IV SA/Gl 844/18

WyrokWSA w Gliwicach2018-11-20

Skład orzekający: Marzanna Sałuda, Beata Kalaga-Gajewska, Szczepan Prax

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy osobie, która pobierała zasiłek dla opiekuna, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne za okres wsteczny, w którym również pobierała ten zasiłek, mimo że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego zostało jej odebrane na skutek niekonstytucyjnego przepisu, a następnie przywrócone po zmianie przepisów?
Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że skarżący nie spełnia przesłanek do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego za okres od 1 lipca 2013 r. do 16 listopada 2016 r. Pomimo wcześniejszego wyroku WSA uchylającego decyzje odmawiające świadczenia i wskazującego na wadliwość wykładni przepisów, w analizowanym okresie skarżący pobierał zasiłek dla opiekuna. Zgodnie z art. 17 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeśli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do zasiłku dla opiekuna. Fakt pobierania zasiłku dla opiekuna w spornym okresie wyklucza możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, nawet jeśli wcześniejsze pozbawienie prawa do tego świadczenia wynikało z niekonstytucyjnego przepisu.
Stan faktyczny
Skarżący domagał się wypłaty zaległego świadczenia pielęgnacyjnego za okres od 1 lipca 2013 r. do 16 listopada 2016 r. Organy administracji odmówiły przyznania świadczenia, wskazując, że w tym okresie skarżący pobierał specjalny zasiłek opiekuńczy, a następnie zasiłek dla opiekuna. Skarżący powoływał się na wcześniejszy wyrok WSA, który uchylił decyzje odmawiające świadczenia i wskazał na wadliwą wykładnię przepisów. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję odmawiającą świadczenia, argumentując, że pobieranie zasiłku dla opiekuna wyklucza przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, a wcześniejszy wyrok WSA dotyczył okresu od 17 listopada 2016 r.
Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzanna Sałuda (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska, Sędzia NSA Szczepan Prax, Protokolant Starszy Referent Damian Szczurowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 listopada 2018 r. sprawy ze skargi M. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. Pismem z dnia 26 marca 2018r. M. B. (dalej "strona", "skarżący") zwrócił się do organu o wypłatę zaległego świadczenia pielęgnacyjnego od dnia 1 lipca 2013r do 16 listopada 2016r na podstawie wyroku WSA w Gliwicach o sygn. akt IV SA/GL 187/17 wywodząc, iż Sąd wyraźnie wskazał iż spełniał on warunki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego zarówno przed jak i po nowelizacji ustawy o świadczeniach rodzinnych. Decyzją z [...] r. nr [...] Wójt Gminy K., działając na podstawie art. 3 pkt 11, art. 17, art. 20, art. 24 ust. 1 — 2a i ust. 4, art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1952 ze zm., zwaną w skrócie "ś.r.") i rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 27 lipca 2017 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o przyznanie świadczeń rodzinnych oraz zakresu informacji, jakie mają być zawarte we wniosku, zaświadczeń i oświadczeniach o ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1466) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm, zwaną w-skrócie "k.p.a."), odmówił stronie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką A. K. w okresie od 1 Iipca 2013 r. do 16 listopada 2016 r. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wyjaśnił, że decyzją z [...]r. [...] nr [...] przyznał stronie specjalny zasiłek opiekuńczy w związku z opieką nad matką na okres od 1 Iipca do 31 października 2013 r. w kwocie 520 zł miesięcznie, a następnie decyzją z [...]r. nr [...] przyznał stronie specjalny zasiłek opiekuńczy na okres od 1 listopada 2013 r. do 31 października 2014 r. w takiej samej kwocie. Ponadto wskazał, że w dniu 5 sierpnia 2014 r. strona złożyła wniosek o uchylenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego od miesiąca sierpnia 2014 r. i jednocześnie wystąpiła z wnioskiem o przyznanie zasiłku dla opiekuna. Wobec powyższego wydano decyzję z [...]r. nr [...], na mocy której przyznano stronie zasiłek dla opiekuna w związku ze sprawowaniem opieki nad matką na okres od 1 sierpnia 2014 r. na stale w wysokości 520 zł miesięcznie. Następnie organ I instancji podkreślił, że 17 listopada 2016 r. strona złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką po rozpoznaniu, którego wydano decyzję z [...]r. nr [...], odmawiająca przyznania wnioskowanego świadczenia. W wyniku rozpatrzenia odwołania od wyżej wymienionej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Częstochowie decyzją z [...]r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję z [...]r. Po rozpoznaniu skargi wniesionej przez stronę, wyrokiem z 17 października 2017 r. sygn. akt IV SA/GI 187/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił zarówno decyzję z [...]r., jak i z [...]r. Poza tym organ I instancji podniósł, że zobowiązany powyższym wyrokiem w dniu [...]r. wydał decyzję nr [...], którą wygaszono z dniem [...]r. decyzję z [...]r. Decyzja z [...]r. stała się ostateczna i prawomocna albowiem strona zrzekła się prawa do wniesienia od niej odwołania. Organ I instancji dodał również, że [...]r. wydano decyzję nr [...] przyznającą stronie świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad matką na okres od 17 do 30 listopada 2016 r. w kwocie 606,70 zł, od 1 do 31 grudnia 2016 r. w kwocie 1.300zł i od 1 stycznia do 31 grudnia 2017 r. w kwocie 1.406 zł miesięcznie oraz od 1 stycznia 2018 r. na stale w kwocie 1.477 zł miesięcznie. Jednocześnie wypłatę przysługującego świadczenia pomniejszono o kwotę wypłaconego zasiłku dla opiekuna. Decyzja ta stała się ostateczna i prawomocna z dniem 6 lutego 2018 r. Następnie organ I instancji wskazał, że 26 marca 2018 r. strona złożyła wniosek o wypłatę świadczenia pielęgnacyjnego za okres od 1 Iipca 2013 r. do 16 listopada 2016 r. jednakże, zdaniem organu, wniosek ten nie mógł zostać rozpoznany albowiem pierwszy wniosek o ustalenie tego świadczenia został złożony 17 listopada 2016 r. i od tej daty zostało stronie ustalone prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, zgodnie z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 17 października 2017 r. sygn. akt IV SA/GI 187/17. Ponadto, powołując się na treść art. 24 ust. 2 i 2a ś.r., wyjaśnił, że odmowa przyznania świadczenia pielęgnacyjnego za okres od 1 Iipca 2013 r. do 16 listopada 2016 r. wynikała również z faktu, iż wniosek za wsteczny okres powinien zostać złożony w terminie 3 miesięcy od daty wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Tymczasem, jak wynika z akt sprawy, wniosek został złożony 26 marca 2018 r. natomiast orzeczenie matki strony o znacznym stopniu niepełnosprawności zostało wydane przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w T. w dniu [...]r. Jednocześnie organ I instancji podniósł, że we wnioskowanym okresie strona pobierała specjalny zasiłek opiekuńczy (od 1 lipca 2013 r. do 31 lipca 2014 r.) oraz zasiłek dla opiekunów (od 1 sierpnia 2014 r. do 16 listopada 2016 r.). W piśmie z dnia 14 maja 2018 r. strona zawarła odwołanie od decyzji z [...]r. nr [...], wnosząc o jej uchylenie z uwagi na wydanie jej z naruszeniem prawa. Jednocześnie zarzuciła, że organ nie uwzględnił treści wyroku , wydanego w sprawie o sygn. akt IV SA/GI 187/17, w którym Sąd przesądził, że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego strona posiadała sprzed grudnia 2012 r. Ponadto strona powołała się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego sygn. akt K 27/13, w którym stwierdzono, że ustawa z dnia 7 grudnia 2012 r. jest niezgodna z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej. Decyzją z [...]r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Częstochowie, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 1, art. 2 pkt 2, art. 17 i art. 24 ust. 2 ś.r., utrzymało w mocy decyzję z [...]r. nr [...]. W uzasadnieniu decyzji organ II instancji opisał stan faktyczny sprawy i przytoczył brzmienie art. 2 pkt 2, art. 17 ust. 1, ust. 1b i ust. 5 oraz art. 24 ust. 2 i ust. 2a ś.r. Wskazał w szczególności iż świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Podał iż w myśl art. 17 ust 5 pkt 1 lit. b ustawy świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli: osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów; Wyjaśnił, że uzyskanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jest uzależnione od szeregu przesłanek o charakterze pozytywnym i negatywnym. Każdorazowy brak spełnienia przez stronę którejkolwiek z przesłanek pozytywnych bądź zaistnienie jakiejkolwiek przesłanki negatywnej wyłącza możliwość przyznania jej prawa do wnioskowanego świadczenia. Następnie Kolegium podkreśliło, że organ rozpatrujący wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, po zweryfikowaniu przesłanek ustawowych, od których uzależniona jest możliwość przyznania tego świadczenia, ustala to prawo począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Tym samym data złożenia wniosku ma istotne znaczenie dla określenia daty, od której stronie przysługuje prawo do świadczenia. Ponadto organ II instancji podniósł, że ustawodawca uczynił tylko jeden wyjątek od tej ogólnej zasady a mianowicie, jeżeli w okresie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności, zostanie złożony wniosek o ustalenie prawa do świadczenia uzależnionego od niepełnosprawności, prawo to ustala się począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności. W ocenie Kolegium w przedmiotowej sprawie nie zachodzi jednak wyżej opisany wyjątek ponieważ wymagająca opieki matka strony legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności wydanym [...]r. na stałe, a rozpatrywany w toku postępowania wniosek został złożony 26 marca 2018 r. Wobec tego brak zdaniem SKO Jest podstaw prawnych aby przyznać stronie prawo do świadczenia pielęgnacyjnego za okres zakreślony we wniosku . Niezależnie od powyższego organ II instancji podkreślił, iż w okresie za który strona domaga się wypłaty świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub pracy w związku z opieką nad niepełnosprawną matką , pobierał on z tego tytułu stosownie do decyzji organu I instancji z dnia [...]r. nr [...] zasiłek dla opiekuna. W myśl zaś art. 17 ust. 5 pkt 1 b ustawy przesłanką negatywną, której zaistnienie wyłącza możliwość uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jest posiadanie przez osobę sprawująca opiekę ustalonego prawa do zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów. Wprawdzie organ I instancji uchylił ową decyzję decyzją z dnia [...]r. nr [...] jednakże nastąpiło to ze skutkiem od dnia 17 listopada 2016 r. tym samym decyzja o przyznaniu stronie prawa do zasiłku dla opiekuna w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną matką ostała się w obiegu prawnym ze skutkiem do dnia 16 listopada 2016 r. Wobec powyższego również z tej przyczyny stronie prawo do świadczenia pielęgnacyjnego za okres od 1 lipca 2013 do0 16 listopada 2016r. nie przysługuje . Następnie Kolegium odniosło się do zarzutów sformułowanych przez stronę i stwierdziło, że są one nieuzasadnione albowiem organ I instancji zastosował się do zobowiązania, zawartego w wyroku z 17 października 2017 r. sygn. akt IV SA/GI 187/17, i wygasił swoją decyzję w przedmiocie przyznania stronie prawa do zasiłku dla opiekuna z dniem 17 listopada 2016 r., a następnie decyzją z [...]r. przyznał jej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na czas nieokreślony począwszy od 17 listopada 2016 r. Dodało również, że powyższe rozstrzygnięcie Sądu dotyczyło tylko okresu od 17 listopada 2016 r. albowiem wniosek strony w tamtej sprawie został złożony 17 listopada 2016 r. Tym samym zarówno Sąd, jak i organy administracyjne nie mogą w swych rozstrzygnięciach wychodzić poza zakres sprawy objęty wnioskiem. W opinii Kolegium owo związanie Sądu i organów wnioskiem strony obejmuje zarówno granice merytoryczne sprawy, jak i czasowe. Wobec powyższego skoro strona złożyła wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w dniu 17 listopada 2016 r. to wygaszenie decyzji przyznającej jej zasiłek dla opiekuna mogło dotyczyć wyłącznie okresu począwszy od 17 listopada 2016 r. a zatem przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego nie mogło nastąpić z datą wcześniejszą. Oznacza to również, że przedmiot sprawy objęty wskazanym wyrokiem dotyczył tylko okresu od dnia 17 listopada 2016 r., tym samym mylne i niczym nie poparte jest przekonanie strony, że w orzeczeniu tym przesądzono o przysługującym jej prawie do świadczenia pielęgnacyjnego za okres od 1 Iipca 2013 r. do 16 listopada 2016 r. Pismem z dnia 7 sierpnia 2018 r. strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Gliwicach na decyzję SKO w Częstochowie z [...]. domagając się uchylenia zarówno zaskarżonej decyzji, jak i decyzji ją poprzedzającej. W treści skargi stwierdzono, że spełnione zostały warunki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego zarówno przed, jak i po nowelizacji, dokonanej ustawą z grudnia 2012 r. Zdaniem skarżącego przed tą nowelizacją posiadał decyzyjnie ustalone świadczenie pielęgnacyjne co stanowi fakt bezsporny, natomiast po wejściu w życie nowelizacji nie wystąpiły negatywne przesłanki, które wykluczałyby go z kręgu uprawnionych do tego świadczenia, za wyjątkiem wskazanego w zaskarżonej decyzji, warunku uzyskiwania zasiłku dla opiekuna, co z kolei jest faktem spornym w sprawie. Następnie oświadczył, że w świetle przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego jest osobą obciążoną obowiązkiem alimentacyjnym wobec matki, która legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności oraz dodał, że nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania nad nią całodobowej opieki. Jednocześnie, powołując się na stanowisko Trybunału Konstytucyjnego wyrażone w sprawie o sygn. akt K 27/13 podkreślił, że nie zgadza się z literalnym odczytaniem przez organy art. 17 ust. 5 pkt 1b ś.r. i odmową przyznania mu świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na uzyskanie przez niego zasiłku dla opiekuna. Wskazał także, że w jego sprawie nie jest bez znaczenia fakt utraty z dniem 16 grudnia 2013 r. mocy obowiązującej art. 11 ust. 3 ustawy nowelizującej z 7 grudnia 2012 r., na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 5 grudnia 2013 r. sygn. akt K 27/13, który został uznany za niezgodny z art. 2 Konstytucji RP. Ponadto wyjaśnił, że konsekwencją wyżej wymienionego wyroku było uchwalenie ustawy z 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów, na mocy której umożliwiono wystąpienie z wnioskiem o przyznanie zasiłku dla opiekuna w okresie czterech miesięcy od dnia wejścia w życie tej ustawy. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, nie znajdując podstaw prawnych do zmiany stanowiska zajętego w sprawie oraz uznając zarzuty podniesione przez skarżącego za bezpodstawne. Jednocześnie podtrzymało stanowisko i argumentację zawarte w zaskarżonej decyzji. Na rozprawie w dniu 20 listopada 2018 r. skarżący wniósł o przedstawienie pytania prawnego do Trybunału Konstytucyjnego, które brzmiało: "czy za okres wsteczny przysługuje stronie świadczenie pielęgnacyjne". Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie . Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 Iipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 2107) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Tym samym sąd administracyjny bada, czy zaskarżony akt administracyjny jest zgodny z, obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi, normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Na wstępie należy zauważyć, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 17 października 2017 o sygn. akt IV SA/GI 187/17 badał prawidłowość decyzji SKO w Katowicach która odmówiono stronie przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu sprawowania opieki nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką. W uzasadnieniu SKO podało, iż z racji tego że strona ma ustalone prawo do zasiłku dla opiekuna to prawo do świadczenia pielęgnacyjnego nie przysługuje. We wskazanym wyroku Sąd przybliżając okoliczności sprawy wyjaśnił, że skarżący wnioskiem z 17 listopada 2016 r. ubiegał się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką, które utracił na skutek wejścia w życie ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2013 r., poz. 1557). Sąd stwierdził, że powyższa ustawa w art. 11 ust. 3 zawierała zapis, zgodnie z którym wydane, na podstawie dotychczasowych przepisów, decyzje o przyznaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wygasły z mocy prawa z dniem 1 Iipca 2013 r. Jednocześnie podkreślił, że przepis art. 11 ust. 3 utracił moc z dniem 16 grudnia 2013 r. na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 5 grudnia 2013 r. w sprawie K 27/13 albowiem uznano go za niezgodny z art. 2 Konstytucji RP. Ponadto Sąd wskazał, że konsekwencją wyroku Trybunału było uchwalenie ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów, która umożliwiła wystąpienie z wnioskiem o przyznanie zasiłku dla opiekuna w okresie 4 miesięcy poczynając od dnia 15 maja 2014 r. Dodał również, że skarżący z powyższej możliwości skorzystał i decyzją z [...]r. przyznano mu zasiłek dla opiekuna od 1 sierpnia 2014 r. na stałe w kwocie 520 zł. Jednakże ze względu na istnienie w obrocie prawnym tej decyzji obecnie skarżący otrzymał decyzję z [...]r., odmawiającą mu przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Następnie Sąd stwierdził, że skarżący spełniał warunki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego zarówno przed, jak i po nowelizacji, która nastąpiła ustawą z grudnia 2012 r. Zdaniem Sądu nieprawidłowe było działanie organów polegające na literalnym odczytaniu art. 17 ust. 5 pkt 1 b ś.r., powodujące odmowę przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na uzyskiwanie przez niego zasiłku dla opiekuna. Sąd zauważył, że w ustawie o świadczeniach rodzinnych (art. 17 ust. 5 pkt 1b) jak i w ustawie o zasiłkach dla opiekunów (art. 2 ust. 5 pkt 1) znajdują się przepisy wzajemnie wykluczające z prawa do tych świadczeń, jeśli osoba ubiegająca się ma przyznane prawo do tego ustalonego w innej ustawie. Jednakże w ocenie Sądu, przy zastosowaniu prawidłowej, czyli uwzględniającej stwierdzenie niekonstytucyjności art. 11 ust. 3 ustawy nowelizującej, wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1b ś.r., skarżący zachowałby uprawnienie do świadczenia pielęgnacyjnego po 30 czerwca 2013 r., a zatem nie miałby potrzeby występować o zasiłek dla opiekuna. Tym samym Sąd uznał, że nadal aktualne jest uprawnienie skarżącego do świadczenia pielęgnacyjnego, co z kolei wyklucza wstecznie możliwość ubiegania się o zasiłek dla opiekuna, a nawet wyklucza możliwość jego przyznania. Wobec powyższego w opinii Sądu należy zastosować wykładnię celowościową i wskazać, że art. 17 ust. 5 pkt 1 b ś.r. nie może wykluczać prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osobie, której prawo to odebrano regulacją niekonstytucyjną "przymuszając" do uzyskania świadczenia mniej korzystnego (zasiłku dla opiekuna), którego uzyskanie jest z kolei przesłanką uniemożliwiającą powrót do uzyskiwana świadczenia poprzedniego (świadczenia pielęgnacyjnego). Podsumowując, Sąd uznał, że doszło do błędnej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1b ś.r., która miała wpływ na wynik sprawy i z tego powodu wyeliminował z obrotu prawnego zarówno decyzję z [...]r., jak i z [...]r. oraz zobowiązał organy do podjęcia działań mających na celu wygaszenie decyzji przyznającej zasiłek dla opiekuna. Wyrok ten z dniem W konsekwencji treści powyższego wyroku należy wskazać na normę art. 153 p.p.s.a. zgodnie z którą ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. W niniejszej sprawie organy zastosowały się do oceny prawnej i wskazań wynikających z w/w wyroku WSA w Gliwicach z 17 października 2017 r. o sygn. akt IV SA/GI 187/17, treść bowiem zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej pozwala na stwierdzenie, iż organy administracji uwzględniły zalecenia wynikające z tego orzeczenia . Przechodząc do kontroli przedmiotowej sprawy należy przypomnieć, iż jest nią decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie, utrzymującą w mocy decyzję Wójta Gminy K., którą odmówiono skarżącemu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu sprawowania opieki nad matką w okresie od 1 lipca 2013 r. do 16 listopada 2016 r . Dalej zauważyć należy, że organ I instancji w dniu [...]r. wydał decyzję nr [...] wygaszającą z dniem [...]roku decyzję Kierownika GOPS w K. z dnia [...] roku nr [...]. w sprawie zasiłku dla opiekuna na okres od 1 sierpnia 2014r. do bezterminowo w związku z opieką nad niepełnosprawną matką, od której to decyzji nie wniesiono odwołania zrzekając się oświadczeniem z dnia [...]r. z tego prawa wobec wskazanej decyzji . W związku z powyższym ta decyzja stosownie do treści art. 110 § 1 k.p.a.. który stanowi, iż organ administracji publicznej, który wydał decyzję, jest nią związany od chwili jej doręczenia lub ogłoszenia, o ile kodeks nie stanowi inaczej spowodowała, iż decyzja ta wiązała organ. Zatem organ rozpatrując wniosek o świadczenie pielęgnacyjne za okres od 1 lipca 2013r. do 16 listopada 2016r musiał uwzględnić stan faktyczny sprawy wynikający z faktu wydania wspomnianej decyzji z [...]r. nr [...], którą wygaszono od [...]r. decyzję o przyznaniu zasiłku dla opiekuna. To z kolei oznacza, iż do dnia 16 listopada 2016r funkcjonowała w obrocie prawnym decyzja o ustaleniu dla strony prawa do zasiłku dla opiekuna w kwocie 520 zł m-nie w związku z opieka nad niepełnosprawna matką. Z kolei w myśl art. 17 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli: osoba sprawująca opiekę: ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów. Jak wyżej już wskazano, strona posiadała ustalone pierwotnie prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego od 1 lipca 2013r do 31 lipca 2014r., a następnie od 1 sierpnia 2014r. do 16 listopada 2016r. zasiłek dla opiekunów. W konsekwencji w zaistniałym w sprawie stanie faktycznym prawnym sprawy zasadną była odmowa przyznania stronie we wskazanym przez nią okresie zasiłku opiekuńczego. Tym samym zdaniem Sądu stanowisko organu wyrażone w zaskarżonej decyzji jest prawidłowe i zasługuje w pełni na akceptację. Odnosząc się do zarzutu skargi w zakresie nieprawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy przez organy administracji należy stwierdzić, że Sąd nie podziela tego stanowiska albowiem zebrany w sprawie materiał dowodowy wskazuje jednoznacznie, że skarżąca nie spełnia przesłanek wskazanych w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych do przyznania wnioskowanego świadczenia. Końcowo odnosząc się do wniosku skarżącego, złożonego na rozprawie a dotyczącego wystąpienia do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym, które brzmiało: "czy za okres wsteczny przysługuje stronie świadczenie pielęgnacyjne" należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 193 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej każdy sąd może przedstawić Trybunałowi Konstytucyjnemu pytanie prawne co do zgodności aktu normatywnego z Konstytucją, ratyfikowanymi umowami międzynarodowymi lub ustawą, jeżeli od odpowiedzi na pytanie prawne zależy rozstrzygnięcie sprawy toczącej się przed sądem. W świetle orzecznictwa NSA należy uznać, iż użyte w art. 193 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej słowo "może" powoduje, że sąd nie ma obowiązku wystąpienia z pytaniem prawnym, a jedynie ma taką możliwość. Sąd administracyjny jest zatem uprawniony do oceny, czy w konkretnym przypadku zachodzą przesłanki przedstawienia pytania prawnego. Nawet jeżeli strona sporu podnosiłaby zarzut niekonstytucyjności określonych przepisów dotyczących właściwości organów, to ocena zasadności wystąpienia z pytaniem prawnym jest nadal pozostawiona sądowi orzekającemu. Oczywiście zgodnie z przepisami proceduralnymi sąd, o ile nie znajduje podstaw do przedstawienia pytania prawnego, powinien podać, z jakich powodów wystąpienie takie nie jest uzasadnione. Skład, orzekając, powinien natomiast wystąpić z pytaniem prawnym, jeżeli tylko stwierdzi, że istnieją uzasadnione wątpliwości co do zgodności danego aktu normatywnego z Konstytucją RP (por. komentarz do art. 193 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, red. Hauser, Niewiadomski, Wróbel 2016, wyd. 2. Legalis). Tym samym w ocenie Sądu w niniejszej sprawie nie ma podstaw do wystąpienia z pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego albowiem skarżący nie kwestionuje konstytucyjności przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, które stanowiły podstawę do wydania zaskarżonej decyzji a jedynie domaga się potwierdzenia ustaleń organów administracji i sądu administracyjnego dotyczących kwestii świadczenia pielęgnacyjnego za okres wsteczny. Podsumowując, gdy Sąd uznał działanie organów administracji w sprawie za zgodne z regulacją prawa materialnego i nie dopatrzył się przy tym naruszenia przepisów prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł o oddaleniu skargi.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło