. Podnieść też należy, iż skarżący błędnie wiążą ze sobą dwie sprawy, przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od nie zaskarżonej w terminie decyzji z dnia [...] r. Prezydenta Miasta T. i wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 K.p.a., a także wadliwie uważają, iż to skarżąca H.O. podaniem z dnia [...] r. (datowanym na dzień [...] r.) zainicjowała postępowanie wznowieniowe w niniejszej sprawie. Pogląd ten jest niczym nie uzasadniony w świetle akt administracyjnych zgromadzonych w rozpoznawanej obecnie sprawie. Skoro organ pierwszej instancji wadliwie wszczął i to z urzędu postępowanie wznowieniowe, to organ odwoławczy może je uchylić i umorzyć bez wyrażania w tym zakresie zgody przez skarżących, którzy nie byli przecież wnioskodawcami tego wznowienia. Takie rozstrzygnięcie oparte jest na treści art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a., bowiem organ odwoławczy uchylając decyzję organu pierwszej instancji, jest zobowiązany do określenia swego stanowiska co do istoty sprawy. Po zapoznaniu się z materiałami sprawy Sąd podziela w pełni stanowisko organu odwoławczego, że decyzja organu pierwszej instancji została wydana z rażącym naruszeniem prawa, bowiem w jej podstawie prawnej powołane zostały łącznie przepisy dotyczące nadzwyczajnego wzruszenia decyzji ostatecznych (art. 154 § 1 K.p.a.), jak i decyzji kończących wznowienie postępowania (art. 151 § 1 K.p.a.)., które nie mogą być ze sobą łączone oraz nie uwzględniła okoliczności, które miały miejsce w tej sprawie. W tym stanie faktycznym i prawnym Sąd nie dopatrzył się takiego naruszenia przepisów postępowania, które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik podjętego w sprawie rozstrzygnięcia (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy p.p.s.a.). Wobec zgłoszonego w skardze wniosku skarżących o zasądzenie kosztów postępowania zauważyć należy, że zgodnie z art. 199 ustawy p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Zatem koszty postępowania Sąd mógłby zasądzić na rzecz skarżących jedynie w razie uwzględnienia ich skargi (art. 200 ustawy p.p.s.a). W tym stanie rzeczy na podstawie art. 151 ustawy p.p.s..a orzeczono, jak w sentencji.